Просвевитетль Армян – Ованес Туманян и Грузия - Джавахишвили, Николай (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Մեծանուն հայ բանաստեղծ, գրող և հասարակական գործիչ Հովհաննես Թումանյանը (1869–1923) պատմության մեջ է մտել որպես հայ-վրացական բարեկամության խորհրդանիշ: Նա պահում և պաշտպանում էր հայերի և վրացիների միջև ավանդաբար գոյություն ունեցող դրացիական հարաբերություններն ու բարեկամությունը: Վրաստանի թեման կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հովհաննես Թումանյանի հարուստ և բազմազան արվեստում: Նրա ստեղծագործություններից ամենահայտնիներն ամենահայտնիներն են «Հաշտություն» (1893), «Վրաստանի համար» (1916), «Նվեր վրաց բանաստեղծներին» (1919), «Վրաստանի ոգին» (1919), «Գրիգոր Ռոբակիձեին» և այլ բանաստեղծությունները: Նա Վրաստանն անվանում էր «Կովկասյան Ֆրանսիա», իսկ վրացիներին՝ «ազնվական բանաստեղծների և հեղափոխականների ազգ»: Վրաստանի նկատմամբ նրա անկեղծ հարգանքն արտահայտվում էր նաև Հովհաննես Թումանյանի գործունեության մեջ. նա աջակցում էր Վրաստանի առաջընթացին: Հովհաննես Թումանյանի արվեստը դրական և բարձր է գնահատվել վրաց քաղաքական և պետական գործիչների, մշակույթի և գրականության բնագավառի ներկայացուցիչների կողմից: Իմ կարծիքով, իր կյանքի ու գործունեության շնորհիվ Հ. Թումանյանն արժանի է իր՝ «հայ ժողովրդի լուսավորիչ Հովհաննես» հորջորջմանը: The prominent Armenian poet, writer and public figure Hovhannes Tumanyan (1869–1923) entered history as the symbol of the Armenian-Georgian friendship. He defended the neighborhood relationship and friendship that had traditionally existed between the Armenian and Georgian people. The theme of Georgia occupies an important part in Hovhannes Tumanyan’s rich and diverse literary art. Most outstanding from his works are the poetic pieces: “Reconciliation” (1893); “About Georgia” (1916); “To the Georgian Poets” (1919); “Georgia’s soul” (1919); “To Grigor Robakidze” and others. In his terms Georgia was “Caucasian France” and the Georgians were “a Nation of noble revolutionaries and poets”. Hovhannes Tumanyan’s sincere respect for Georgia was reflected in his actions as well. He was supporting Georgia’s progress. Hovhannes Tumanyan’s art was positively and highly evaluated by the Georgian political and official promoters and representatives of the sphere of culture and literature. In my opinion H. Tumanyan is worth being proclaimed as “Hovhannes, the Enlightener of Armenians” thanks to his lifetime activities.
Keywords: Филология