Ստեփան Աղաջանյանի հոր և մոր դիմանկարները - Աբրահամյան, Մարի (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Հայ կերպարվեստի ռեալիստական դիմանկարչության նշանավոր ներկայացուցիչ Ստեփան Աղաջանյանը (1863-1940) կերտել է ինքնատիպ կենդանագրերի հարուստ պատկերաշար: Ականավոր գեղանկարչի արվեստում առանձնահատուկ են 1900-ին Շուշիում ստեղծված Հոր և Մոր մեծադիր դիմապատկերները, որոնք Ռ. Ժուլիանի ակադեմիան ավարտելուց հետո (1897-1900) նկարչի առաջին ինքնուրույն ստեղծագործություններն են: Հոր և Մոր դիմանկարները հայի կերպարային առանձնահատկությունների հոգեբանական ճշմարտացի վերլուծություններ են՝ ուրույն տեղ զբաղեցնելով հայկական դիմանկարչական արվեստի պատմության մեջ: Հոդվածում ներկայացվել և վերլուծվել են դիմապատկերների գեղանկարչական վարպետության, նկարչի գունային ընկալման առանձնահատկությունները, ընդգծվել կերպարաստեղծման կառուցվածքային նմանությունը հովնաթանյանական տիպարներին, կարևորվել դիմանկարների նշանակությունը հայ արվեստում: Степан Агаджанян (1863-1940 гг.) – яркий представитель реалистического портрета в армянском изобразительном искусстве, создавший обширную серию самобытных портретов. «Портрет отца» и «Портрет матери» – его первые самостоятельные работы, написанные в Шуши в 1900 г. вскоре по окончании Марсельской художественной студии (1886-1890). Позднее (1897–1900 гг.) он продолжил учебу в знаменитой Академии художеств Жюлиана в Париже. С применением психологического анализа художнику удалось отобразить в портретах отца и матери обобщенные отличительные черты армян. Эти портреты занимают особое место как в творчестве самого художника, так и в истории армянского изобразительного искусства. В статье проанализированы и представлены особенности живописного мастерства и цветового восприатия С. Агаджаняна, отмечается схожесть построения образов с овнатаняновскими типажами, подчеркивается важность рассматриваемых портретов в контексте армянского изобретательного искусства. Stepan Aghajanyan (1863–1940) is a renowned master of realistic portrait in the history of Armenian art, who created an extensive series of original portraits. "Portrait of Father" and "Portrait of Mother" – his first independent works, painted in Shushi in 1900 upon his graduation from the Marceille Art Studio (1886-1890) – hold a special place in the painter’s oeuvre. Subsequently (1897–1900), he continued his studies at the famous Académie Julian in Paris (1886-1900). In the portraits of his father and mother, through a deep psychological analysis, the artist was able to convey the generalized distinctive features of Armenians. These portraits occupy a unique place in the history of Armenian fine arts. The article analyzes the peculiarities of the artist’s painting skills and color perception, emphasizes the likeness of his approach to the composition of images to that of the Hovnatanyans’, indicates the importance of these portraits in the context of Armenian art.
Keywords: Կերպարվեստագիտություն