Ռուսական կայսրության ազգային քաղաքականության հիմնական ուղղությունները Կովկասում - Խաչատրյան, Արտակ (ՀՀ ԳԱԱ)
XVIII դարի վերջին և XIX դարում Ռուսական կայսրության ընդարձակումը դեպի Կովկաս ենթադրում էր ազգային քաղաքականության մշակում և կիրառում նորանվաճ տարածաշրջաններում։ Ազգային քաղաքականությունը միակերպ չէր։ Նորանվաճ տարածաշրջաններում պետականություն ունեցող ժողովուրդների հետ կնքվում էր պաշտոնական համաձայնագիր։ Սա անցումային ակտ էր, քանի որ հետագայում վերացվում էին պետական ինստիտուտները, և տվյալ պետությունը վերածվում էր կայսրության սովորական վարչաքաղաքական միավորի։ Պետականություն չունեցող ժողովուրդները պարտավոր էին հավատարմության երդում տալ ռուսական գահին։ Կովկասյան տարածաշրջանում Ռուսաստանը շեշտը դնում էր կրոնական գործոնի վրա, քանի որ էթնիկականի վրա շեշտադրումը հետագայում կարող էր ազգայնական տրամադրությունների արթնացման պատճառ դառնալ։ Էթնոազգային չափորոշիչ-ները թեև ուշադրության առնվում էին, սակայն, ըստ էության, չէին խանգարում սոցիալական սանդուղքով շարժունակությանը: Այդուհանդերձ, Ռուսական կայսրության ազգային քաղաքականությունը նպաստեց համեմատաբար զարգացած ժողովուրդների՝ հայերի, լեհերի, վրացիների մեջ ազգային տրամադրությունների վերելքին։ Экспансия Российской империи на Кавказ в конце XVIII века и в течение XIX века подразумевала разработку и применение национальной политики во вновь завоеванных регионах. Национальная политика была неоднородной. Был заключен официальный договор с народами, имевшими государственность в завоеванных областях. Это был переходный этап, так как позднее государственные учреждения были упразднены, а данное государство – преобразовано в обычную административно-политическую единицу империи. Народы, не имевшие государственности, должны были присягать на верность российскому престолу. В кавказском регионе Россия делала упор на религиозный фактор, поскольку этнический фактор впоследствии мог привести к пробуждению националистических настроений. Этнонациональные критерии хотя и учитывались, но фактически не препятствовали социальной мобильности. Тем не менее национальная политика Российской империи способствовала формированию национальных настроений среди относительно развитых народов: армян, поляков, грузин. The expansion of the Russian Empire to the Caucasus in the late 18th and 19th centu-ries implied the development and application of national policies in the newly conquered regions. National policy was heterogeneous. An official treaty was signed with the nations who had statehood in the conquered regions. This was a transitional phase, since later state insti-tutions have been eliminated, and this state was transformed into an ordinary administrative-political unit of the empire. Stateless nations were obliged to swear allegiance to the Russian throne. In the Caucasian region, Russia emphasized the religious factor, because the empha-sis on the ethnic factor could subsequently lead to the rise of nationalist sentiments. Ethno-national criteria were taken into account, but actually did not prevent social mobility. Never-theless, the national policy of the Russian Empire contributed to the rise of national senti-ments among relatively developed nations such as the Armenians, Poles, Georgians.
Keywords: Պատմություն