The Issues of Women’s Emancipation in Elpis Kesaratsian’s Essay "Exercising the Right is not Audacity" - Hambardzumyan, Naira (ՀՀ ԳԱԱ)
XIX դ. արևմտահայ գրականության մեջ հայ առաջին կին խմբագիր և գրող Էլպիս Կեսարացյանի «Իրավունքն ի գործ դնելը յանդգնություն չէ» (1862) էսսեն տպագրվել է նրա հիմնադրած և հրատարակած «Կանանց մասին և կանանց համար» առաջին հայալեզու «Կիթառ» հանդեսում (Կ. Պոլիս, 1861-1863), որի կարգախոսն էր՝ «Հրավեր հայկազն օրիորդաց»: Կնոջ գրավոր տեքստի երկու տարբեր ենթամակարդակները շարժվում են դեպի սուբյեկտիվացման գործընթաց անգիտակից վիճակի միջով: Հեղինակը ստեղծում է իր ներկանացի և ներսուբյեկտիվ լեզուն, ինչն ուշագրավ է իմացաբանական, պատմափիլիսոփայական, իմաստաբանական հիմնախնդիրների տիրույթում։ Կեսարացյանի էսսեներում արտացոլված՝ կին-տղամարդ միջանձնային և սոցիալական հարաբերությունները ոչ թե պարզունակ նկարագրություններ կամ հարցադրումներ են նրանց դերի և տարբերակման վերաբերյալ, այլ առավելապես հասարակության, կրթության, դաստիարակության մեջ կնոջ դերի, իրավունքների, տղամարդկանց հիերարխիայի, իշխանության, կին-տղամարդ փոխհարաբերությունների, նրանց առաջնահերթությունների և այլ խնդիրների քննություն, ուստի հոդվածում առաջին պլան են մղվում ոչ միայն մեթոդական, այլև գաղափարական դրույթները։ Эссе первой армянской писательницы и редактора Элпис Кесарацян «Внедрение права не является дерзостью» (1862) было опубликовано в первом армяноязычном журнале «о женщинах и для женщин» – «Китар» («Кифара»). Журнал издавался в Константинополе в 1861-1863 годах под редакцией Элпис Кесарацян. Воспроизведенные в эссе Э. Кесарацян межличностные и социально-общественные отношения между женщиной и мужчиной не являются простым описанием их ролей и дифференцирующих признаков, не содержат в себе простой постановки вопроса, а представляют собой анализ роли женщины в обществе, ее образования, воспитания, права, ее места в маскулинной иерархии, властной вертикали «женщина-мужчина» и их приоритетов и т.д., выдвигая на первый план не только методологические, но и идеологические установки. The research deals with the interpretation of women’s issues in the 19th century Western Armenian literature and aims to investigate the Armenian female author Elpis Kesaratsian’s essay "Exercising the Right is not Audacity" (1862) published in the first Armenian language journal "about women and for women" "Guitar" with the slogan "an invitation for Armenian young women" established and edited by Kesaratsian during 1861-1863 in Constantinople. The study has led to conclusion that the interpersonal and social relations reflected in Kesaratsian’s essays are not primitive descriptions or primitive questionings on their role and differentiation, but rather an examination of the role of women in society, edu-cation, upbringing, rights, relations with the male hierarchy, male-female authorities, their priorities, and other issues. Therefore not only methodological but also ideologi-cal provisions are pushed to the forefront.
Keywords: Philology