Հայաստանը և Արցախը օտարների քարտեզներում և 1918-2021թթ․ սահմանային խնդիրները - Գալչյան, Ռուբեն
Հոդվածում քննվում են օտարերկրյա քարտեզագրողների կողմից ստեղծված քարտեզներում «Արցախ / Ղարաբաղ» անվանումների գործածությունների ժամանակագրությունը և գործոնները: Հատկանշելի է, որ խորհրդային իշխանության շրջանում Խորհրդային Հայաստանի և Արցախի տարածքի տարբեր հատվածներ՝ սկսած 1921 թվականից և ավելի ուշ, աստիճանաբար փոխանցվեցին Ադրբեջանին։ 1926 թվականին, ինչպես հաստատվում է խորհրդային պաշտոնական քարտեզներով, արևելքում Հայաստանն ու Արցախն ունեին ընդհանուր սահմաններ՝ բաժանված միայն Աղավնո գետով, իսկ մի քանի տարի անց Ադրբեջանը յուրացրեց ավելի քան 1500 քառ. կմ հայկական և արցախյան հողեր, ինչը հանգեցրեց նրանց միմյանցից անջատման և հայկական հողերի զավթման։ Հոդվածում նկարագրվում են ադրբեջանցիների պահանջների պատճառները և Մոսկվայի՝ հող հանձնելու համաձայնությունը առանց բազմաթիվ գործոնների պատշաճ հաշվառման։ В статье объясняется, как и когда название Арцах (Карабах) появилось на картах, созданных иностранными картографами, и продолжало появляться на протяжении многих веков. Исследуется также период советской власти, показывая, как и когда различные части территории Советской Армении и Арцаха, начиная с 1921 года и позже, были постепенно переданы Азербайджану. В 1926 году, как подтверждают официальные советские карты, на востоке Армения и Арцах имели общие границы, разделенные только рекой Агавно, а несколько лет спустя Азербайджан присвоил более 1500 кв. км. армянских и арцахских земель, что привело к их отделению друг от друга и захвату армянских земель. В статье описываются причины претензий азербайджанцев и согласия Москвы на передачу земель без должного учета многих факторов. The paper explains how and when the name of Artsakh (Karabakh) appeared on the maps prepared by foreign cartographers and continued to do so for many centuries. It continues to the sovietisation of the region, showing how and when various parts of the territory of Soviet Armenia and Artsakh were gradually handed over to Azerbaijan, starting from 1921 and thereafter. In 1926, as confirmed by the official Soviet maps, in the east Armenia and Artsakh had common borders, being separated only by the Aghavno River, while a few years later Azerbaijan appropriated over 1500 sq. km. of Armenian and Artsakh lands, resulting in the separation them from each other and taking over of Armenian lands. The paper goes on describing the reasons of Azerbaijanis claims and Moscow’s approvals, for these land transfers, done without due consideration to many factors.
Keywords: Պատմություն