Թարգմանաբանության մեջ իրակությունների սահմանման և դասակարգման խնդրի շուրջ - Բաղդասարյան, Հասմիկ; Եղիազարյան, Տաթևիկ («ԱՐՑԱԽ» հրատ.)
The purpose of the article is to analyse the problem of definition and classification of the realia - ethnoculturally marked elements in the translation studies - which has not found yet its final scientific solution. In the linguocultural paradigm of modern linguistics the text is viewed as a fragment of the national-linguistic picture of the world and during its translation realias cause specific problems manifesting the dialectal unity of the universal, the national, and the individual as a methodological basis for the translation process. The article examines some of the most prominent theories and approaches to the nature, the definition and the classification of realias in Russian, Western European and American translation schools. The problem is examined not only from the translational but also comparative-linguistic, linguistic-cultural and linguistics and area studies perspectives. In the article, analytical and comparative examination methods are employed. A brief examination of the theory of this issue shows that despite the importance of the problem for translation theory and practice, there is still no conceptual and terminological consensus between various theorists. The varieties of synonymous terms, as well as the existence of different principles of the study of ethnic and cultural elements, pose major challenges for the definition and classification of the realias. Целью данной статьи является изучение проблемы определения и классификации языковых единиц этнокультурной маркированности – реалий в переводоведении, которая ещѐ не имела достаточно исчерпывающего научного решения. В современной лингвокультурной парадигме лингвистики текст рассматривается как часть национально- языкового образа мира, при переводе которого возникают определѐнные проблемы диктуемые реалиями, которые подчѐркивают диалектическое единство всеобщего, национального и индивидуального в качестве методологической основы процесса перевода. В данной статье рассматриваются некоторые из наиболее известных теорий и подходов в классификации, сущности и определении реалий в русской, западноевропейской и американской переводческих школах. Вопрос рассматривается не только с точки зрения переводоведения, но и с точки зрения сравнительной лингвистики, лингвокультурологии и лингвострановедении. В статье используются аналитические и сравнительные методы исследования. Краткий анализ теории вопроса показывает, что, несмотря на важность проблемы для теории и практики перевода, до сих пор нет концептуального и терминологического единства между различными теоретиками. Разнообразие синонимичных терминов, а также существование различных принципов изучения этнокультурных элементов порождают проблемы при определении и классификации реалий. Հոդվածի նպատակն է քննել թարգմանաբանության մեջ ազգամշակութային նշույթավորվածություն ունեցող տարրերի՝ իրակությունների սահմանման ու դասակարգման խնդիրը, որը դեռևս չի գտել իր գիտական սպառիչ լուծումը: Լեզվաբանության արդի` լեզվամշակութային հարացույցում տեքստը դիտարկվում է որպես աշխարհի ազգային-լեզվական պատկերի մի մաս, որի թարգմանության ժամանակ առանձնահատուկ խնդիրներ են առաջադրում իրակությունները՝ ի ցույց դնելով համընդհանուրի, ազգայինի ու անհատականի հակադրամիասնությունը` որպես թարգմանական գործընթացի մեթոդաբանական հենք: Հոդվածում քննվում են ռուս, արևմտաեվրոպական և ամերիկյան թարգմանաբանական դպրոցներում իրակությունների էության, սահմանման ու դասակարգման շուրջ մի շարք առավել հայտնի տեսություններ ու մոտեցումներ: Հարցի քննությունը կատարվում է ոչ միայն թարգմանաբանական, այլև համեմատական-լեզվաբանական, լեզվամշակութաբա– նական և լեզվաերկրագիտական տեսանկյունից: Հոդվածում կիրառվել են վերլուծական ու համեմատական քննության մեթոդները: Հարցի տեսության ամփոփ քննությունը ցույց է տալիս, որ, չնայած խնդրի կարևորությանը թարգմանության տեսության և պրակտիկայի համար, դեռևս չկա հայեցակարգային ու տերմինաբանական համաձայնություն տարբեր տեսաբանների միջև: Հոմանիշ եզրույթների բազմազանությունը, ինչպես նաև ազգամշակութային տարրերի քննության տարբեր սկզբունքների առկայությունը մեծ խնդիրներ է առաջադրում իրակությունների սահմանման ու դասակարգման հարցում:
Keywords: Գրականագիտություն; Լեզվաբանություն