Visualization of Musical Composition Principles in Ashot Asaturyan’s Ballets: Dedicated to the Choreographer’s 85TH Birthday - Sargsyan, Nazenik (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
In 2022, we are celebrating the 85th birthday of outstanding choreographer Ashot Asaturyan. The choreographer died as many as 23 years ago, but judging from the videos of his ballets, we can say that his creative mentality and methods of musical and literary interpretation are still progressive and timely. One more peculiarity of Asaturyan’s method is visualization of polyphonic principles. While in Theme and Variation, a ballet created to the music of the Finale of Pyotr Tchaikovsky’s 3rd Orchestral Suite, those principles have an immanently choreographic function, in some other ballets, they are of dramaturgical significance. The common feature of the three ballets analyzed in this article is the polyphonic nature of their scenarios. Those ballets are Maurice Ravel’s Daphnis and Chloe, Igor Stravinsky’s Orpheus and Sergei Rachmaninoff’s Symphonic Dances. Ընթացիկ 2022 թվականին մենք նշում ենք ականավոր բալետմայստեր Աշոտ Ասատուրյանի ծննդյան 85-ամյա հոբելյանը։ Արդեն 23 տարի է, ինչ նա մեզ հետ չէ։ Սակայն դիտելով նրա ստեղծած բալետների տեսանյութերը և ձեռագրերը, որտեղ նրա բեմադրական հայեցակարգն է, սկսում ես ըմբռնել՝ անգամ մեր օրերում որքան առաջատար և ար-դիական են նրա ստեղծագործական մտածելակերպը, երաժշտական պարտիտուրի խորեոգրաֆիկ ընթերցման սկզբունքները, սցենարների բազմանշանակ մեկնաբանությունը։ Ասատուրյանի պարային կոմպոզիցիաների առանձնահատկություններից է պոլիֆոնիկ հնարքների վիզուալիզացիան (տեսողականացումը)։ Եվ եթե «Թեմա վարիացիաներով» բալետում՝ բեմադրված Պ.Ի․ Չայկովսկու Երրորդ նվագախմբային սյուիտի Վերջաբանի երաժշտության հիման վրա, դրանք ունեն զուտ իմանենտպարային գործառույթ, ապա Ասատուրյանի ստեղ-ծած մի շարք այլ բալետներում արդեն ստանում են ֆունկցիոնալ, դրամատուրգիական նշանակություն։ Սցենարի պոլիֆոնիկ հնարքներով են պայմանավորված սույն հոդվածում վերլուծվող հետևյալ երեք բալետների առանձնահատկությունները՝ Մ. Ռավելի «Դափնիս և Քլոեն», Ի. Ստրավինսկու «Օրփեոսը» և «Սիմֆոնիկ պարերը»՝ Ս․ Ռախմանինովի երաժշտությամբ։ В настоящем – 2022 году мы отмечаем 85-летний юбилей выдающегося хореографа Ашота Асатуряна. Вот уже 23 года, как его нет с нами. Однако просматривая видеозаписи созданных им балетов и рукописи, где зафиксированы его постановочные концепции, начинаешь понимать, насколько прогрессивным и актуальным, даже на сегодняшний день, было его творческое мышление, принципы его хореографического прочтения музыкальных партитур, неоднозначная интерпретация сценариев. Одной из особенностей хореографических композиций Асатуряна является визуализация полифонических приемов. И если в балете «Тема с вариациями» на музыку финала Третьей оркестровой сюиты П.И. Чайковского они имеют исключительно имманентно-хореографическую функцию построения композиции, то в ряде других балетов, созданных Асатуряном, они уже приобретают функциональное, драматургическое значение. Полифоничностью сценария обусловлена специфика трех балетов, которые проанализированы в настоящей статье, – «Дафнис и Хлоя» М. Равеля, «Орфей» И. Стравинского и «Симфонические танцы» на музыку С. Рахманинова.
Keywords: Theater