Ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով Արցախի Հանրապետության ուսումնական հաստատություններում առաջացած սոցիալ-հոգեբանական խնդիրները և դրանց լուծման ուղիները - Յարամիշյան, Վիտյա
44-օրյա պատերազմի, Ադրբեջանի ագրեսիվ քաղաքականության և մշտական սադրանքների հետևանքով Արցախի ուսումնական հաստատություններում առաջ են եկել բազում սոցիալ-հոգեբանական խնդիրներ` բացասական հույզեր և զգացմունքներ, սթրեսներ, անորոշության, հուսահատության, անվստահության զգացումներ, անվտանգության կորուստ, վարքային շեղումներ: Հետպատերազմյան ամենալուրջ մարտահրավերը եղել է Արցախի ամբողջական շրջափակումը և ապօրինի հսկիչ անցագրային կետի տեղադրումը Արցախը Հայաստանին կապող միակ ճանապարհի վրա, ինչն ավելի վատթարացրեց համակարգում տիրող սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտը` մարդկանց մոտ առկա հուսահատության և անորոշության զգացումներին ավելացնելով դատապարտվածության, անհեռանկարայնության, ունայնության, անտարբերության տրամադրությունները: Պատերազմի հետևանքները կարող էին այդքան մեծ չլինել, եթե իրականացվեին նապատակային աշխատանքներ` սովորողների շրջանում հոգեբանական դիմադրողական որակների ձևավորման ուղղությամբ, արդյունավետ չեզոքացվեին թշնամու կիրառած հոգեբանական ներազդեցության մեխանիզմները: В результате 44-дневной войны, агрессивной политики Азербайджана и постоянных провокаций в учебных заведениях Арцаха возникло множество социально- психологических проблем: негативные эмоции и переживания, стресс, чувство неуверенности, безнадежности, недоверия, потеря безопасности, поведенческие отклонения. Самым серьезным послевоенным вызовом стала полная блокада Арцаха и установка незаконного КПП на единственной дороге, соединяющей Арцах с Арменией, что ухудшило социально-психологическую атмосферу в системе, усилило чувство безысходности и неуверенности среди людей, чувство осуждения, отсутствие перспективы, тщеславие и безразличие. Последствия войны могли быть не столь велики, если бы велась целенаправленная работа в направлении формирования у обучающихся качеств психологической устойчивости, а используемые противником механизмы психологического воздействия эффективно нейтрализовались. As a result of the 44-day war, the aggressive policy of Azerbaijan and constant provocations in the schools of Artsakh, many social and psychological problems arose. negative emotions and feelings, stress, feeling of uncertainty, hopelessness, mistrust, loss of safety, behavioral deviations. The most serious post-war challenge was the complete blockade of Artsakh and the installation of an illegal checkpoint on the only road connecting Artsakh with Armenia, which worsened the social-psychological atmosphere in the system, strengthened the feeling of hopelessness and insecurity among people, the feeling of condemnation, lack of perspective, vanity and indifference. The consequences of the war could not be so great, if targeted work was carried out in the direction of the formation of the qualities of psychological stability in the students, and the mechanisms of psychological influence used by the enemy were effectively neutralized․
Keywords: Հոգեբանություն