Կոմիտասյան մի երգի հայտնություն. «Ճեմում էի Բուրաստանում»․ Անտիպ ստեղծագործության վերականգնման փորձ - Մարտիրոսյան, Աստղիկ (Կոմիտասի թանգարան-ին-տ. հրատ.)
Կոմիտասի թողած երաժշտական ժառանգության մեջ իրենց ուրույն տեղն են զբաղեցնում կոմպոզիտորի ստեղծած մեղեդիներով երգերը: Վարդապետի արխիվում հայտնաբերեցինք մատիտագիր երգի ձեռագիր՝ գրված հայ բանաստեղծ Հովհաննես Հովհաննիսյանի (1864-1929) «Ճեմում էի բուրաստանում» (1888 թ.) բանաստեղծության հիման վրա: Ըստ մեր ունեցած տվյալների՝ բանաստեղծությունը Կոմիտասը երգի է վերածել Էջմիածնում, 1910 թ.: Այս առումով ձեռագիրն առավել հետաքրքիր է, քանի որ ընդգրկում է Կոմիտաս-կոմպոզիտորի հասուն ստեղծագործական շրջանը: Երեք տներից բաղկացած երգի մեղեդին, որին բնորոշ է ասերգային բնույթը, ամբողջականությունը, նվագակցության բաժնեմասըհագեցած է հայկական նոտագրության սղագիր հատվածներով՝ առկա է միայն հատվածաբար: Հոդվածը ներկայացնում է վերոնշյալ՝ մինչ օրս ամբողջությամբ չհրապարակված նյութը, այն համեմատում Կոմիտասի հասուն ստեղծագործական շրջանի մյուս ստեղծագործությունների, մասնավորաբար երգերի հետ, լուսաբանում ձեռագիրը և դրա ուրույնությունը՝ այսպիսով շրջանառության մեջ դնելով կոմիտասյան ձեռագրի ևս մի թանկարժեք պատառիկ: Songs with his own melodies have a special place in the musical heritage left behind by Komitas. In Vardapet's archive, I found a handwritten song written in pencil by Armenian poet Hovhannes Hovhannisyan (1864-1929) based on the poem “I Was Strolling in the Orchard” (1888). According to my data, Komitas turned the poem into a song in Echmiadzin in 1910. In this sense, the writing is even more interesting because it includes the matured stage of Komitas as a composer. The melody of the song which consists of three verses and has a recitative style, is written completely; and the part of the piano accompaniment which is full of transcripts with Armenian notation is available fragmentarily only.The purpose of this paper is to present the mentioned song that has not been published in its entirety, as well as to compare it to other works from Komitas’s mature creative phase, especially his songs, and to cover the manuscript and its uniqueness, thus putting into circulation this precious piece of Komitas's manuscript.
Keywords: Երաժշտություն; Թանգարաններ; Կոմիտաս Վարդապետ