The Coverage Of Situation Of Western Armenians And Cilician Armenian’s Massacre In 1909 In The Pages Of Egyptian Armenian Periodical “Arshalouys” - Esoyan, Myasnik («Քոփի Փրինթ» տպ.)
The administrative, economic, educational and military reforms carried out by the Wali of Egypt Muhammad Ali made Egypt a strong and stable state, laying a solid foundation for its development. The reforms of Muhammad Ali also had a positive impact on the Egyptian Armenian community. By the end of the 19th century, Armenian cultural life in Egypt had become more active, the number of schools had increased, new cultural and educational unions and organizations had appeared, and new periodicals were being published. At the beginning of the 20th century, Armenians occupied a prominent place in the Egyptian society. Armenians had churches, schools, cafes, and various Armenian newspapers were published in Egypt. Additionally, Armenians were the most prominent distributors of tobacco - there were many Armenian kiosks in various markets around the country. Around town, one could often meet an Armenian shoemaker, pharmacist, baker, doctor, teacher, tailor, etc. 20-րդ դարասկզբի եգիպտահայ նշանավոր պարբերականներից է «Արշալոյս» ազգային, գրական և քաղաքական լրագիրը: Պարբերականի հիմնական նպատակը Հայաստանի ազատագրումն է եղել: «Արշալոյսը» ձգտել է նպաստել հայ ազգի քաղաքական, տնտեսական, հոգևոր և հասարակական կյանքի բարելավմանը: Այն իր հրապարակումներում քննադատել է օսմանյան բռնապետությունը, մերկացրել համիդյան բռնակալությունը: Եգիպտահայ պարբերականին մտահոգել է արևմտահայության կացությունն ու փորձել է իր հրապարակումներով, թեկուզև կցկտուր, եգիպտահայությանը հաղորդակից դարձնել 1899-1914 թթ. արևմտահայության ծանր դրությանը, 1909 թ. կիլիկիահայության կոտորածի պատճառների լուսաբանմանն ու կազմակերպիչների մերկացմանը: Ճիշտ է, սկզբնական շրջանում կոտորածի իրականացման գործում մեղադրում է համիդյան վարչակարգին և լիահույս է, որ սահմանադրական իշխանությունները էականորեն տարբերվում են համիդյան կարչակարգից, կկատարեն իրենց նախահեղափոխական խոստումներն ու արդարադատություն կհաստատվի Օսմանյան կայսրության տարածքում, սակայն 1910-1914 թթ. հրապարակումներում պարբերականը վերջնականապես փոխում է իր վերաբերմունքն երիտթուրքերի նկատմամբ և համոզվում, որ վերջիններս համիդյան վարչակարգի հետնորդներն են: Բացի այդ, «Արշալոյսը», լինելով գրական պարբերական, եգիպտահայ ընթերցողին ծանոթացրել է արևելահայ մշակութային կյանքին, տպագրել տարբեր գրողների կյանքին ու գործունեությանը նվիրված, Հայրենիքի թեման շոշափող գեղարվեստական ստեղծագործություններ:
Keywords: Egyptian Armenian periodical; Armenian massacres