Տերևային մակերեսի ազդեցությունը խաղողի բերքի քանակի ու որակի վրա - Գրիգորյան, Բ. Ա.; Գրիգորյան, Թ. Գ.; Օհանյան, Ա. Ն.
We have investigated two versions. According to the 1st variant the springs were splintered, disbudded, carved and tied as accepted in production. According to the 2nd variant only carving was excepted while the springs were tied to the wires vertically. In the Control version leaf surface per each kilogram of grape accrues 0,72-0,92m2, 154 centner of grape was got from one ha., the sugariness made up 16,2%. In the 2nd version 156 centner of grape was got, sugariness-19,2%. The highest quality of wine was got from the 2nd version. Нами изучались два варианта. В первом варианте лозы подверглись обломком побег, посынкованию, чеканке и завязыванию побег, как принято в производстве. Во втором варианте исключили только чеканку, а побеги были завязаны вертикально к проволокам. В контрольном варианте на каждый килограмм винограда приходится 0,72-0,92м2 листовой поверхности, с гектара было получено 154ц. винограда, сахаристость составила 16,2%. Во втором варианте соответственно получено 156ц винограда, сахаристость 19,2%. Вино высшего качества было получено от второго варианта․ Նշանավոր գիտնականներ` Կ.Ճ. Ստոևը, Ե.Ի. Զախարովան, ԼՍ. Ֆոմենկոն փորձերով ապացուցել են, որ բարձր որակով խաղող ստանալու համար վազի վրա յուրաքանչյուր 1կգ. խաղողը պետք է ունենա ոչ պակաս 1,3 – 1,5 մ2 տերևային մակերես: Գ.Ա. Հակոբյանը փորձերով ապացուցել է, որ Արցախում տարածված Խնդողնի, Բանանց և Ռեքածիթելի խաղողի սորտերի պտուղներում մինչև 19 – 20% շաքարի կուտակումն ավելացնում է պտղի կշիռն ու ծավալը: Հայտնի է, որ Արցախում խաղողի տունկը կատարվում է 2,5x3,0x1,5-2,0մ սնման մակերեսով: Նշված սորտերը վեգետացիայի ընթացքում առաջացնում են վազերի վրա մեծ քանակությամբ շվեր ու տերևային մակերես, որն առանց շվատման, ծերատման, բջատման ու շվերի կապման հնարավոր չէ տրակտորով միջշարքերում հողը մշակել և հիվանդությունների ու վնասատուների դեմ արդյունավետ պայքար կազմակերպել: Ստիպված խաղողագործները կատարում են շվատում, խոր ծերատում, բջատում ու շվերի կապում: Մեր ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Արցախի խաղողագործները կանաչ հատումները կատարում են այնպես, որ վազերը զրկվում են լավ ֆոտոսինթեզ կատարող տերևներից, որի համար ստանում են ցածր որակի խաղող, որոնց պտուղներում շաքարի պարունակությունը լինում է 16-16,5 %:
Keywords: Խաղողագործություն