@misc{Ghukasyan_N._N._Cesarean,
 author={Ghukasyan, N. N. and Poghosyan, A. P. and Okoev, G. G.},
 address={Երևան},
 howpublished={online},
 publisher={ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.},
 abstract={Հայաստանում կեսարյան հատման (ԿՀ) ցուցանիշները կտրուկ աճել են՝ արտացոլելով համաշխարհային և տարածաշրջանային մտահոգիչ միտումը, որը բնորոշ է բազմաթիվ հետխորհրդային երկրների համար: ԱՀԿ-ի կողմից հաստատված Ռոբսոնի տասը խմբերի դասակարգման սանդղակի (TGCS) միջոցով համակարգված մոնիթորինգն անհրաժեշտ է՝ այս աճի պատճառները հասկանալու և բարելավման նպատակներ սահմանելու համար: Իրականացվել է հետադարձ բազմակենտրոն կոհորտային ուսումնասիրություն՝ վերլուծելով 2018–2020 թթ. Հայաստանի երեք տարբեր մակարդակների ծննդատներում կատարված 22,411 ծննդաբերություն՝ բարձր ռիսկի երրորդական կենտրոն («Էրեբունի» ԲԿ), մոր և մանկան առողջության պահպանման մասնագիտացված գիտահետազոտական կենտրոն («Մարգարյան» ԲԿ) և մարզային հիվանդանոց («Վեդի» ԲԿ): Բոլոր ծննդաբերությունները դա սակարգվել են ըստ Ռոբսոնի սանդղակի: Հաշվարկվել է ԿՀ-ի հաճախականությունը յուրաքանչյուր խմբի և կենտրոնի համար: Բոլոր կենտրոններում ԿՀ-ի ընդհանուր հաճախականությունը կազմել է 45,0%, ինչը զգալիորեն գերազանցում է ԱՀԿ-ի առաջարկած 10–15% միջակայքը: Ցուցանիշը տարբերվում էր հաստատություններում՝ «Էրեբունի» 48,4%, «Վեդի»` 43,6%, «Մարգարյան»՝ 38,1%: Ռոբսոնի 3-րդ (կրկնածին, ինքնաբուծում, գլխային ներկայացում, կատարյալ հղիություն), 1-ին (առաջնածին, ինքնաբուծում, գլխային ներկայացում, կատարյալ հղիություն) և 5,1 (նախորդ ԿՀ, մեկ պտուղ, գլխային ներկայացում, ≥37 շաբաթ) խմբերն ամենամեծ ներդրումն ունեցան մանկաբարձական պոպուլյացիայում: Սակայն ԿՀ-ի ամենաբարձր հաճախականությունը (90–100%) դիտվել է Ռոբսոնի 5,1, 6-րդ (հետույքային ներկայացում), 9-րդ (անոմալ դիրքեր) և 2բ (առաջնածին կանանց մոտ արհեստական սկսված ծննդաբերություն) խմբերում: ≥36 տարեկան կանանց մոտ ԿՀ-ի հաճախականությունը հասել է 67–87%-ի: Հայաստանում Ռոբսոնի դասակարգման հիման վրա իրականացված առաջին բազմակենտրոն աուդիտը բացահայտում է չափազանց բարձր ԿՀ մակարդակ, որը պայմանավորված է և՛ բարձր ռիսկի խմբերով, և՛ ցածր ռիսկի կատեգորիաներում պոտենցիալ կարգավորվող պրակտիկայով: Արդյունքներն ընդգծում են ազգային կլինիկական ուղեցույցներ ներդնելու, կեսարյան հատումից հետո բնական ծննդաբերությունը (VBAC) խրախուսելու, ծննդաբերությունների ինդուկցիայի պրակտիկան աուդիտի ենթարկելու և մարզային կենտրոններում մանկաբարձական օգնությունն ամրապնդելու հրատապ անհրաժեշտությունը՝ անհիմն վիրահատական միջամտություններն անվտանգ կրճատելու նպատակով: Показатели кесарева сечения (КС) в Армении резко возросли, что отражает общемировую и региональную тревожную тенденцию, характерную для многих постсоветских стран. Систематический мониторинг с использованием одобренной ВОЗ классификации Робсона (Ten-Group Classification System, TGCS) необходим для понимания причин этого роста и определения целей для улучшения. Проведено ретроспективное многоцентровое когортное исследование, проанализировавшее 22 411 родов за 2018-2020 гг. в трех армянских родильных домах разного уровня: третичный центр для высокого риска (МЦ «Эребуни»), спе- циализированный научно-исследовательский центр охраны материнства (МЦ «Маргарян») и региональная больница (МЦ «Веди»). Все роды были классифи- цированы согласно TGCS Робсона. Рассчитаны показатели КС для каждой группы и центра. Общая частота КС во всех центрах составила 45,0%, что значительно превышает рекомендуемый ВОЗ диапазон 10–15%. Показатель варьировал по учреждениям: «Эребуни» 48,4%, «Веди» 43,6%, «Маргарян» 38,1%. Группы Робсона 3 (повторнородящие, доношенная, головное предлежание, спонтанные роды), 1 (первородящие, доношенная, головное предлежание, спонтанные роды) и 5.1 (предыдущее КС, один плод, головное предлежание, ≥37 недель) внесли наибольший вклад в популяцию. Однако самые высокие показатели КС (90–100%) наблюдались в группах Робсона 5.1, 6 (тазовое предлежание), 9 (патологические положения) и 2б (индуцированные роды у первородящих). Частота КС среди женщин в возрасте ≥36 лет достигала 67–87%. Первый в Армении многоцентровой аудит на основе классификации Роб сона выявил чрезмерно высокий уровень КС, обусловленный как группами высокого риска, так и потенциально изменяемой практикой в группах низкого риска. Результаты подчеркивают настоятельную необходимость внедрения национальных клинических рекомендаций, поощрения вагинальных родов после кесарева сечения (VBAC), аудита практики индукции родов и укрепления акушерской помощи в региональных центрах для безопасного сокращения необоснованных хи- рургических вмешательств.},
 title={Cesarean Section Rates in Armenia: A Multi-Center Analysis Using the Robson Classification and Regional Benchmarking},
 type={Հոդված},
 keywords={Clinical medicine},
}