К вопросу о куракском трактате 1805 года в русско-персидских отношениях и армянстве Арцаха-Карабаха - Дадаян, Степан (Լիմուշ հրատ.)
Սույն հոդվածում լուսաբանվում են 19-րդ դարի սկզբին Արցախ-Ղարաբաղի՝ Ռուսաստանին միանալու հետ կապված իրադարձությունները: Վավերագրական աղբյուրների վերլուծության հիման վրա ներկայացված են այսպես կոչված Կուրակի պայմանագրի հետ կապված կողմերի ռազմական, քաղաքական-դիվանագիտական խուսանավումները: Քննադատական մոտեցում է ցուցաբերվում մի շարք հեղինակների՝ Շուշիի ամրոցում նստած Իբրահիմ «խանին» որպես երկրամասի «սուվերեն կառավարչի» ներկայացնելու փորձերին: Արցախ-Ղարաբաղի միացումը Ռուսաստանին դարձավ պարսկական տիրապետության դեմ երկրամասի հայ բնակչության ազգայինազատագրական բազմադարյա պայքարի արդյունք և հայ ժողովրդի ռուսամետ կողմնորոշման հետևանք: Статья посвящена событиям русско-персидской войны 1804-1813 гг. На основе анализа документальных источников представлены политические, военные и дипломатические маневры сторон, связанные с подписанием так называемого «Куракского трактата». Критически рассматриваются попытки ряда азербайджанских авторов представить укрепившегося в Шушинской крепости Ибрагим-хана как суверенного правителя края. Подписание трактата, согласно которому Арцах-Карабах перешел под покровительство России, стало итогом многовековой национально-освободительной борьбы армянского населения края с персидским владычеством и следствием прорусской ориентации армянского народа. The article deals with events related to the process of the joining of Artsakh-Karabakh to Russia at the beginning of the 19th century. Based on the analysis of documentary sources, military, political and diplomatic maneuvers of the parties are presented, relating the signing of the so-called Kurak treaty. The attempts of a number of authors to present Ibragim-“Khan”, entrenched in the Shushi fortress, as a “sovereign ruler” of the region, are critically considered. The joining of Artsakh-Karabakh to Russia was the result of the centuries-old national liberation struggle of the Armenian population against Persian dominion and a consequence of the pro- Russian orientation of the Armenian people.
Keywords: История