Հավատքի և գիտության հարաբերակցության հարցը Նեմեսիոս Եմեսցու «Մարդու բնության մասին» երկում - Մոսիկյան, Կարինե
Չորրորդ դարի հույն փիլիսոփա Նեմեսիոս Եմեսացու «Մարդու բնության մասին» աշխատությունը, որը հունաբան դպրոցի վերջին շրջանում՝ ութերորդ դարում, հայերեն է թարգմանել Ստեփանոս Սյունեցին՝ Դավիթ Հյուպատոսի աջակցությամբ, հայ բնագիտական և բնափիլիսոփայական մատենագրության համար գիտելիքների կարևոր շտեմարան էր: Երկի հայերեն թարգմանական բնագիրն ընդօրինակվել է ողջ միջնադարի ընթացքում: Այն պահպանվել է բազմաթիվ ձեռագրերում (շուրջ 65 ձեագիր): Որպես Նեմեսիոսի գրքի շարունակ աճող հետաքրքրու-թյան ապացույց՝ պահպանվել են նաև զանազան լուծումներ, պատճառներ, մեկնություններ, ծաղկաքաղեր, որոնք հունական ազդեցության ծաղկման շրջանում իրենցով լրացրել են հայ բնափիլիսոփայական գրականությունը՝ հիմք նախապատրաստելով հայ ինքնատիպ գիտության մեջ այդ ոլորտների ձևավորման համար: Զարմանալի չէ, որ Նեմեսիոսի երկից մեջբերումները բավական հաճախադեպ երևույթ են միջնադարյան տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում: Ընդօրինակված ձեռագրերի մեծ քանակը և բազմաթիվ հայ հեղինակների ստեղծագործություններում այս երկից առանձին հատվածների և նույնիսկ ամբողջական գլուխների մեջբերումը խոսում է այն մասին, որ երկը մի տեսակ մարդաբանության դասագիրք էր միջնադարյան Հայաստանում: Труд греческого философа четвертого века Немесия Эмесского «О природе человека», переведенный на армянский язык Степаносом Сюнеци при поддержке Давида Юпатоса, в последний период греческой школы, в восьмом веке, был важным источником знаний для библиографии армянского естествознания и натурфилософии. Армянский текст этой книги копировался на протяжении всего средневековья. Армянский перевод текста этой книги сохранился в многочисленных экземплярах (около 65 рукописей). В доказательство постоянно растущего интереса к книге Немесия сохранились множество комментарий, причин, толкований, пополнивших армянскую натурфилософскую литературу в период расцвета греческого влияния, подготовив основу для формирования этих направлений в исконно армянской науке. Неудивительно, что цитаты из книги Немесия — довольно частое явление в произведениях различных армянских авторов средневековья. Большое количество переписанных рукописей и цитирование отдельных разделов и даже целых глав из этой книги в произведениях армянских авторов свидетельствует о том, что книга была своего рода учебником по антропологии в средневековой Армении. The fourth-century Greek philosopher Nemesios Emesatsi's work "On the Nature of Man" was translated into Armenian by Stepanos Syunetsi with the support of Davit Hyupatos in the last period of the Greek school, in the eighth century. It was an important repository of knowledge for Armenian natural science and natural philosophy bibliography. The Armenian text of this book was copied throughout the Middle Ages. The Armenian translated text of the book has been preserved in numerous copies (about 65 manuscripts). As proof of the continuously growing interest in Nemesius's book, many solutions, reasons, interpretations have been preserved, which added to the Armenian natural philosophy literature during the flowering of Greek influence, preparing the basis for the formation of these directions in the Armenian national science. It is not surprising that quotations from the book of Nemesius are quite a frequent phenomenon in the works of various Armenian authors of the Middle Ages. The large number of copied manuscripts and the citation of individual sections and even complete chapters from this book in the works of many Armenian authors indicate that the book was a kind of anthropology textbook in medieval Armenia.
Keywords: Գրականագիտություն