Արցախի տարածքի որոշ դեղաբույսերի հակաբորբոքային և հակաօքսիդանտային հատկությունների ուսումնասիրություն - Գրիգորյան, Նարինե; Բաբայան, Նելլի; Խոնդկարյան, Լուսինե
Արցախի հարուստ և բազմազան բուսականությունը պոտենցիալ դեղաբույսերի արժեքավոր աղբյուր է հանդիսանում: Չնայած դեղաբույսերի երկարաժամկետ օգտագործմանն ավանդական բժշկության մեջ՝ քիչ տվյալներ կան դրանց անվտանգության և արդյունավետության, ազդեցության և ակտիվ միացությունների բաղադրության վերաբերյալ։ Հոդվածի նպատակն է ներկայացնել Արցախի բուսատեսակներից ստացված 5 էթանոլային էքստրակտների` Rubus caesius (մռամոշ), Polygonum aviculare (մատիտեղ թռչնային), Cichorium intybus (եղերդակ), Thymus transcaucasicus (ուրց), Arctium lappa (կոծոծ մեծ) բջջաթունային և գենաթունային ակտիվությունը, հակաօքսիդանտային և հակաբորբոքային ազդեցությունը in vitro պայմաններում։ Ցույց է տրվել, որ հետազոտված բուսական էքստրակտները չեն ցուցաբերում կամ ցուցաբերում են թույլ բջջաթունային ակտիվություն մարդու ծայրամասային արյան բջիջների նկատմամբ: Հետազոտված բուսական էքստրակտներից P. aviculare, R. caesus, T. Trascaucasicus ցուցաբերում են տարբեր աստիճանի գենաթունային ակտիվություն: Ցույց է տրվել, որ A. lappa, C. intybus բուսատեսակներն օժտված են հակաօքսի- դանտային հատկություններով: Богатая и разнообразная растительность Арцаха является ценным источником потенциальных трав. Несмотря на длительное использование трав в народной медицине, данных об их безопасности и эффективности, влиянии и составе активных соединений немного. Целью статьи было изучение цититоксической и генотоксической активности, противовос- палительного и антиоксидантного действия in vitro пяти растительных этаноловых экстрактов, полученных из распространенных в Арцахе Rubus caesius (ежевика сизая), Polygonum aviculare (горец птичий), Cichorium intybus (цикорий обыкновенный), Thymus transcaucasicus (тимьян), Arctium lappa (лопух большой). Экстракты исследованных растений не проявляют или проявляют слабую цитотоксическую эффективность в отношении клеток периферической крови человека. Три изученных растительных экстракта P. aviculare, R. caesus, T. Trascaucasicus проявляют разную степень генотоксической активности. Установлено, что растения A. lappa, C. intybus обладают антиоксидантными свойствами․ The rich and varied vegetation of Artsakh is a valuable source of potential herbs. Despite the long-term use of herbs in traditional medicine, there is little data on their safety and effectiveness, the effect and composition of active compounds. The aim of the article was to study the cytotoxic and genotoxic activity, anti-inflammatory and antioxidant effects in vitro of 5 plant ethanol extracts obtained from Artsakh: Rubus caesius (gray blackberry), Polygonum aviculare (birdweed), Cichorium intybus (common chicory), Thymus transcaucasicus (thyme), Arctium lappa (large burdock). The extracts of the studied plants show no or weak cytotoxicity against human peripheral blood cells. The three plant P. aviculare, R. caesus, T. Trascaucasicus extracts studied exhibit varying degrees of genotoxic activity. It has been established that plants A. lappa, C. intybus have antioxidant properties, and this activity depends on the content of phenols in them.
Keywords: Կենսաբանություն; Արցախի Հանրապետություն