Ջերմաշարժիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները և նրանց ՕԳԳ-ն - Արամյան, Կարեն
В работе обсуждается одна из традиционных тем как школьного, так и вузовского курсов физики- физические принципы работы тепловых двигателей и те фундаментальные физические законы, на которых основана работа тепловых двигателей. Особенно подчеркивается, что равновесность, и, соответственно, обратимость процессов являются краеугольным камнем доказательства теоремы Карно. Указывается, что известный вид цикла однозначно следует из требования обратимости всех процессов, так же как и из требования получения максимального КПД. По аналогии с формулой элементарной работы предлагается пользоваться также формулой элементарного количества теплоты, основываясь на которой простым способом можно вывести формулу для коэффициента полезного действия цикла Карно. The article discusses one of traditional themes of university and school physics curriculum that is the physical principles of the work of heat engines and the fundamental physical laws, on which the work of the heat engines is based. It is especially noted that equilibrium and, accordingly, reversibility of the processes are the cornerstone of the proof of Carnot’s theorem. It is indicated that the known type of cycle unambiguously follows from the requirement of reversibility of all processes, as well as from the requirement to obtain the maximum efficiency. By analogy with the formula of the work, it is proposed to use the formula of elementary quantity of heat on the base of which, by a simple method, a formula for the efficiency of Carnot‟s cycle can be derived. Հոդվածում քննարկվում է ֆիզիկայի դպրոցական և բուհական դասընթացների ավանդական թեման`ջերմաշարժիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները և այն հիմնարար օրենքները, որոնց վրա հիմնված է ջերմաշարժիչների աշխատանքը: Հատկապես նշվում է, որ պրոցեսների հավասարակշիռ լինելը Կառնոյի ցիկլի և Կառնոյի թեորեմի ապացուցման հիմնաքարն է: Ընդգծվում է, որ Կառնոյի ցիկլի հայտնի տեսքը միարժեքորեն բխում է պրոցեսների հավասարակշիռ լինելու պայմանից, ինչպես նաև առավելագույն ՕԳԳ ստանալու անհրաժեշտությունից: Տարրական աշխատանքի բանաձևի նման առաջարկվում է օգտվել նաև տարրական ջերմաքանակի բանաձևից, որի վրա հիմնվելով՝ պարզ եղանակով ստացվում է Կառնոյի ցիկլի ՕԳԳ-ի բանաձևը:
Keywords: Ֆիզիկա