«Հիշում եմ և պահանջում» կարգախոսը և Հայոց ցեղասպանության հիշողության փոխանցման մարտահրավերները 21-րդ դարում - Մարության, Հարություն Տ. (ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ)
2015 թ. հունվարի 29-ին Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովի նիստում ընդունված հռչակագրում նշվում է, որ այն պատմական արդարության համար մղվող պայքարը դիտարկում է «Հիշում եմ և պահանջում» կարգախոսով շարունակելու գործը: Այսկերպ մեջտեղ եկած կարգախոսն առաջարկվում էր դիտել որպես հայոց հիշողության քաղաքականության ուղենիշային համառոտ ձևակերպում։ Այս պարագայում առաջ են գալիս հարցեր, որոնք վերաբերում են տվյալ կարգախոսի բաղադրիչներին և կարիք են զգում հստակեցման 21-րդ դարում Հայոց ցեղասպանության հիշողության փոխանցման համատեքստում։ Մասնավորապես. ո՞ւմ եմ հիշում, ի՞նչ եմ հիշում, ինչպե՞ս եմ հիշում, ի՞նչ եմ պահանջում, ումի՞ց եմ պահանջում, ինչպե՞ս եմ պահանջում։ Во Всеармянской декларации, принятой 29 января 2015 г. на заседании Государственной комиссии по координации мероприятий, посвященных 100-летию Геноцида армян, отмечается, что она “рассматривает 100-летие Геноцида армян как важную веху в процессе продолжения борьбы за историческую справедливость под девизом “Помню и требую.”” Таким образом предлагалось считать этот девиз краткой формулировкой политики памяти армян. В связи с этим возникают вопросы, относящиеся к компонентам данного девиза и требующие уточнения в контексте передачи памяти о Геноциде в 21-м веке: кого помню? что помню? как помню? что требую? от кого требую? как требую? The Pan-Armenian Declaration, adopted on January 29, 2015 at the meeting of the State Commission on Coordination of the events for the commemoration of the 100th anniversary of the Armenian Genocide, notes that it “considers the 100th anniversary of the Armenian Genocide an important milestone on the ongoing struggle for historical justice under the motto “I remember and I demand.”” Thus, it was proposed to consider this motto as a short formulation of the policy of memory of Armenians. This raises questions related to the components of this motto and requiring clarification in the context of conveying the memory of the Genocide in the 21st century: Who do I remember? What do I remember? How do I remember? What do I demand? From whom do I demand? How do I demand?
Keywords: Հայոց ցեղասպանություն; Հայոց պատմություն