Միհրականությունը կամ արևի հնագույն ընկալումները Ավետիք Իսահակյանի բանասիրական ուսումնասիրություններում - Հայրիյան, Լուսինե (ՀՀ ԳԱԱ)
Արևի պաշտամունքը Հայկական լեռնաշխարհում հարատևել է հազարամյակներ: Հայոց մեջ արևին վերագրել են արարչական զորություն և պաշտել՝ որպես կենսահաստատ զորություն, զարթոնքի, պտղաբերության և ամենայն բարիքներ ստեղծող գերբնական ուժի։ Այդ պատճառով էլ բազմաթիվ առարկաների վրա արևը պատկերվել է երկրաչափական մարմինների տեսքով, ինչպես նաև կենդանակերպ կամ մարդակերպ: Արևն առանցքային նշանակություն ունի նաև Ավետիք Իսահակյանի որոշ ստեղծագործություններում («Արևի մոտ», «Աբու-Լալա Մահարի» և այլն): Արևի պաշտամունքի և միհրապաշտության վերաբերյալ ուշագրավ և խոր վերլուծություններով առանձնանում է հատկապես բանաստեղծի «Փորձ մեր էպոսի դիցաբանության մասին» հոդվածը, որտեղ նա, բանագետի խորատեսությամբ, բացահայտում է թե՛ իրանական և թե՛ արևմտյան միհրապաշտության առանձնահատկություններն ու միհրապաշտության երկու հիշյալ ուղղությունների հետ հայոց Միհր-Մհերի փոխառնչությունները: Культ солнца на Армянском нагорье существовал на протяжении тысячелетий. Армяне приписывали солнцу созидательную силу и поклонялись ему, как символу плодородия и созидания. Именно поэтому на многих предметах солнце изображено в виде геометрических фигур, животных или имеет человекоподобный облик. Солнце имеет ключевое значении в некоторых произведениях Аветика Исаакяна («У солнца», «Абул-Ала Маари» и др.). В своей статье «Опыт мифологии нашего эпоса» Ав. Исаакян раскрывает особенности иранского и западного митраизма, а также связь армянского Михр-Мгера с двумя вышеупомянутыми направлениями этого религиозного культа. The cult of Sun has existed in the Armenian Highlands for thousands of years. Among the Armenians the Sun was attributed to the creative power, it was worshiped as a vital power, a supernatural energy of awakening, fertility, as a creator of all kindness and goodness. This is the reason why it was/is depicted on different objects in the form of geometric bodies as well as in the form of animals or in the form of a human being, i.e. anthropoid. Sun is also of key impor-tance in some of Avetik Isahakyans works: "To the Sun", "Abu-Lala Mahari", etc. Among the works with the poet’s remarkable and deep analyses there stands out an article called: "An Experiment on the mythology of our epic", where, through the insight of the philologist, he reveals the peculiarities of both the Iranian and the Western kinds of worship of Mihr and the relations of Armenian Mihr-Mher with the two mentioned branches of Mithraism.
Keywords: Բանասիրություն