Ռազմական ռազմավարության պատմությունը որպես նրա զարգացման ուղենիշ - Գասպարյան, Ռոզա (ԱԵԳՄՄ հրատ.)
Սույն հոդվածը, որը ժամանակագրորեն ընդգրկում է 14-րդ դարից մինչև մեր օրերը, նպատակ ունի լուսաբանելու ռազմական ռազմավարության կրած որոշ փոփոխությունները՝ պայմանավորված գիտության և տեխնիկայի զարգացմամբ։ Հոդվածի նպատակից բխում են հետևյալ խնդիրները՝ ներկայացնել ռազմական ռազմավարության ծագումն ու զարգացումը (համառոտ ակնարկ), ցույց տալ ռազմական ռազմավարության զարգացման վրա ազդող որոշ գործոններ, առանձնացնել ռազմական ռազմավարության զարգացման որոշ օրինաչափություններ, որոնք հնարավորություն կտան հասկանալու վերջինիս ժամանակակից միտումները։ Թեև ռազմական ռազմավարության զարգացման պատմության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները սակավ են, սակայն աշխատանքում կիրառված փաստերի համադրման, իրողությունների քննության և համակողմանի ներկայացման համար օգտագործված պատմավերլուծական մեթոդաբանությունը թույլ է տալիս առանձնացնել ռազմական ռազմավարության զարգացման որոշ օրինաչափություններ։ Ելնելով ժամանակակից պատերազմների արագ փոփոխվող բնույթից՝ ռազմական ռազմավարության զարգացման օրինաչափությունների համակարգային ներկայացումը հնարավորություն կտա պատրաստվել ոչ թե նախորդ, այլ ապագայի պատերազմներին։ Այս ամենի վառ օրինակն է 2020 թվականի Արցախյան պատերազմը, որտեղ ականատես եղանք ժամանակակից պատերազմի պահանջների և պատրաստվածության միջև անհամապատասխանությանը։ Ուսումնասիրության արդյունքում հանգել ենք այն եզրակացությանը, որ 21-րդ դարում գիտատեխնիկական առաջընթացի, սպառազինությունների թռիչքային զարգացման դարաշրջանում ապագա պատերազմների բնույթի ուսումնասիրությունը կարևորագույն խնդիր է, քանի որ միայն դրա արդյունքում կարելի է մշակել ժամանակի պահանջներին համապատասխան ռազմավարություն, իրականացնել զինված ուժերի շինարարություն և ընդհանուր առմամբ պատերազմի պլանավորում ու վարում։ This article aims to cover some of the changes of military strategy that have undergone due to the development of science and technology from the 14th century to the present day. The following issues arise from the purpose of the article: to present the origin and development of military strategy (a brief overview), to show some factors affecting the development of military strategy, to identify some patterns of military strategy development, which will enable understanding its modern trends. Although there are few studies on the history of the development of military strategy, the historical-analytical methodology used in the work to combine the facts, examine the realities and comprehensively present them, allows us to distinguish some patterns of the development of the military strategy. Based on the rapidly changing nature of modern wars, a systematic presentation of patterns of military strategy development will enable preparation not for previous wars, but for future ones. A vivid example of all this is the Artsakh war of 2020, where we witnessed the discrepancy between the requirements and preparation of modern warfare. As a result of the study, we came to the conclusion that in the 21st century, in the era of scientific and technical progress, the rapid development of weapons, the study of the nature of future wars is an important issue, because only as a result of this, it is possible to develop a strategy in accordance with the requirements of the time, carry out the construction of the armed forces, war planning. and waging in general. Данная статья, содержание которой хронологически охватывает период с 14 века до наших дней, призвана осветить некоторые изменения военной стратегии, произошедшие в связи с развитием науки и техники. Из цели исследования вытекают следующие задачи: представить зарождение и развитие военной стратегии (краткий обзор), показать некоторые факторы, влияющие на развитие военной стратегии, выявить некоторые закономерности развития военной стратегии, что позволит понять его современные тенденции. Несмотря на то, что исследований по истории развития военной стратегии немного, использованная в работе историко-аналитическая методология объединения фактов, изучения реалий и комплексного их представления позволяет выделить некоторые закономерности развития военной стратегии. Исходя из быстро меняющегося характера современных войн, систематическое изложение закономерностей развития военной стратегии позволит анализировать не прошлые войны, а подготовиться к будущим. Ярким примером сказанного является Арцахская война 2020 года, где мы стали свидетелями несоответствия требований и подготовки современной войны. В результате исследования мы пришли к выводу о том, что в 21 веке, в эпоху научно-технического прогресса, стремительного развития вооружений, изучение характера войн будущего является актуальным вопросом, поскольку только в результате этого появляется возможность разработки стратегии в соответствии с требованиями времени, осуществления строительства вооруженных сил, планирования и ведения войны в целом.
Keywords: Ռազմավարություն