Հայ-թաթարական (ադրբեջանական) ընդհարումները (1905-1906 թթ.) և հայոց կամավորական ջոկատների հերոսական սխրանքները - Ավետիսյան, Ռադա (տպ. Արմավ հրատ.)
Հեղինակը հոդվածում անդրադառնում է հայ-թաթարական ընդհարումներին (1905-1906թթ․), որոնք, ցավոք, մեր պատմության ամենից քիչ լուսաբանված (կամ՝ գրեթե չուսումնասիրված) էջերից են։ Հոդվածի մեջ առաջին անգամ գիտական շրջանառության մեջ են դրվում փաստեր, որոնք ներկայացնում են ոչ միայն քոչվոր ցեղերի՝ թաթարների, Այսրկովկասում հայտնվելու հանգամանքների, այլ նաև նրանց հեռագնա նկրտումների մասին։ Աշխատության մեջ առանցքային տեղ է տրվում, բնականաբար, հայ ժողովրդի ֆիդայական շարժման անհրաժեշտությանն ու կարևորությանը, ազգի նվիրյալ զավակներ Նիկոլ Դումանի, Խանասորի Վարդանի, Սեբաստացի Մուրադի, Քեռու, Դրոյի (Դրաստամատ Կանայան), Սեպուհի, Կայծակ Առաքելի, Համազասպ Սրվանձտյանի ևուրիշների նվիրվածությանը, նրանց անձնուրաց ու կազմակերպված պայքարին՝ հանուն հայրենի հողը հրոսակախմբերից ազատագրելու վեհ գաղափարի։ В статье автор обращается армяно-татарским столкновениям (1905-1906 гг.), которые, к сожалению, являются наименее освещенными страницами нашей истории (или почти неисследованными). В статье впервые в научном обращении выдвинуты факты, которые представляют не только причины появления пересильных родов - татар на Кавказе, но и о дальнейшем их крещении. В работе особое место уделяется, естественно, необходимости и важности Фидаинского движения армянского народа, преданности сынов нации: Никола Думана, Вардана Ханасора, Мурада Себастаци, Дро (Драстамата Канаяна), Сепуга, Аракела Кастцака, Амазаспа Сирвандяна и др., их организованной борьбе во имя идеи освобождения армянской земли от орды. In this article the author touches upon the Armenian-Tatar clash (1905-1906), which, unfortunately, is one of the least-illustrated (or almost not-studied) pages of our history. For the first time facts are put in scientific circulation in the article, which represent not only the nomadic tribes, Tatars, circumstances of appearance in South Caucasus, but also their long-range ambitions. Naturally a pivotal place is given to the necessity and importance of Armenian people’s fidy movement, dedication of nation’s devoted sons as NikolDuman, KhanasorVardan, SebastatsiMurad, Qeri, Dro (DrastamatKanayan), Sepuhi, KaitsakArakel, HamazaspSrvandztyan and others, their self-sacrificing and organized struggle for the sake of noble idea of liberating native land from gangsters.
Keywords: Պատմություն