@misc{Կարապետյան_Նարեկ_Աշխատաշուկայի,
 author={Կարապետյան, Նարեկ and Մովսիսյան, Մանուկ and Կարապետյան, Լուսինե and Միրումյան, Աիդա},
 address={Երևան},
 howpublished={online},
 publisher={«Տնտեսագետ» հրատ.},
 abstract={Հոդվածում ուսումնասիրվել են ՀՀ զբաղվածության բնագավառը կարգավորող օրենսդրաիրավական դաշտը, արտասահմանյան մի շարք երկրներում գործող զբաղվածության ծրագրերը, ստվերային զբաղվածության կրճատման ուղղությամբ կիրառվող ոչ հարկային գործիքները, ինչպես նաև կատարվել են առաջարկներ՝ կապված ստվերային զբաղվածության կրճատման հետ։ Ստվերային տնտեսության բարձր մասնաբաժինը բարդացնում է արդյունավետ աշխատանքային քաղաքականության թիրախային իրականացումը: Քաղաքացիներն իրենց անօրինական տնտեսական վարքագիծը մեծ մասամբ հիմնավորում են սոցիալական արդարության բացակայությամբ: Սոցիալական տեսանկյունից՝ ոչ ֆորմալ աշխատանքի ծախսերն ավելի բարձր են. աշխատողներն ունեն սահմանափակ սոցիալական պաշտպանություն, իսկ պետությունն ունի հարկեր հավաքելու և հանրային բարիքներ տրամադրելու նվազեցված կարողություն: Սա հանգեցնում է ռեսուրսների անարդյունավետ բաշխման, ինչը բացասաբար է անդրադառնում տնտեսական աճի վրա1։ Միջազգային փորձի ուսումնասիրության արդյունքները փաստել են, որ, առաջին հերթին, ավելի բարձր բարոյական վարքագիծը՝ կապված հարկերի վճարման հետ, նվազեցնում է անձի՝ ստվերային աշխատաշուկայում մասնակցության հավանականությունը։ Երկրորդ` ամենակարևոր գործոնը ստվերային աշխատաշուկայում եկամտի մեծությունն է. որքան բարձր է եկամուտը, այնքան քիչ հավանական է անձի ներգրավվածությունը ստվերային աշխատաշուկայում: Երրորդ կարևոր գործոնը օրենսդրորեն սահմանված զսպողական մեխանիզմներն են, որոնք նպաստում են ոչ ֆորմալ զբաղվածության կրճատմանը: В статье исследованы законодательная и нормативно-правовая база, регулирующая сферу занятости в Республике Армения, программы занятости, действующие в ряде зарубежных стран, а также не налоговые инструменты, направленные на сокращение теневой занятости. Кроме того, представлены предложения по снижению уровня теневой занятости. Высокая доля теневой экономики усложняет целевую реализацию эффективной политики на рынке труда. Большинство граждан оправдывают своё незаконное экономическое поведение отсутствием социальной справедливости. С социальной точки зрения, издержки неформальной занятости выше: работники обладают ограниченной социальной защитой, а государство имеет сниженные возможности по сбору налогов и предоставлению общественных благ. Это приводит к неэффективному распределению ресурсов, что негативно сказывается на экономическом росте. Исследование показало, что разделение рынка труда на легальный и нелегальный (незарегистрированный) секторы обусловлено жёстким регулированием рынка труда, которое создаёт дополнительные издержки для предприятий. Результаты также подтвердили, что, во-первых, более высокий уровень морального поведения, связанного с уплатой налогов, снижает вероятность участия индивида в теневом рынке труда. Во-вторых, наиболее значимым фактором является уровень дохода в теневом секторе: чем выше доход, тем ниже вероятность участия в теневой занятости. В-третьих, наличие законодательно установленных сдерживающих механизмов способствует сокращению неформальной занятости. This paper examines the legislative and regulatory framework governing employment in the Republic of Armenia, the employment programs implemented in several foreign countries, and the non-tax instruments applied to reduce shadow employment. In addition, policy recommendations are proposed for minimizing shadow employment. The high share of the shadow economy complicates the effective and targeted implementation of labor market policies. Most citizens justify their illegal economic behavior by the lack of social justice. From a social perspective, the costs of informal employment are higher: employees have limited social protection, while the state’s ability to collect taxes and provide public goods is reduced. This leads to inefficient allocation of resources, which negatively affects economic growth. The research reveals that the division of the labor market into formal and informal sectors is largely due to strict labor market regulations, which impose additional costs on businesses. The results also show that, first, higher moral behavior associated with tax compliance reduces an individual’s likelihood of participating in the shadow labor market. Second, the most important factor in shadow employment is the level of income in that market: the higher the income, the less likely an individual is to engage in shadow employment. Third, the existence of legally established deterrent mechanisms contributes to the reduction of informal employment.},
 title={Աշխատաշուկայի կարգավորման և ստվերային զբաղվածության կրճատման ոչ հարկային գործիքներ․ միջազգային և հայաստանյան փորձի համադրում},
 type={Հոդված},
 keywords={Սոցիալական քաղաքականություն},
}