Ջբեյլի որբանոցի աշակերտական «Տուն» ամսագիրը. ազգային վերակերտման փորձ - Մարգարյան, Նարինե Վ. (ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ)
Հոդվածում ուսումնասիրվել ու վերլուծվել են Մերձավոր Արևելքի Նպաստամատույց կազմակերպության Ջբեյլի (Լիբանան) որբանոցի «Տուն» աշակերտական խմորատիպ ձեռագիր ամսագրի շուրջ երեք տարվա համարները։ Խնդիր է դրվել պարզել որբերի՝ երբեմն խիստ զգայական, հուզական, հայրենասիրական, շատ հաճախ նաև սթափ ու իրատեսական հիմքերի վրա գրված հոդվածները, նյութերը, դրանց համադրման և վերլուծության արդյունքում պատկերացում կազմել որբանոցում գործող ազգային մթնոլորտի, երեխաների զգացողությունների ու ցեղասպանության հետևանքները հաղթահարելու ուղղությամբ կատարված քայլերի վերաբերյալ։ Ամփոփելով ամսագրի 34 համարների հոդվածների բովանդակությունը՝ կարելի է եզրակացնել, որ որբանոցային ամսագիրն իր հարուստ ազգային, գրական-գեղարվեստական հոդվածներով, հայրենի բնակավայրի ու Հայոց ցեղասպանության տարիների իրենց վկայություններով 13-16 տարեկան որբերի համար ունեն յուրահատուկ խորություն։ Ջբեյլի որբանոցային սերունդը տարբեր ձևերով ազգային վերակերտման փորձեր է արել, որոնք նպաստել են Ցեղասպանության տրավմայի հաղթահարմանը։ Դրանցից կարելի է նշել ապրիլի 24-ի նահատակների ոգեկոչման արարողությունները, ազգային արժեքների, հայոց լեզվի, գրականության և բանահյուսության մասին հոդվածների ձևով ներկայացնելը, ստեղծագործելու, ընթերցելու, ասմունքելու միջոցով կրտսեր սերնդակիցներին հայկական հոգևոր արժեքների մասին տեղեկացնելը։ Բանալի բառեր՝ Հայոց ցեղասպանություն, որբեր, ազգային ինքնագիտակցություն, Ջբեյլի որբանոց, աշակերտական ամսագիր, որբանոցային մամուլ, կրթություն, ազգային վերակերտում։ The three-year issues of Tun [Home] pupils’ magazine of the Near East Relief’s Jbeil (Lebanon) orphanage have been researched and analyzed in this paper. The article has studied the papers written by orphans sometimes based on emotions, patriotism, and sometimes on realistic approaches. By analyzing and summarizing the papers this article aims at better understanding the nationalistic atmosphere in the orphanage, the feelings of the children and the steps undertaken to overcome the consequences and hardships of the Genocide. Summarizing the content of the papers published in 34 issues of the journal, the article concludes that Tun with its articles on literature and national feelings, pieces of evidence about homeland and the years of Genocide had a special meaning for the orphans. Through the articles the orphans of Jbeil made unique attempt of national reconstruction, which contributed to their eff orts to overcome the trauma of Genocide. Among the papers were articles about the events of April 24 and dedicated to the memory of martyrs, articles on the Armenian language, literature and folklore, and the Armenian spiritual values sharing them with the younger generation through reading and reciting. В статье изучены и проанализированы выпуски за три года ученического журнала «Тун» (Дом) воспитанников сиротского приюта Американского комитета помощи на Ближнем Востоке в Джебейле (Ливан). В частности, были рассмотрены работы, написанные сиротами, которые основаны иногда на эмоциях и патриотизме, а иногда на реалистичных подходах, также произведен их анализ и обобщение для лучшего понимания атмосферы в детском доме, чувств детей и шагов, предпринятых для преодоления последствий Геноцида. Суммировав содержание статей 34-х выпусков журнала, можно прийти к заключению, что журнал сиротского приюта со своими богатыми национальными, литературно-художественными статьями, воспоминаниями о родных местах и свидетельствами о годах Геноцида, наделен специфической для 13-16-летних сирот глубиной. Поколение воспитанников сиротского приюта в Джебейле пыталось достичь национального обновления разными методами, которые способствовали преодолению геноцидальной травмы. Из них нужно отметить церемонии поминовения жертв Геноцида армян 24 апреля, статьи о национальных ценностях, армянском языке, литературе и фольклоре, информирование младшего поколения об армянских духовных ценностях посредством сочинительства, чтения и декламации.
Keywords: Հայոց ցեղասպանություն; Հայոց պատմություն