Անտիկ ժամանակաշրջանի գինեգործությանն առնչվող հնագիտական գտածոներ Վայոց ձորից - Փալանջյան, Ռուզան (ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ)
Վայոց ձորի կլիմայական պայմանները չափազանց նպաստավոր են խաղողագործության և գինեգործության համար, ուստի երկրագործական այս ճյուղերը հնագույն ժամանակներից տարածաշրջանում զարգացած են եղել ։ Այսպես, ներկայիս Արենի գյուղի մոտ գտնվող քարայրում հայտնաբերվել է մինչ այժմ հայտնի հնագույն գինեգործական կառույցը (մ.թ.ա. 5-րդ հազ. վերջ)։ Քարայրը, որտեղ գտնվում է հնձանը, միաժամանակ ծառայել է նաև որպես մառան: Ստացված գինին պահվել է քարայրում՝ կավե անոթների մեջ։ Անոթների խեցու քիմիական անալիզը հայտնաբերել է բուսական ծագման կարմիր գունանյութի` մալվիդինի հետքեր ։ Այս փաստը թույլ է տվել ենթադրել, որ անոթների մեջ պահվել է կարմիր գինի։ The production of vintage wines in Armenia was developed in the Hellenistic period. According to Strabo, Armenia Minor was the center of production of a famous selected wine called “Monaritos”. Archaeological discoveries demonstrate the high level of Armenian viniculture of that period. The three stone press beds discovered from the territory of Vayots Dzor are of great importance for the study of winemaking of the Classical period in Armenia. Such press beds were used in winemaking in the process of extracting juice from grapes. There is a rich collection of stone press beds from different parts of Armenia. It is noteworthy that all the examples found in Armenia were discovered from the regions with developed winemaking. Most probably, stone press beds discovered from Vayots Dzor functioned like other similar equipment. The grapes were placed on the press bed and squeezed through the lever press. An analysis of ancient written sources reveals that the power of the lever press was mainly used to make wine from raisins. For that purpose, the grapes were dried in the sun to the point of dehydration, and were pressed then. Raisin wines were in high demand in the international market. Therefore, it was quite profitable to produce those in Armenia, because the high – quality Armenian grapes could yield excellent wine. Производство марочных вин в Армении было развито в эллинистический период. По словам Страбона, Малая Армения была центром производства знаменитого отборного вина под названием «Монаритос». Археологические находки указывают на высокий уровень армянского виноградарства того периода. Три каменных ложа пресса, обнаруженные на территории Вайоц дзора, имеют большое значение для изучения виноделия классической эпохи в Армении. Такие прессы использовались в виноделии при выжимании сока из ягод винограда. В результате археологических раскопок собрана богатая коллекция каменных прессов для отжима винограда из разных уголков Армении. Примечательно, что все образцы, найденные в Армении, были обнаружены в регионах с развитым виноделием. Скорее всего, найденные в Вайоц дзоре каменные ложа прессов работали так же, как и другие подобные устройства, используемые в виноделии. Виноградная масса помещалась на ложе пресса и давилась рычажным прессом. Анализ древних письменных источников показывает, что рычажный пресс в основном использовался для изготовления вина из изюма. С этой целью виноград сушили на солнце до обезвоживания, затем его давили с помощью пресса. Изюмные вина пользовались большим спросом на международном рынке, и производить их в Армении было довольно выгодно, потому что из качественного армянского винограда можно было получать отличное вино.
Keywords: Հուշարձաններ; Գտածոներ