Исторический опыт и уроки армянской государственности – взгляд со стороны - Люхтерхандт, Отто (ԱԵԳՄՄ հրատ.)
Данная статья представляет краткий очерк становления и развития армянской государственности в новейший период мировой истории, с начала 20-ого века до наших дней. Автором проанализированы социо-культурные факторы и социальные институты армянского народа, способствовавшие преодолению исторических трудностей и после длительного периода потери государственности обретению ее в лице трех Армянских Республик. Статья не обошла стороной и внешнеполитические аспекты государственного строительства в Армении, а именно: создание отдельной армянской административной единицы в составе Российской империи, ставшей катализатором сплочения и дальнейшего формирования армянской нации, которая в дальнейшем восстановила независимую государственность, а также геополитические реалии, повлиявшие на расстановку сил в Закавказье и позитивно сказавшиеся на закреплении правового статуса армянства в регионе. Автор проводит также краткий анализ системы правления Третьей Армянской Республики и ее эволюции вплоть до последних конституционных изменений и характеристики парламентской демократии в Армении. Սույն հոդվածը ներկայացնում է համաշխարհային պատմության նորագույն շրջանում հայոց պետականության կազմավորման և զարգացման համառոտ ակնարկ՝ սկսած 20-րդ դարասկզբից մինչև մեր օրերը: Հեղինակի կողմից վերլուծության են ենթարկվել սոցիալ-մշակութային այն գործոններն ու սոցիալական ինստիտուտները, որոնք նպաստեցին հայերի՝ պատմական դժվարությունների հաղթահարմանն ու երկարատև դադարից հետո հայկական պետականության վերականգնմանը՝ ի դեմս Հայաստանի Երեք հանրապետությունների: Հոդվածում չեն շրջանցվել նաև Հայաստանում պետականաշինության արտաքին քաղաքական գործոններին՝ մասնավորապես Ռուսական Կայսրությունում հայկական վարչատարածքային միավորի ստեղծմանը, որը կատալիզատոր հանդիսացավ հայ ժողովրդի համախմբման և հետագա ազգակերտման համար՝ վերջնական հանգրվանում հանգեցնելով հայոց անկախ պետականության վերականգնմանը, ինչպես նաև աշխարհաքաղաքական իրողությունները, որոնք ազդեցին Անդրակովկասում ուժերի հարաբերակցության վրա և դրական նպաստ բերեցին տարածաշրջանում հայ ժողովրդի իրավական կարգավիճակի ամրագրմանը: Հոդվածի հեղինակը նաև հակիրճ կերպով անդրադարձ է կատարել Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պետական կառավարման համակարգին և դրա էվոլուցիային՝ ընդհուպ մինչև սահմանադրական վերջին փոփոխությունների և Հայաստանում խորհրդարանական ժողովրդավարության վերլուծությունը: This article is dedicated to the brief overview of formation and development of the Armenian statehood in modern world history, starting from the 20th century until nowadays. The author has analysed social and cultural factors, as well as social institutions which contributed to overcoming historical difficulties by Armenians and restoration of the Armenian statehood after a long stand in the person of Three Armenian Republics. The article also touches upon external political factors of state-building in Armenia such as formation of the Armenian administrative-territorial unit within Russian Empire which catalysed unification and nation-building of Armenians resulting in bringing about restoration of Armenian statehood, as well as geopolitical realities influencing the configuration of political forces in Transcaucasia which appeared to be positive for endorsement of the legal status of the Armenian people in the region. The author of the article sheds a light on the system of government and its evolution in the Third Armenian Republic as well touching upon the issues of recent constitutional changes and parliamentary democracy in Armenia.
Keywords: Армянская Церковь; История