Մերձդնեստրի հակամարտություն. ակունք, էություն և հեռանկարներ - Հայրապետյան, Ալբերտ (ՀՊՏՀ «Տնտեսագետ» հրատ․)
Խորհրդային Միության կազմալուծումը թեպետ հարաբերականորեն ավելի խաղաղ էր, ի տարբերություն, օրինակ` մեկ այլ դաշնային սոցիալիստական պետության՝ Հարավսլավիայի, սակայն առանձին շրջանների անկախական նկրտումները հաճախ ուղեկցվում էին զինված պայքարով, որը, հետագայում փոխակերպվելով «սառած հակամարտությունների», վերածվում էր հետխորհրդային մի շարք երկրների պետականության տակ դրված ականի՝ խոչընդոտելով վերջիններիս զարգացումը և սպառնալով տարածաշրջանային կայունությանն ու խաղաղությանը։ Մերձդնեստրի բախումը մեկն է հետխորհրդային տարածքում ցայսօր չլուծված այն կոնֆլիկտ ներից, որոնց հիմքում փոքրամասնության պայքարն է՝ հանուն ինքնորոշման իրավունքի իրացման և ճանաչման։ Հոդվածում քննարկվում են մերձդնեստրյան բախման ակունքներն ու էությունը, առանձին-առանձին ներկայացվում են դրան վերաբերող բոլոր միջազգային անկյունաքարային համաձայնագրերի բովան դակությունը, զուգահեռներ են անցկացվում Մերձդնեստրի և Մոլդովայի կազմում գտնվող Գագաուզիայի ինքնավարության միջև՝ ցույց տալով երկու կոնֆլիկտի միևնույն առիթը՝ միմյանցից տարբեր զարգացմամբ։ Վերլուծությունը եզրափակվում է Մերձդնեստրի կոնֆլիկտի լուծման երկու հավանական սցենարների ներկայացմամբ։ Хотя распад Советского Союза был относительно мирным, в отличие, например, от другого социалистического государства с конфедеративным устройством – Югославии, однако стремление отдельных регионов к независимости нередко сопровождалось вооруженной борьбой, которая в дальнейшем трансформировалась в «замороженные конфликты» и превращалась в «мины», заложенные под государственность ряда постсоветских стран, тем самым препятствуя и тормозя их развитие, таким образом создавая угрозу региональной стабильности и миру. Приднестровский конфликт является одним из неурегулированных конфликтов на постсоветском пространстве, в основе которого лежит борьба меньшинства за признание и реализацию своего права на самоопределение. В рамках данной статьи будут представлены истоки и суть приднестровского конфликта. Кроме того, будет последовательно проиллюстрирована суть всех важных международных соглашений, которые связаны с конфликтом. Затем будут проведены параллели между Приднестровьем и Гагаузской автономией. Два конфликта, возникшие по схожим причинам и в одной стране, которые в итоге имели разные исходы. В конце статьи будут рассмотрены два наиболее вероятных сценария дальнейшего развития приднестровского конфликта. Although the disintegration of the Soviet Union was relatively peaceful, unlike, for example, another socialist state with confederal structure – Yugoslavia, the independence aspirations of individual regions were often accompanied by armed struggle, which later transformed into "frozen conflicts" and turned into ‘’mines’’ placed under the statehood of a number of post-Soviet countries, thus preventing and hindering their development and threatening the regional stability and peace. The Transnistrian conflict is one of the unresolved conflicts in the post-Soviet territory, the basis of which is the struggle of the minority for the recognition and realization of its right to self-determination. Within the framework of this paper, the origins and essence of the Transnistrian conflict will be presented. Moreover, the gist of all important international agreements related to the conflict are illustrated one by one. Afterwards, parallels are drawn between Transnistria and Gagauzian autonomy: two conflicts that arose due to similar reasons and in the same country, which eventually had different outcomes. At the end of the research, two most likely scenarios are discussed for the further development of the Transnistrian conflict.
Keywords: Աշխարհաքաղաքական քրոնիկոն; Քաղաքականություն