Կենտրոնաձիգ բնակավայրերը՝ որպես տարածքային զարգացման կարևոր գործոն - Ավետիսյան, Սամվել (ՀՊՏՀ «Տնտեսագետ» հրատ․)
Տարածքային համաչափ զարգացումը բազմագործոն ու դժվարին գործընթաց է, որտեղ բացարձակ համաչափության հավակնելն ամենևին էլ իրատեսական չէ, քանի որ աշխարհագրական, բնական, տնտեսական, սոցիալական ու մարդկային գործոնները որոշակիորեն տարբեր են և դրանով իսկ ազդում են զարգացման էության ու ընթացքի վրա: Նշված գործոնների ազդեցությունն առավել ակնհայտէ դառնում այնպիսի լեռնային երկրում, ինչպիսին Հայաստանն է: Ի դեպ, երկրի տարածքի փոքրությունն այնքան էլ չի մեղմացնում այդ գործոններիա զդեցությունը, քանի որ անգամ հարևանությամբ գտնվող բնակավայրերում երբեմն նկատելի են սովորությունների, քաղաքակրթության, կենցաղավարության, խոսքի առոգանության ու բարբառային տար-բերություններ: Իսկ նշված հատկանիշների համախումբը ձևավորում է որոշակի ինքնատիպություն՝ առանձնահատուկ բովանդակություն հաղորդելով մարդկանց զբաղմունքին, աշխատանքին ու կենցաղին: Пропорциональное территориальное развитие - процесс многофакторный и сложный. Претендовать на абсолютную симметрию здесь совершенно нереалистично, потому что географические, природные, экономические, социальные и даже человеческие факторы несколько отличаются и тем самым влияют на суть процесса развития. Влияние упомянутых факторов становится более очевидным в такой горной стране, как Армения. Кстати, небольшие размеры страны не смягчают влияние этих факторов, ведь даже в соседних населенных пунктах иногда заметны различия в обычаях, цивилизации, образе жизни, акцентах и лексике. А совокупность перечисленных характеристик создает определенный колорит, который придает особое содержание занятиям, работе и жизни людей. Однако нетрудно заметить, что сравнительно благополучный и благоустроенный, техничес-кий оснащенный современными производственными предприятиями, объектами культурного и социального назначения город, а в некоторых случаях и крупное сельское поселение, существенно меняет облик региона, способствует его развитию. Поселения с таким потенциалом обычно упоминаются в профессиональной литературе как «полюс роста». Однако «полюсам роста» более характерно развитие экономического потенциала. С точки зрения сбалансированного территориального развития более характерный термин «центростремительные поселения», поскольку функционально для этого типа поселений весьма важно не только экономические, но и социальные инфраструктуры. Proportional territorial development is a multifactorial and complex process. It is generally unrealistic to claim absolute symmetry here, because geographical, natural, economic, social and even human factors are somewhat different and, thus, affect the essence of the development process. The influence of these factors becomes more evident in a mountainous country like Armenia. By the way, the small size of the country does not mitigate the influence of these factors, because even in neighboring settlements, differences in customs, civilization, lifestyle, dialects and vocabulary are sometimes noticeable. And the totality of the listed characteristics creates a certain flavor, which gives a special content to the occupations, work and life of people. However, it is easy to notice that the presence of relatively prosperous and well maintained cities, technically equipped with modern production enterprises, cultural and social facilities, and in some cases a large rural settlement, significantly changes the appearance of the region and contributes to its development. Villages with this potential are commonly referred to in professional literature as a “burden of growth”. However, the development of economic potential is more characteristic of the “growth poles”. From the point of view of proportional territorial development, the term “centripetal settlements” is more characteristic, since functionally for this type of settlements, not only economic, but also social infrastructures are very important.
Keywords: Տարածքային զարգացումներ