«Բատոլա» ծիսական պարերգի երգային ավանդույթը և արդի փոխակերպումները - Սարգսյան, Մարգարիտ (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
«Բատոլա»-ն հնագույն ծիսական-հարսանեկան պարերգ է, որը հայկական ավանդական հարսանիքում կատարել են հատկապես «ծաղկոց տանը»՝ նորահարսի ընկերուհիները, իսկ հետագայում՝ ավանդույթի մոռացման արդյունքում սկսել են կատարել տարբեր առիթներով՝ ուրախ հավաքույթների ժամանակ: Մեր օրերում այն տարածված է Հայաստանի Հանրապետության մի շարք մարզերում և Վրաստանի Հանրապետության հայաբնակ Ջավախքում: Պարերգը ճանաչելի է երաժշտական տաղաչափության դիպիրիխի/ամֆիմակր կայուն բանաձևով, որով նաև զուգահեռվում է հարսանեկան ծիսական մեկ այլ՝ «Թամզարա» պարերգի հետ: Քննության առնված բոլոր օրինակները միևնույն երգի տարբերակներ են: «Батола» – древнейшая свадебная обрядовая плясовая песня, которую во время армянской традиционной свадьбы подружки новобрачной исполняли в «цветнике», т.е. в доме невесты. Позднее эта традиция была утрачена, и «Батола» стала исполняться во время различных увеселений по самым разным поводам. В наши дни «Батола» распространена на территории Армении и в Грузии, в регионе Джавахетия, с многочисленным армянским населением. Плясовая батола узнаваема благодаря устойчивой метрической формуле дипирихий/амфимакр, благодаря чему прослеживается параллель с другой свадебной обрядовой плясовой – «Тамзара». Все примеры, рассмотренные в дан-ной статье, представляют собой различные варианты одной и той же песни. Ключевые слова: «Батола», обрядовая плясовая песня, ареал, название, поэтический текст, музыка, варианты. Batola is an ancient wedding ceremony dance song, which was performed by bridesmaids at the “flower garden” i.e., in the bride՚s house, during the Armenian traditional wedding. Later, this tradition was lost, and batola began to be performed during various festivities on different occasions. Nowadays, Batola is common in Armenia and in Javakheti region of Georgia, with a large Armenian population. Batola is recognizable owing to the stable dipyrrichium/amphimacer metrical structure; therefore, there is a parallel with another wedding ceremonial dance song Tamzara. All examples considered in this work are different versions of the same song.
Keywords: Երաժշտագիտություն