Արցախի Հանրապետության կառավարման նոր ձևի անվտանգային բաղադրիչները. որոշ դիտարկումներ - Խալաթյան, Արտաշես (Լիմուշ հրատ.)
Սույն հոդվածում քննական հետազոտության է ենթարկվել Արցախի Հանրապետությունում պետական կառավարման նոր՝ նախագահական համակարգը՝ սահմանադրական անվտանգության ապահովման վրա դրա ազդեցության տեսանկյունից: Վեր են հանվել նախագահական կառավարման համակարգի անվտանգային հիմնական բաղադրիչները՝ հաշվի առնելով Արցախի Հանրապետության առանձնահատկությունները: Այս համատեքստում ուսումնասիրվել է միջազգային փորձը և, մասնավորապես, ԱՄՆ-ի սահմանադրաիրավական կառուցակարգերը: Առանձնակի քննարկվել են Արցախի Հանրապետության առջև ծառացած հիմնական անվտանգային մարտահրավերները, և հիմնավորվել է դրանց հաղթահարման հարցում նախագահական համակարգի կառուց ակարգային և գործնական նշանակությունը: Քննարկվել են նաև նախագահական կառավարման ձևի ընդհանուր տրամաբանության շրջանակներում արցախյան սահմանադրի կողմից արված որոշ նորամուծություններ և դրանց կարևորությունն Արցախում ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման և պետաիշխանական համակարգի հավասարակշռության ամրապնդման առումով: Որպես Արցախում նոր սահմանադրական իրականությունում լուծման ենթակա օր ակարգային խնդիր առանձնացվել է սահմանադրական բարեփոխումներին համարժ եք քաղաքական պրակտիկայի ձևավորումը: Данная статья посвящена критическому исследованию новой президентской системы правления в Республике Арцах с точки зрения ее воздействия на обеспечение конституционной безопасности. Выявлены основные аспекты безопасности, связанные с президентской системой правления, принимая во внимание особенности Республики Арцах. В этом контескте исследована международная практика и, в частности, исследованы конституционные механизмы США. Особое внимание уделено основным вызовам безопасности Республики Арцах и обосновано институциональное и практическое значение президентской системы для преодоления этих вызовов. В контексте общей логики президентской формы правления в статье особое место занимает обсуждение некоторых нововведений, включенных в Конституцию Республики Арцах и их важности для развития демократических институтов и утверждения баланса внутри системы государственной власти. The article critically examines the new presidential system of government in the Republic of Artsakh in terms of its influence on maintainance of constitutional security. Main security aspects of presidential system of government are revealed, taking into consideration the peculiarities of the Republic of Artsakh. In this context international best practice and, in particular, the US constitutional mechanisms are examined. In the article main security challenges of Artsakh are spesifically discussed, and institutional and practical importance of the new presidential system of government in meeting those challenges is substantiated. Within general logic of presidential democracy the article has also touched upon several novelties, that constitutional engineers of Artsakh have inserted in the Constitution, as well as their importance in terms of development of democratic institutions of Artsakh and maintance of balance within the governmental system. As a remarkable problem to be sovled within new constitutional reality in Artsakh formation of poitical practice, correspondent to constitutional reforms, is set out.
Keywords: Գործադիր իշխանություններ; Արցախի Հանրապետություն; Սահմանադրական անվտանգություն; Պատերազմ