@misc{Գասպարյան_Գրետա_17-րդ,
 author={Գասպարյան, Գրետա},
 address={Երևան},
 howpublished={online},
 language={hy},
 abstract={17-րդ դարում ձեռնարկված շահաբբասյան մեծ բռնագաղթի արդյունքում Իրանի մի շարք քաղաքներում բնակություն հաստատեցին մեծաթիվ հայեր: Նախիջևանից և հարակից շրջաններից գաղթեցված բնակչության զգալի մասը տեղափոխվեց մայրաքաղաք Սպահան: Շահ Աբբասի հրամանով հայերին հատկացվեց մի բնակավայր, որը հետագայում կոչվեց Նոր Ջուղա: 1606 թ. բռնագաղթից անմիջապես հետո հայերը քայլեր ձեռնարկեցին ավանդույթների պահպանման, մշակութային ու հոգևոր կյանքի զարգացման համար, որոնցից առանձնահատուկ էր ձեռագրերի գրչությունը: Չնայած տարիների ընթացքում Նոր Ջուղայում ստեղծված ձեռագրերի ուսումնասիրմամբ զբաղվել են մի շարք հայագետներ, սակայն մինչ օրս չի իրականացվել այնպիսի համալիր հետազոտություն, որը հնարավորություն կտար համակարգված ներկայացնելու պատմական հստակ ժամանակահատվածում Նոր Ջուղայի ձեռագրական ժառանգության ամբողջական պատկերը ։ Սույն հոդվածում քննության են առնված բացառապես Մաշտոցյան Մատենադարանի հավաքածուում պահվող՝ Նոր Ջուղայում գրված և նկարազարդված ձեռագրերը ։ Ուսումնասիրությունը միտում է հնարավորինս լրացնելու առկա բացը՝ համադրելով Մատենադարանի ձեռագրացուցակների տվյալները Նոր Ջուղայի մանրանկարչական դպրոցին նվիրված հիմնարար աշխատությունների տեղեկությունների հետ: Այս ամենի համատեքստում ընդհանուր պատկերը ներկայացնելու համար հաշվի են առնվել նաև Մատենադարանի՝ վերջին տարիներին համալրված ձեռագրերը։ Ուսումնասիրության գիտական նորույթը պայմանավորված է նշյալ ժամանակաշրջանի ձեռագրական ժառանգության համապարփակ դիտարկմամբ, տվյալների համակարգմամբ և ձեռագրերի խմբավորմամբ, որի արդյունքում հնարավոր է բացահայտել առկա օրինաչափությունները ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է ընձեռում՝ա) վերակազմելու Նոր Ջուղայի մանրանկարչության զարգացման հիմնական փուլերը բ) և առավել ամբողջական պատկեր ձևավորելու 17-րդ դարի առաջին կեսին Նոր Ջուղայում հայկական ձեռագրաստեղծման ավանդույթի և դրա զարգացման վերաբերյալ ։ Այս շրջանում ձևավորվող Նոր Ջուղայի ձեռագրաստեղծման հիմնական գեղարվեստական սկզբունքներով ու պատկերագրական յուրահատկություններով է պայմանավորված ժամանակահատվածի առանձին քննությունը ։ Դարի երկրորդ կեսի նյութի ուսումնասիրությունը նախատեսվում է հետագայում, որը հնարավորություն կտա ամբողջացնելու Նոր Ջուղայի մանրանկարչական դպրոցի զարգացման ընդհանուր պատկերը ։ The deportation initiated by Shah Abbas in the 17th century led to the settlement of Armenians in a number of cities across Iran. A significant portion of the population forcibly relocated from Nakhichevan and the surrounding regions was transferred to the newly designated capital, Isfahan. By order of Shah Abbas, a settlement was allocated to the Armenians, which became known as New Julfa. From 1606 onward, immediately following the deportation, the Armenian community undertook initiatives aimed at preserving traditions and fostering cultural and spiritual life, within which the copying and production of manuscripts occupied a particularly prominent place. Although manuscripts produced in New Julfa have been the subject of study by several Armenologists over the years, no comprehensive research has yet been conducted to allow a systematic presentation of the overall manuscript heritage of New Julfa within a clearly defined historical period. The present article focuses exclusively on manuscripts written and illuminated in New Julfa that are preserved in the collection of Mesrop Mashtots Matenadaran. The aim of this study is to address this gap by correlating data from the Matenadaran’s manuscript catalogues with information provided in foundational studies devoted to the New Julfa school of miniature painting; furthermore, we also take into account the manuscripts acquired by the Matenadaran in recent years, in order to present a comprehensive overview. The scholarly novelty of this research lies in its holistic examination of the manuscript heritage of the entire period through the systematization of data and the grouping of manuscripts, which makes it possible to identify underlying patterns. This approach allows for the reconstruction of the main stages in the development of New Julfa miniature painting, a more comprehensive understanding of the Armenian community established in New Julfa, and the dynamics of its cultural life during the first half of the 17th century. Масштабное шахаббасовское насильственное переселение армян, осуществлённое в XVII веке, привело к их расселению в ряде городов Ирана. Значительная часть населения, депортированного из Нахичевана и прилегающих регионов, была переселена в столицу Исфахан. По приказу шаха Аббаса армянам был отведён особый населённый пункт, получивший название Новая Джульфа. Начиная с 1606 года, непосредственно после депортации, армянская община приступила к делу сохранения традиций и развития культурной и духовной жизни, в рамках которых особое значение приобрели переписка и создание рукописей. Несмотря на то, что рукописи, созданные в Новой Джульфе, на протяжение многих лет становились объектом исследований ряда арменоведов, до настоящего времени не было осуществлено комплексное исследование, позволяющее систематически представить целостную картину рукописного наследия Новой Джульфы в пределах конкретно очерченного исторического периода. В рамках настоящей статьи рассматриваются исключительно те рукописи, которые переписаны и украшены миниатюрами в Новой Джульфе и хранящиеся в собрании Матенадарана имени Месропа Маштоца. Целью данного исследования является восполнение существующего пробела путем сопоставления данных каталогов рукописей Матенадарана с информацией, представленной в фундаментальных трудах, посвященных школе миниатюры Новой Джульфы, а также с учетом рукописей, поступивших в собрание Матенадарана в последние годы, чтобы представить общю картину. Научная новизна исследования обусловлена комплексным рассмотрением рукописного наследия всего периода, систематизацией данных и классификацией рукописей, что позволяет выявить существующие закономерности. Такой подход дает возможность реконструировать основные этапы развития миниатюрного искусства Новой Джульфы и сформировать более целостное представление об армянской общине, утвердившейся в Новой Джульфе, а также о динамике ее культурной жизни первой половины XVII века.},
 title={17-րդ դարի առաջին կեսին Նոր Ջուղայում գրչագրված ձեռագրերի ընդհանրական պատկերը՝ ըստ Մեսրոպ Մաշտոցի Անվան Մատենադարանի հավաքածուի},
 type={Հոդված},
 keywords={Արվեստագիտական հետազոտություններ},
}