The historical stages of the Armenian statehood in the New Era (mid-17th c. – 1918) - Melkonyan, Ashot A. (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
Հայոց պետականության պատմությունը շարունակվում է նաև նոր դարաշրջանում՝ ունենալով նոր դրսևորումներ ինչպես Արևելյան, այնպես էլ Արևմտյան Հայաստանում և Կիլիկիայում։ Շատախում, Մոկսում, Սասունում, Համշենում, Զեյթունում, Սյունիքում, Արցախում, Գեղարքունիքում և այլուր ձևավորվում են կիսանկախ լեռնային համայնքներ, որոնք լեռնաշղթաներով կտրված հարևան գավառներից, ունենալով ինքնաբավ ապրելու համար նպաստավոր բնակլիմայական պայմաններ, օսմանյան և պարսկական իշխանություններին որոշակի քանակությամբ հարկեր վճարելու դիմաց տեղերում ձեռք են բերում ինքնիշխանություն։ Այդ փուլը, որը տևում է մինչև XVIII դ. սկիզբը և կարելի է անվանել պետականության տեղական (տեղայնական) շառավիղների ժամանակաշրջան։ История армянской государственности в новую эпоху проявляется как в Восточной, так и в Западной Армении и Киликии. В Шатахе, Моксе, Сасуне, Амшене, Зейтуне, Сюнике, Арцахе, Гегаркунике и других регионах армяне, отрезанные горными хребтами от соседних провинций и имевшие благоприятные климатические условия для самообеспечения, начинают создавать полунезависимые горные общины. Уплачивая определенную часть налогов османским и персидским властям, армяне обретали фактический суверенитет. Этот этап, который длится до начала XVIII века, может быть охарактеризован как период локальных проявлений государственности.
Keywords: Modern and contemporary history