Արցախյան հերոսամարտը Վրեժ Իսրայելյանի արձակում - Ավանեսյան, Արմեն (տպ. Արմավ հրատ.)
Վրեժ Իսրայելյանը իր մի շարք պատմվածքներում հայացքը հառել է պատերազմին, սակայն մի փոքր այլ հայեցակարգերով և խնդրադրումներով: Ընդհանուր առմամբ Վրեժ Իսրայելյանի պատումին բնորոշ է ներհյուսվածքային հաճախ կիրառվող հակասական, անգամ իրարամերժ գաղափարների ներդաշնակ համակեցությունը: Այս դիտավորյալ ստեղծված խառնաշփոթը հաճախ բխեցնում է հարցեր, որոնց պատասխանները գրողը հիմնականում թողնում է ընթերցողին: Արցախյան հերոսամարտը, ըստ Վրեժ Իսրայելյանի՝ 100 տարի առաջ սկսված և դեռևս չավարտված հայ-թուրքական հինավուրց խաղն է: Պատերազմը պատմության շարունակությունն է դառնում, ուստի հաճախ գրողի մոտ նույնացվում են թուրք ևազերի հասկացությունները: Գրողը նույն զուգահեռի վրա պատկերում է պատերազմի ավերիչ բնույթն ու հերոսացումը, որը անխուսափելի է ու դառը իրականության կողմից պարտադրված: Պատերազմն իր հետքն է թողնում ամենուր. մարդկանց կենսագրություններում, բնության երևույթների վրա, խաթարվում է կյանքն ու տիրում է մահը, որը ոչ միայն մարմնական է, այլև առաջին հերթին` հոգևոր: Вреж Исраелян в большей части своих рассказов обращается к теме войны, рассматривая ее под несколько другим углом и с другим мировоззрением. В общем и целом, характерной чертой прозы Врежа Исраеляна является гормоничное сочетание зачастую несочетаемых, иногда противоречащих друг другу замыслов. Эта преднамеренная путаница часто поднимает вопросы, ответы на которых писатель оставляет своему читателю. Арцахская война, по мнению Врежа Исраеляна, это - 100 лет назад запущенная, да так и не законченная армяно-турецкая древнейшая игра. Война становится продолжением истории, следовательно, автор часто отождествляет такие понятия, как турок и азербайджанец. Автор, в одной и той же параллели изображает всю разрушительную суть и восславление войны-неизбежной и навязанной горькой реальностью. Война везде оставляет свои следы: в биографиях людей, в природных явлениях, нарушается цикличость жизни, и всем правит смерть, которая является не только телесной, но и, в первую очередь, духовным катаклизмом. Vrej Israelyan, in his series of stories, concentrated his attention on the war, but with a little bit different perspective. Generally Vrej Israelian’s style of writing and contexture is the harmonious coexistence of inconsistent even contradictory ideas. This intentionally made disorder often leads to asking question, the answers of which the author leaves to the reader. According to Vrej Israelyan, the Artsakhian heroic fight began a hundred years ago but the Turkish- Armenian ancient conflict hasn’t finished yet. The war is the continuation of the geopolitical conflictand the author often identifies the concepts of Turks and Azeri. The author on the basis of the same parallel depicts the devastating character of the war and the heroic fight, which is inevitable and imposed by the objective reality. The war influenced on the biography of people, on nature, it distorts the life. Everywhere one can notice the predominance of the death, which is not only physical but also spiritual.
Keywords: Պատմություն