Կարսի շրջանի Կարմիր Վանքի Կաթողիկե եկեղեցու ճարտարապետական ուսումնասիրություններն ու շերտագրությունը - Նահատակյան, Դավիթ (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Հուշարձանն ըստ էության ընդհանուր ճարտարապետական ուսումնաիրության չի ենթարկվել, ուստի, բացի շերտագրական հետազոտություններ իրականացնելուց, ներկայացվում են նաև ընդհանուր ճարտարապետական ուսումնասիրություններն ու վերլուծությունները։ Հետազոտություններն իրականացվել են տարածաչափական, հատակագծային, ծավալատարածական և դեկորատիվ հարդարանքային բաղադրիչներով։ Առաջարկվում են եկեղեցու ճարտարապետական շերտագրական ուսումնասիրություններն ու իրականացված վերակառուցումների նյութական արտացոլումները։ Պարզաբանվում և հստակեցվում են կառույցի հիմնական չորս շերտագրական շերտերը՝ ա) Ժ-ԺԱ, բ) ԺԲ դարի վերջ - ԺԳ դարի առաջին քառորդ, գ) 1887 թ․, մինչև 1920-ական թթ․, դ) 1920-ական թթ. մինչև մեր օրերը։ Общего архитектурного изучения памятника по сути не проводилось, ввиду чего, помимо стратиграфических исследований, представляются также общие архитектурные исследования и анализы. Исследования проводились с пространственно-измерительными, планировочными, объемно-пространственными и декоративными компонентами. Предлагаются архитектурные стратиграфические исследования церкви и материальные отражения осуществленных реконструкций. Уточняются и подчеркиваются четыре основных стратиграфических слоя структуры: а) X – XI века, б) конец XII – первая четверть XIII века, в) 1887 – 1920-е годы, г) с 1920-х гг. до наших дней. As far as no general architectural study of the monument has ever been conducted, in addition to the stratigraphic, general architectural studies and analyses are also presented. The research was carried out with spatial-measuring, planning, volume-spatial and decorative components. The architectural stratigraphic studies of the church and material reflections of the implemented reconstructions are proposed. The four main stratigraphic layers of the structure are specified and emphasized: a) X – XI centuries, b) end of the XII – first quarter of the XIII century, c) 1887 – 1920s, d) from the 1920s up to the present.
Keywords: Ճարտարագիտություն