Асимметрический синтез небелковых α-аминокислот - А. С. Сагиян (ՀՀ ԳԱԱ հրատ.)
Среди оптически активных соединений, обладающих физиологической активностью, особое место занимают α-аминокислоты, которые широко используются в пищевой промышленности, животноводстве и птицеводстве, медицине и фармакологии и других областях науки и техники. В последнее время внимание исследователей все больше привлекают небелковые α-аминокислоты, которые не обнаруживаются в белковой цепи, не имеют соответствующих транспортных РНК и кодового триплета или не появляются среди белковых аминокислот в процессе посттрансляционных модификаций. Исследования последних лет показывают, что многие небелковые α- аминокислоты входят в состав современных высокоактивных противораковых препаратов, средств, применяемых для борьбы с алкогольной и наркотической зависимостью, и других важных медицинских препаратов. Ոչ սպիտակուցային α-ամինաթթուները որպես ֆերմենտների ոչ դարձելի ինհիբիտորներ ազդեցության լայն սպեկտրով լայնորեն կիրառվում են բժշկության, դեղագործության, մանրէաբանության և գիտության ու տեխնիկայի այլ բնագավառներում: Ամինաթթուների սինթեզի ավանդական մանրէաբանական և էնզիմատիկ մեթոդները սուբստրատների ոչ բնական կառուցվածքի պատճառով պիտանի չեն ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների արտադրության համար: Այդ պատճառով ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների սինթեզի բնագավառում սկսած 1980 թ-ից հաջողությամբ զարգացվում է ասիմետրիկ սինթեզի ուղղությունը, հիմնված քիրալային կատալիզատորների և օժանդակ ռեագենտների կիրառման վրա: Non-proteinogenic α-amino acids as irreversible inhibitors of enzymes with a broad spectrum of activity are widely used in medicine, pharmacology, microbiology and other areas of science and technology. Traditional microbiological and enzymatic methods for the synthesis of amino acids are not appropriate for the production of non-proteinogenetic amino acids due to their unnatural structure. For that reason, since 1980 in the field of the synthesis of non-proteinogenetic acids the direction of asymmetric synthesis based on the use of chiral catalysts and auxiliary reagents has been successfully developed.
Keywords: Քիմիա