Հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունը Հայաստանում Երվանդական ժամանակաշրջանում (ք. Ա. ІV-ІІІ դարեր) - Հակոբյան, Հայկարամ (Լիմուշ հրատ.)
Հոդվածում քննարկվում է հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունը Երվանդունիների թագավորությունում։ Ուսումնասիրությունը հանդիսանում է Ք․ ա․ ІV-ІІІ դարերի Հայոց պատմության մի ուրույն և կարևոր դիտարկում։ Շեշտվում է Վանի թագավորության և Աքեմենյան տերության թողած հետքը Երվանդունիների դարաշրջանի հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրվում է այդ հարաբերությունները պայմանավորող հոգևոր, մշակութային, գաղափարական, տնտեսական, ռազմական, քաղաքական և իրավական գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում թագավորական նախնինների պաշտամունքի, թեոկրատիայից աշխարհիկ պետության անցման գործընթացի, թագավորական գահակալման արարողակարգի, թագավորի և քրմապետի տոհմական պատկանելիության ու Երվանդ Դ-ի գործունեության նպատակաուղվածության հարցերին։ В статье рассматриваются взаимоотношения духовных и светских властей в царстве Ервандуни. Данное исследование посвящается истории Армении в ІV-ІІІ вв. до. Р. Хр. С., уникальной и важной точки зрения. Особое внимание уделяется воздействию Ванского королевства и империи Ахеменидов на взаимоотношения между духовными и светскими властями эпохи Ервандуни. Изучаются духовные, культурные, идеологические, экономические, военные, политические и правовые факторы, которые определяли эти отношения. Упоминаются вопросы поклонения королевским усопшим, процесс перехода от теократического государства к светскому, процесс королевского вознесения на престол, племенная принадлежность короля и верховного жреца, а также цель деятельности Ерванда ІV. The article discusses the relationship between spiritual and secular authorities during the rule of the Yervanduni. The study is a unique and important observation of Armenian history in ІV-ІІІ centuries BC. It is emphasized by traces of the Kingdom of Van and the Achaemenid Power on the relationship between spiritual and secular authorities during Ervandian dynasty. The spiritual, cultural, ideological, economic, military, political and legal factors underlying these relationships are studied. Reference is made to the royal ancestor worship, the transition from theocracy to secular power, ceremony of royal enthronement tribal affiliation of king and high priest and to purpose of Yervand the Fourth’s actions.
Keywords: Բազմաստվածություն; Հայ ժողովրդի պատմություն