Ջոակինո Ռոսինիի «Stabat Mater»-ը Հովհաննես Չեքիջյանի մեկնաբանությամբ (նվիրվում է Ռոսինիի «Stabat Mater»-ի ստեղծման 180-ամյակին և Հայաստանի ազգային ակադեմիական երգչախմբի հիմնադրման 85-ամյակին) - Ասատրյան, Աննա (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
2022 թ. մարտի 31-ին Արամ Խաչատրյան համերգասրահում տեղի ունեցավ ՀՀ ազգային հերոս, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հովհաննես Չեքիջյանի և Հայաստանի ազգային ակադեմիական երգչախմբի համերգը: Հնչեց Ջոակինո Ռոսինիի (1792-1868) «Stabat Mater»-ը՝ (1842) Հայաստանի ազգային ակադեմիական երգչախմբի և Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի, մենակատարներ Սոֆյա Սայադյանի (սոպրանո), Քրիստինե Սահակյանի (մեցցո-սոպրանո), Միքայել Գրիգորյանի (տենոր) և Պողոս Բիազբեկյանի (բաս) կատարմամբ: Դիրիժորական վահանակի մոտ էր Հովհաննես Չեքիջյանը: Ուսումնասիրությունում հայ երաժշտագիտության մեջ առաջին անգամ բացահայտվում է Հովհաննես Չեքիջյանի դերը Հայաստանում և Խորհրդային Միությունում Ռոսինիի «Stabat Mater»-ի համերգային կենսագրության մեջ: Շնորհիվ Հ. Չեքիջյանի և Հայաստանի ազգային ակադեմիական երգչախմբի` 1965 թ. նոյեմբերի 15-ին Երևանում առաջին անգամ հնչեց Ռոսինիի «Stabat Mater»-ը: Այն իր հաստատուն տեղը գտավ հայ-կական կապելլայի երկացանկում, որի շնորհիվ Հայաստանում «Stabat Mater»-ի համերգային կյանքը շարունակվում է մինչ օր: Երևանյան պրեմիերայից անմիջապես հետո՝ 1965 թ. դեկտեմբերի 27-ին և 28-ին, «Stabat Mater»-ն առաջին անգամ հնչեց Մոսկվայում՝ Հ. Չեքիջյանի և հայկական կապելլայի կատարմամբ տեղի ունեցավ «Stabat Mater»-ի համամիութենական պրեմիերան: Մոսկովյան պրեմիերային հաջորդեցին «Stabat Mater»-ի պրեմիերաները 1966 թվականին Լենինգրադում, մերձբալթյան հանրապետություններում, Ուկրաինայում և Բելոռուսիայում: Ռոսինիի «Stabat Mater»-ի չեքիջյանական մեկնաբանությունն առանձնանում է բարձր պրոֆեսիոնալիզմով և ինքնատիպությամբ: 31-го марта 2022 г. в концертном зале Арама Хачатуряна состоялся концерт Национального героя РА, Народного артиста СССР Оганеса Чекиджяна и Национальной академической хоровой капеллы Армении. Прозвучал «Stabat Mater» (1842) Россини (1792-1868) в исполнении Национальной академической хоровой капеллы Армении и Национального филармонического оркестра Армении, солистов Софьи Саядян (сопрано), Кристине Саакян (меццо-сопрано), Микаела Григоряна (тенор) и Погоса Биазбекяна (бас). За дирижерским пультом стоял Оганес Чекиджян. В данной статье впервые в армянской музыкологии представлена роль Оганеса Чекиджяна в концертной биографии «Stabat Mater» Россини в Армении и Советском Союзе. Благодаря Оганесу Чекиджяну и Национальной академической хоровой капелле 15 ноября 1965 г. в Ереване был исполнен «Stabat Mater» Россини, занявшее свое прочное место в репертуаре капеллы, и начатая с тех пор концертная жизнь данного произведения продолжается по сей день. Сразу же после ереванской премьеры, 27 и 28 декабря 1965 г. состоялась всесоюзная премьера «Stabat Mater» в Москве в исполнении армянской капеллы под управлением О. Чекиджяна. Вслед за московской премьерой последовали премьеры «Stabat Mater» в 1966 г. в Ленинграде, в прибалтийских республиках, Украине и Белоруссии. Чекиджяновская интерпретация «Stabat Mater» Россини отличается высоким профессионализмом и самобытностью. On March 31, 2022, the concert of RA National Hero, USSR People’s Artist Ohannes Tchekidjian and the National Academic Choir of Armenia took place in the Aram Khachatryan Concert Hall. “Stabat Mater” (1842) by Rossini (1792-1868) was performed by the National Academic Choir of Armenia and the National Philharmonic Orchestra of Armenia, soloists Sofia Sayadyan (soprano), Christine Sahakyan (mezzo-soprano), Mikayel Grigoryan (tenor) and Poghos Biazbekyan (bass). Ohannes Tchekidjian was near the conductor’s panel. The study reveals for the first time in Armenian musicology the role of Ohannes Tchekidjian in the concert biography of Rossini’s “Stabat Mater” in Armenia and the Soviet Union. Thanks to O. Tchekidjian and the National Academic Choir of Armenia in 1965, on November 15, Rossini’s “Stabat Mater” was played for the first time in Yerevan. It had its permanent place in the repertoire of Armenian a cappella, thanks to which the concert life of “Stabat Mater” in Armenia continues up today. Immediately after the Yerevan premiere, on December 27 and 28, 1965, “Stabat Mater” was played for the first time in Moscow – the all-union premiere of “Stabat Mater” was performed by Օ. Tchekidjian and the Armenian a cappella. The Moscow premiere was followed by the premieres of “Stabat Mater” in 1966 in Leningrad, the Baltic republics, Ukraine and Belarus. The Tchekidjian interpretation of Rossini’s “Stabat Mater” stands out for its high professionalism and originality.
Keywords: Երաժշտագիտություն