Епархии Трапезундской митрополии в IХ-ХI вв. - Казарян, Геворг
Исторические связи греческого Понта и армянских земель начались еще в эпоху эллинизма и продолжались вплоть до трагических событый начала ХХ в. В сложном переплетении армяно-понтийских политических, культурных, экономических контактов особой, но сравнительно малоизученной сферой являются церковные отношения. В этой связи, по мнению автора статьи, проблема епархий Трапезундской митрополии в IХ-ХI вв. имеет особую значимость, поскольку бóльшая часть этих кафедр находилась на исторических армянских территориях. IX դ. երկրորդ կեսին Տրապիզոնը, դառնալով առանձին մետրոպոլիտություն, ուներ յոթ եպիսկոպոսական թեմ, որոնք գտնվում էին Խաղտյաց և Բարձր Հայք աշխարհներում: Հետագայում՝ X-XI դդ., հիմնվեցին այլ ութ թեմեր: Թեպետ դրանց միանշանակ տեղայնացումը դժվար խնդիր է, այդուհանդերձ պարզ է, որ այդ եպիսկոպոսությունները գտնվում էին հայկական տարածքներում՝ Բարձր Հայքում, Այրարատում, Տարոնում, Վասպուրականում, հավանաբար նաև հայվրացական Տայքում: Խնդրի ուսումնասիրությունը պարզում է, որ քննվող թեմերի հիմնադրումն աղերսվում է վերոնշյալ տարածքների՝ կայսրության կողմից նվաճվելու հետ, ինչը բյուզանդացիներն ընկալում էին որպես մինչարաբական շրջանի իրողությունների վերականգնում: In the second half of IX cent. the See of Trebizond, organized as separate Metropolis, had seven suffragans located in the regions of Chaldia and Upper Armenia. Later in the X-XI cent. eight other Bishopics were organized. Despite the fact that their exact location is a complex problem, undoubtedly, they were located mostly in Armenian territories, namely in Upper Armenia, in Ayrarat, in Taron, in Vaspurakan, probably in Armeno-Georgian Tayk (Tao) as well. The investigation of this issue shows that the organization of new Suffragans is related with the reconquest of Armenian regions and their incorporation in Byzantine Empire, which was viewed by Byzantines as restoration of realities of pre-Arabian period.
Keywords: История Армении