Из истории археологических изысканий в Армении - Л. М. Меликсет-Бек (Հայկական ՍՍՌ գիտությունների ակադեմիա)
Օգտագործելով Վրաստանի Կենտրոնական Պատմական Արխիվում պահվող № 4/34 արխիվային ֆոնդի (Կովկասյան փոխարքայի դիվանատան) № 154–1846 թ. և № 243– 1850 թ. գործերը, հոդվածագիրը մատնանշում է երկու կարևոր մոմենտ Հայաստանում կատարված հնագիտական հետախուզումների պատմությունից, այն է. ա. Երևանի գավառական դպրոցին կից 1846 թ. հիմնվել է հայկական հնությունների կաբինետ, ասել է՝ Խ. Աբովյանի այնտեղ պաշտոնավարության միջոցին և նրա անմիջական հսկողության տակ, որով մեր մեծ լուսավորիչը այսուհետև ներկայանում է մեր առջև իբրև առաջին գավառագետ-մուզեագետը(թանգարանագետ)Կովկասում և Հայաստանում։ բ. Կովկասյան փոխարքայի դիվանատան աստիճանավոր Տոկարևի Երևանյան նահանգում 1850 թ. կատարած հնագիտական հետախուզությունները և փորձնական պեղումները, ըստ էության, առաջին հնագիտական միջոցառումն են Հայաստանում։ Միաժամանակ նա արժեքավոր դիտողություններ է արել Արտաշատ– Արտաքսատայի տեղադրության հարցի շուրջը։
Keywords: История; Археология; Հնագիտություն