Բատոլա ծիսական պարերգի պարային ավանդույթը - Սարգսյան, Մարգարիտ
Հոդվածը նվիրված է հայկական հնագույն «Բատոլա» պարերգի պարային ավանդույթին: Հետազոտության նպատակն է ներկայացնել հայկական ավանդական հարսանեկան ծեսում լայնորեն տարածված «Բատոլա» պարերգի ընդհանուր բնութագիրը, պարի տարբերակների կենցաղավարումը, ինչպես նաև պարաքայլերի և երաժշտական ֆրազների փոխահարաբերության խնդիրը: «Բատոլա»-ի թե՛ երգային, թե՛ պարային տարբերակների այսօր էլ դեռ կարելի է հանդիպել Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում՝ ինչպես առօրյա ժամանցի, այնպես էլ խնջույքների, հավաքույթների ընթացքում: Հետազոտության համար հիմք են հանդիսացել ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի Ա. Քոչարյանի անվան ձայնադարանում և Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ֆոլկլորի ամբիոնի ձայնադարանում պահվող գիտարշավային ձայնագրությունները, էթնոպարագետ Սրբ. Լիսիցյանի «Հայ ժողովրդի հինավուրց պարերը և թատերական ներկայացումները» հիմնարար աշխատության առաջին հատորում ընդգրկված նյութերը, ինչպես նաև՝ տարբեր բանասացներից մեր գրանցած տեղեկությունները: Батола – танец, бытующий по сей день в различных областях Армении – Шираке, Гегаркунике, Арагацотне, Вайоц Дзоре, Арарате, а также в грузинской Джавахетии – регионе с многочисленным армянским населением. Для Батола характерен собственный вариант танцевальной фигуры «два шага пойти, два вернуться» ( т.е. два шага вправо, два на месте) в четвертой и восьмой элементах которой исполняется один или два удара ногой с последующей паузой в одну восьмую. Как правило, Батола исполняется в сопровождении плясовой песни, имеющей традиционную структуру «куплет-припев», с текстом шутливо-лирического содержания. Музыкальная форма – простая одночастная, состоящая из практически одинаковых предложений, с характерным построением на устойчивой метрической форме дипирихий /амфимакр и размером 9/8, благодаря чему она схожа с танцем Тамзара и некоторыми другими плясовыми в размере 9/8. Батола чаще всего разворачивается в эолийском ладу с квартовой или квинтовой побочной опорой. Музыкальные и танцевальные фразы соразмерны и согласованны. Похожая плясовая распространена также у греческого населения Западного Понта, под названием Патула, танцевальные движения и содержание которой схожи с армянской Батола. Batola is a dance still performed in various regions of Armenia, including Shirak, Gegharkunik, Aragatsotn, Vayots Dzor, and Ararat, as well as in the Javakheti region in Georgia, which has a large Armenian community. It is characterized by a distinct ‘two steps to the right, two in place’ dance figure, the fourth and eighth parts of which include one or two stamps followed by a 1/8 pause. Batola is primarily performed accompanying by a dance song in the traditional verse-chorus structure, with playful and lyrical texts. Its musical form is a simple period, consisting of nearly identical phrases, with a distinctive structure based on the stable metrical form of dipyrrichium / amphimacer and the 9/8 meter, which makes it similar to the Tamzara and some other dances that also use the 9/8 meter. Most often it uses the Aeolian mode with a secondary center on the fourth or fifth. The musical and dance phrases are proportional and consistent. A similar dance is widespread among the Greek population of Western Pontus under the name Patola, the dance movements and content of which are similar to those of the Armenian Batola.
Keywords: Ազգագրություն