Activities of Alexandrapol Municipal Autonomy Bodies in 1918-1920 - Hayrapetyan, Armen (ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.)
1918 թ. մայիսի 15-ին գրավելով Ալեքսանդրապոլը, թուրքերը վերականգնեցին քաղաքային ինքնավարության գործունեությունը: Հաջորդ վեց ամիսներին Ալեքսանդրապոլի քաղաքային ինքնավարությունը դարձավ միակ մարմինը, որը ստանձնեց քաղաքի և գավառի հասարակական-պետական գործառույթների ղեկավարումը' միաժամանակ հանդիսանալով միջնորդ' քաղաքիու գավառի ազգաբնակչության և թուրքական հրամանատարության միջև: Առաջին համաշխարհային պատերազմում պարտված Թուրքիան 1918 թ.աշնանը դուրս բերեց իր զորքերը ռազմակալված տարածքներից և դեկտեմբերի 4-ից Ալեքսանդրապոլի գավառը հայտարարվեց « մաս: Հաջորդ երկու տարիների ընթացքում Ալեքսանդրապոլն ապրեց բարդ ու հակասական ժամանակահատված' խառնաշփոթ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, Կենտրոնի հետ բարդ հարաբերություններ, միջկուսակցական պայքար,սով, գաղթականություն, որբեր, Մայիսյան ապստամբություն: Այդուհանդերձ տեղական իշխանությունների հետևողական քայլերի շնորհիվ' սկսած 1919 թ. կեսերից, կյանքը քաղաքում մտավ բնականոն հունի մեջ: 1920 թ. աշնանն իրավիճակը կրկին փոխվեց: Թուրք-հայկական պատերազմի արդյունքում քաղաքն ու գավառը երկրորդ անգամ ռազմակալվեցին թուրքերի կողմից: Ալեքսանդրապոլ մտած թուրքերը գավառում խորհրդային կարգեր հաստատեցին և համագործակցելով բոլշևիկների հետ, փորձեցին ավարտին հասցնել արևելահայության բնաջնջման վերջին գործողությունը: Այդ իրավիճակը տևեց մինչև 1921 թ. ապրիլի վերջերը: Оккупировав Александрополь 15 мая 1918 г., турки восстановили деятельность городского самоуправления. В течение следующих шести месяцев Александропольское городское самоуправление являлось единственным органом, который взял на себя функцию управления общественно - государственными делами города и уезда, одновременно выступая в качестве посредника между населением и турецким командованием. Осенью 1918 года проигравшая в войне Турция вывела свои войска из оккупированных территорий, и с 4-ого декабря Александропольский уезд был объявлен частью Армении. На протяжении последовавших вслед за этим двух лет Александрополь пережил сложный и неоднозначный период: беспорядки в местном самоуправлении, сложные отношения с Центром, межпартийная борьба, голод, эмиграция, вопрос сирот, Майское восстание. Однако благодаря последовательным действиям местных властей с середины 1919 г. жизнь в городе нормализовалась. Осенью 1920 г. ситуация вновь изменилась. В результате турецко-армянской войны город и уезд во второй раз были оккупированы турками, установившими в уезде советскую власть и в сотрудничестве с большевиками попытавшимися довести до конца истребление восточных армян. Такова была ситуация в Александрополе до конца апреля 1921 года.
Keywords: History