ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՄԱՐԸ  ՆՎԻՐՎՈՒՄ  Է  ՀՀ ԳԱԱ «ԼՐԱԲԵՐ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ»

ՀԱՆԴԵՍԻ  ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ 75-ԱՄՅԱԿԻՆ

Ողջույնի խոսքեր  հանդեսի  հոբելյանի առթիվ……………………………………………………..3

Զաքարյան Ա.Հ.–Հայրենական հնագույն  հայագիտական հանդես…………………8

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Խաչատրյան Կ.Հ.–Հայաստանի  գիտության ներդրումը ԽՍՀՄ

ռազմապաշտպանական և տիեզերական արդյունաբերությանոլորտում

(1970-1980-ական թթ.)………………………………………………………………………………………….10

Ղարագյոզյան Ա.Հ.–Մարդերի ռազմական  կազմակերպությունը

հին  Հայաստանում……………………………………………………………………………………………..28

Հակոբյան Ա.Մ.– Ընտրական գործընթացները ՀԽՍՀ-ում 1920-ական թթ.………37

Հարությունյան Ա.Է.– «Պարոնտէր»  կոչումը  Վաղարշապատի

ուշմիջնադարյան  տապանագրերում…………………………………………………………………50

Սուքիասյան Հ.Կ.– Մամուլի  պետական  վերահսկողությունը

և գրաքննությունը  Հայաստանի  Հանրապետությունում (1918-1920 թթ.)…………..63

Նավասարդյան Ա.Գ.– Փոքր  պետությունների  գենեզիսը  և

դրանց սահմանման  տարբերակները……………………………………………………..…………..78

Շահնազարյան Ա.Ի.–Զաքարյան Հայաստանի իրավական կարգավիճակի

հարցը  հայ և վրաց պատմագիտության մեջ…………………………………………………………..84

Դումիկյան Ա.Վ.–Կոմմագենեի դրամներում հայկական թագի մեկնություն-

ների հարցը ֆրանսիական պատմագրության մեջ…………………………………………………103

Ավետիսյան Ս.Ռ.–Հայաստանի Կարմիր խաչի ընկերության

կազմավորումը և մարդասիրական գործունեությունը……………………………………….112

ՂամբարյանԱ.Վ.–Իրավիճակը Հայաստանում՝ ըստ ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի

օգնական Վ. Ֆիլիպսի տեղեկությունների(1919 թ. սեպտեմբեր).…………………………..120

Նուրբեկյան Լ.Զ.–Արդիականացման չինական մոդելը տնտեսական և

քաղաքական զարգացման համատեքստում…………………………………………………….…..128

Նահապետյան Ռ.Ա.–Հերոդոտոսի «Պատմություն ինը գրքից» աշխատութ-

յունը՝ հայ ազգագրության անտիկ դարաշրջանի սկզբնաղբյուր…………………………….134

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Սուվարյան Յու. Մ., Սարգսյան Վ.Ա.– ՀՀ  ՀՆԱ ծավալի  և  աճի տեմպի

վրա գիտության ու կրթության ազդեցության գնահատումը………………………….146

ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Վարտանովա Ժ.Ա.– Մշակույթ  և քաղաքակրթություն……………………………………..160

ՍՈՑԻՈԼՈԳԻԱ

Մելքումյան Յու.Գ.–ՀՀ բուհերում հաշմանդամություն ունեցող ուսանող-

ների ներառման մեթոդական առաջարկություններ…………………………………………………..168

ՀակոբյանԳ.Լ.–Սիրիահայերի սոցալ-ժողովրդագրական  ներուժը ՀՀ-ում………….181

ԲԱՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ

Առաքելյան Կ.Լ.–«Ազդակ գրականը» արդի մարտահրավերների խաչմերուկում….191

Հարությունյան Լ.Ա.–Տնտեսական իրադարձություն ցուցանշող լեզվամիա-

վորների իմաստաբանական վերլուծություն……………………………………………………………….198

ՄՇԱԿՈՒՅԹ ԵՎ ԱՐՎԵՍՏԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Խզմալյան Ա.Է.–«Մարմնի  վերադարձը» և ապամարդկայնացումը թատրոնում….205

Բեքարյան Ա.Ա.–Մոնրեալի «Արմենյան» թատերախմբի

գործունեությունը (1981-1985)……………………………………………………………………………………213

Տիգրանյան Մ.Ա.– «Աղվես» տոտեմի հնագույն արմատների դրսևորումը

հայոց հարսանեկան ծեսում………………………………………………………………………………………….229

ԼՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ավետիսյան Ա.Ռ.–Հայաստանի համացանցային ԶԼՄ-ի կազմավորման և

զարգացման շրջափուլերը…………………………………………………………………………………………….242

Անաստասյան Ա.Ա.–Արժեքների ներկայացում և վերարտադրություն եթերից……249

ԳՐԱԽՈՍԱԿԱՆՆԵՐ

Խառատյան Ա.Ա.–Անուշավան Զաքարյան,Սերգեյ Գորոդեցկին Արևմտյան

Հայաստանում և Անդրկովկասում (1916-1921 թթ.)……………………………………………………255

Ասատրյան Ա.Գ.–Մերի Կիրակոսյան, Փանոս Թերլեմեզյանի   կյանքը

և ստեղծագործությունը……………………………………………………………………………………………….261

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Մինասյան Է.Գ.,Հարությունյան Հ.Ժ.–Ակադեմիկոս Գագիկ  Խորենի

Սարգսյանի ծննդյան 90-ամյակին……………………………………………………………………………….263

Աղասյան Ա.Վ.–Վաստակաշատ գործիչն ու փիլիսոփան(Գրիգոր  Ասատրյանի

ծննդյան 80-ամյակի առթիվ)………………………………………………………………………………………270

ԳԻՏԱԿԱՆ ԼՐԱՏՈՒ

Կիրակոսյան Մ.Ա.– Լիլիթ Արտեմյանի մենահամերգը Հայոց

ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին…………………………………………………………………274

СОДЕРЖАНИЕ

НОМЕР ПОСВЯЩАЕТСЯ 75-ЛЕТИЮ СО ДНЯ ИЗДАНИЯ ЖУРНАЛА ”ВЕСТНИК ОБЩЕСТВЕННЫХ НАУК” НАН РА

Слова приветствия к юбилею журнала…………………………………………………………….3

Закарян А.А.–Старейший отечественный арменоведческий журнал……………………………8

ИСТОРИЯ И ПОЛИТОЛОГИЯ

Хачатрян К.Г.–Вклад армянской науки в сферу военно-оборонной и

космической промышленности СССР(1970-1980-ые гг.)………………………………………………10

Карагезян А.А.–Военная организация мардов в древней Армении………………………28

Акопян А.М.–Избирательные процессы в СоветскойАрмении в 1920-ых гг.37

Арутюнян А.Э.–Титул “паронтер“ в позднесредневековых

эпитафиях Вагаршапата…………………………………………………………………………………………………50

Сукиасян А.К.–Государственный контроль и цензура в  сфере периодики в

Республике Армения (1918-1920 гг.)……………………………………………………………………………63

Навасардян А.Г.–Генезис малых государств и варианты их определения……………..78

Шахназарян А.И.–Вопрос правового  статуса Захаридской Армении в

армянской и грузинской историографии……………………………………………………………………84

Думикян А.В.–Вопрос интерпретации армянской тиарына коммагенских

монетах во французской историографии…………………………………………………………………..103

Аветисян С.Р.–Формирование общества Красного Креста  Армении и его

гуманитарная деятельность……………………………………………………………………………………..112

Гамбарян А. В.–Ситуация в Армении по данным помощника госсекретаря

США Вильяма Филлипса (сентябрь 1919 г.)………………………………………………………………120

Нурбекян Л.З.–Китайская модель модернизации в контексте экономического

и политического развития………………………………………………………………………………………..128

Наапетян Р.А.–«История в девяти книгах» Геродота  как  первоисточник

армянской этнографии античной эпохи… ………………………………………………………………..134

ЭКОНОМИКА

Суварян Ю.М., Саркисян В.А.–Оценка влияния науки и образования на

объем и темпы роста ВВП в РА…………………………………………………………………………………146

ФИЛОСОФИЯ И ПРАВО

Вартанова Ж.А.–Культура и цивилизация………………………………………………………….160

СОЦИОЛОГИЯ

Мелкумян Ю.Г.–Методические рекомендации по инклюзии  студентов с

инвалидностью в вузах РА………………………………………………………………………………………168

Акопян Г.Л.–Социально-демографический потенциал сирийских армян в РА…..181

ФИЛОЛОГИЯ

Аракелян К.Л.–“Аздак гракан” на перекрестках современных вызовов……………..191

Арутюнян Л.А.–Семантический анализ лексических единиц,

номинирующих экономические реалии………………………………………………………………..198

КУЛЬТУРА И ИСКУССТВОВЕДЕНИЕ

Хзмалян А.Э.–“Возвращение тела” и дегуманизация в театре…………………………..205

Бекарян А.А.–Деятельность монреальской театральной труппы “Арменян”

(1981-1985)……………………………………………………………………………………………………………213

Тигранян М.А.–Отражение древнейших корней тотема “лисы” в армянском

свадебном обряде…………………………………………………………………………………………………..229

ЖУРНАЛИСТИКА

Аветисян А.Р.–Этапы формирования и развития интернет-СМИ Армении………242

Анастасян А.А.–Презентация и воспроизводство ценностей посредством

телевидения…………………………………………………………………………………………………………249

РЕЦЕНЗИИ

Харатян А.А.–Анушаван Закарян. Сергей Городецкий в  Западной Армении

и в Закавказье (1916-1921 гг.)…………………………………………………………………………………255

Асатрян А.Г.–Мери Киракосян. Жизнь и творчество   Фаноса Терлемезяна………261

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Минасян Э.Г., Арутюнян А.Ж.–К 90-летию со дня рождения академика

Гагика Хореновича Саркисяна……………………………………………………………………………….263

Агасян А. В.–Заслуженный деятель и философ (к 80-летиюсо дня рождения

Григора Асатряна)……………………………………………………………………………………………………270

НАУЧНАЯ ХРОНИКА

Киракосян М.А.–Сольный концерт Лилит Артемян,       посвященный  100-летию

геноцида армян…………………………………………………………………………………………………………274

CONTENTS

THE ISSUE IS DEDICATED TO THE 75TH ANNIVERSARY OF THE PUBLICATION OF THE JOURNAL “BULLETIN OF SOCIAL SCIENCES” OF NAS RA

CONGRATULATORY MESSAGES ON THE ANNIVERSARY OF JOURNAL……………..3

A. Zakaryan–The  Oldest Native  Armenological  Journal…………………………………….8

HISTORY AND POLITICAL SCIENCE

K. Khachatryan– The  Contribution  of  Armenian  Science to the Military-defence

and Space Industry of the USSR(1970-1980-ies)……………………….……………………10

A.Gharagyozyan–Military Organization of Mards inAncient Armenia……………….28

A. Hakobyan– The Electoral Processes in the Soviet Armenia in the  1920-s………37

A. Harutyunyan–The Title of ”Paronter” in the Late Medieval Epitaphs of

Vagharshapat ……………………………………………………………………………………………………….50

H. Sukiasyan– State Control and Censorship of the Press in the Republic of

Armenia (1918-1920)…………………………………………………………………………………………….63

A. Navasardyan–The Genesis of Small Countries and the Versions of their

Determination…………………………………………………………………………………………………….78

A. Shahnazaryan–Zakarian Armenias Legal Status Issue in  Armenian  and

Georgian Historiography………………………………………………………………………………………84

A. Dumikyan–The Question of Interpretations of the Armenian Tiara on

Commagene Coins in French Historiography…………………………………………………………103

S.Avetisyan–The Formation of the Armenian Red Cross Society and its

Humanitarian  Activity……..……………………………………………………………………………….112

A. Ghambaryan–The Situation in Armenia on the Statement  of William

Phillips, the Assistant Secretary of State of the USA (September, 1919)…………..120

L.Nurbekyan–The Chinese Model of Modernization in the Context  of

Economic and Political Development ………………………………………………………………..128

R. Nahapetyan–”History in Nine Books” by Herodotus as the  Source  of

Armenian Ethnography  of  Antiquity ………..……………………………………………………..134

ECONOMICS

Yu. Suvaryan,V. Sargsyan–Impact Assessment of Education and Science

on the Volume and Growth Rate of Gross Domestic Product  in  Armenia …………146

PHILOSOPHY AND LAW

Zh. Vartanova–Culture and Civilization ………………………………………………………….160

SOCIOLOGY

Yu. Melkumyan–Methodic Recommendations on Inclusion of Students

with  Disabilities  in  the  Universities  of  the  RA………………………………………………….168

G. Hakobyan–The Social-demographic Potential of Syrian Armenians in the RA…181

PHILOLOGY

K. Arakelyan–”Azdak grakan” in the Crossroads of the Modern Challenges.…….191

L. Harutyunyan–Semantic Analysis of Lexical Units Denoting Economic Events..198

CULTURE AND ART HISTORY

A.Khzmalyan–“Return of the Body” and Dehumanization in Theatre………………..205

A.Bekaryan–The Activity of the Theatre Company ”Armenian” in Montreal

(1981-1985)………………………………………………………………………………………………………….213

M. Tigranyan–The  Reflection  of  Ancient  Roots  of   ”fox” Totem  in

Armenian  Wedding  Ceremony……………………………………………………………………………229

JOURNALISM

A. Avetisyan–Stages of Formation  and Development of the Internet-media

in Armenia………………………………………………………………………………………………………..242

A. Anastasyan–Presentation  and  Reproduction  of  Values Through Television.249

LITERARY REVIEWS

A. Kharatyan–Anushavan Zakaryan, Sergei Gorodetsky in Western Armenia

and South Caucasus (1916-1921)……………………………………………………………………..255

A. Asatryan–Mery Kirakosyan, The Life and Oeuvre of Panos Terlemezyan…….261

OUR JUBILEES

E. Minasyan, H. Harutyunyan–On the 90th Anniversary of Birth of

the Academician Gagik Sargsyan……………………………………………………………………….263

A.Aghasyan–The Distinguished Figure and Philosopher (onthe 80th Anniversary

of Birth of Grigor Asatryan)………………………………………………………………………..270

SCIENTIFIC CHRONOLOGY

M. Kirakosyan–Solo Concert of Lilit Artemyan, Dedicated to the Centennial of

the  Armenian  Genocide.…..……………………………………………………………………..….…...274