ԱՌԱՋԸՆԹԱՑԻ   ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԸ  ՎԻԼՅԱՄ  ԳՈԼԴԻՆԳԻ «ԱՐՏԱԿԱՐԳ  ԴԵՍՊԱՆ» ՎԻՊԱԿԻ  ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ

ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ  Ռ. Վ.

Անգլիացի ականավոր արձակագիր Վիլյամ Ջերալդ Գոլդինգը (1911-1993 թթ.) ստացել է «Բուքեր» (1980 թ.) և Նոբելյան մրցանակներ (1983 թ.) գրականության ոլորտում: Լայն  հասարակությանը  գրողը հայտնի  դարձավ իր  ամենահայտնի՝ «Ճանճերի  տիրակալը» վեպի տպագրվելուց (1934 թ.) քսան տարի անց: Գոլդինգի  վեպերը ձևով չեն կրկնում  մեկը  մյուսին. դրանք այնքան  բազմաբնույթ  են, որ չեն կարող դասվել  որևէ հատուկ ժանրի: Չափազանց  բազմազան  են իրենց թեմատիկայով, գործողության  ժամա-նակաշրջանի  և  տեղի առումով, այնուամենայնիվ, միավորվում  են  առակաբանության ընդհանուր սկզբունքով: Իր ստեղծագործության  վերծանման  բանալին  գրողն ինքն է տալիս  «Առակաբանություն»  էսսեում (1965 թ.): Նրա  երկերն ունեն  պարզ  սյուժե, բայց  խրատական  խոր իմաստ:

Եթե «Ժառանգները» վեպի հերոսները  ապրում  էին  նախապատմական  ժամանակներում, ապա «Արտակարգ  դեսպանի»  իրադարձությունները  տեղի  են  ունենում  Հռոմեական  կայսրության  ժամանակաշրջանում,  մեր  թվարկության  III դարում: Հեղինակը, ըստ  էության, զարգացնում  է  առաջընթացի  բացասական կողմի նույն  հիմնահարցը, սակայն  գրոտեսկային-կատակերգական  տեսանկյունից: Այս  երկը  կարելի  է  դասել  պատմավեպի  ժանրին: Ինչպես  հայտնի  է, այդ  ժանրին  հաճախ  անդրադառնալը  XX  դ.  երկրորդ  կեսի  գրողների  նախընտրած  հնարանքն  էր, քանզի այն ժամանակի  հիմնահարցերն ու  գաղափարներն  առաջ քաշելու  և  քննարկելու ստեղծագործական յուրատեսակ  միջոց էր:

Արևմտյան գրաքննադատության մեջ Վ. Գոլդինգի ստեղծա-գործությունները բնորոշվում են որպես  փիլիսոփայական ուղղվածությամբ  առակ և այլաբանություն: Նրա գրեթե բոլոր վեպերը (այսպես է անվանում հեղինակն իր երկերը, թեև դրանց մեծ   մասը ժանրային առումով պատմվածք է հիշեցնում) դիտարկվում են որպես երկպլան, ֆաբուլային, փոխաբերական գործեր: Ընդ որում՝ հեղինակային բազմաթիվ գեղարվեստական լուծումների երկիմաստությունը, անսպասելի ավարտները, անկանխատեսելի հնարքները, արձակի բարդ փոխաբերական հիմքը հաճախ բացառում են Վ. Գոլդինգի ստեղծագործությունների մեկնաբանությունները՝ դրանով հիմք տալով ամենատարբեր, երբեմն էլ իրարամերժ կարծիքների: Վ. Գոլդինգի ստեղծագործական հաջողության  գաղտնիքը այն համառությունն է, որով նա ներկայացնում է բարու և չարի խնդիրը՝ ձգտելով շոշափել փիլիսոփայական հայտնի պատասխանը, որը կապված է անձի ինքնագիտակցության հետ և համադրվում է Արևմուտքի  «հիվանդ» գիտակցությանը՝ իբրև հետևանք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի:

Մարդուն ի սկզբանե հատուկ «նախածին չարի ըմբռնումը» Գոլդինգին մոտեցնում է մոդեռնիստներին, սակայն վերջիններից նա տարբերվում է երկու կարևոր հանգամանքներով. ամեն կերպ չարին հակադրվելու պահանջով և սոցիալ-պատմական ենթատեքստում դրա հանդես գալու ձևերի դիտարկումով, այսինքն՝ այն պայմաններում, որ նպաստում էին դրա ակտիվացմանը: Գոլդինգի ստեղծագործությունն առաջացնում է տագնապ, անհանգստություն, մարդուն բարոյապես ցնցում է և ստիպում  մտածել:

Ինչպես  իրավացիորեն  նկատել  է  Ա. Չամեևը  «Անգլիական  մտավոր արձակի  երկու  վարպետները»  հոդվածում, «Գոլդինգի  ստեղծագործական եղանակը  բնութագրվում է  հեղինակի  մտքի  խաղի,  մտավոր պայմանական հիմքի, բանաստեղծական վառ երևակայության, բեմականության, անգամ  գրողի թատերայնության  միացությամբ[1]«, որը առավել ցայտուն հանդես է գալիս «Արտակարգ  դեսպան» վիպակում: Այն լույս է տեսել 1956 թ.՝ «Ժա-ռանգները» վեպը հրատարակելուց շատ չանցած. այստեղ դրսևորվում են հեղինակի մտորումներն ու գաղափարները մարդկային քաղաքակրթության ճակատագրի վերաբերյալ: Գոլդինգը ավելի վաղ գրել է ևս երկու առակ այդ նույն թեմայով՝ մարդու մեջ չարի և այդ չարի համար պատասխանատվություն կրողի մասին: «Գող Մարտինը» (1956 թ.), «Ազատ անկումը» (1959 թ.): «Արտակարգ դեսպանը» մեծապես հիշեցնում են Ջորջ  Բեռնարդ  Շոուի ոգով  գրված  մտավոր  պարադոքսալ  կատակերգությունները: Պատահական  չէ, որ  հեղինակը  1958 թ. վիպակը վերափոխել  է  «Պղնձե  թիթեռ» վերնագրով երեք  գործողությամբ  պիեսի:

Վիպակում  կարևոր  դեր  են  խաղում  կյանքի, բնության  և  շրջապատի մարդկանց  ընկալման  հիմնահարցերը՝ իրենց ողջ  բազմազանությամբ: Հեղինակը  իր հերոսներից մեկի՝ զառամյալ Կայսրի հետ մտորում  է  կյանքում մարդու տեղի, անձնական  և  հասարակական զանազան հիմնահարցերի  նկատմամբ  նրա դիրքորոշման  մասին:

Վիպակը  բավական  փոքրածավալ  է, բաղկացած է չորս գլխից, ունի  ընդամենը  հինգ  կերպար՝ Կայսրը, նրա երկու թոռները՝ տարօրինակ գիտնական Ֆանոկլեսը և  սրա  քույր  Էֆրոսինեն: Ստեղծագործությունը սկսվում է զառամյալ Կայսրի և նրա ապօրինի  թոռան՝ Մամիլիասի զրույցով: Կայսրի անունը ներկայացման մեջ չի տրվում: Թոռան  հետ  նրա  զրույցից  մենք իսկույն հասկանում  ենք, որ մեր դիմաց  կանգնած է շատ  իմաստուն  մարդ  և փորձառու պալատական: Նա գիտակցում է, որ անկեղծությունը, անգամ  սեփական տանը, մտերիմ մարդու հետ անթույլատրելի ճոխություն է իր դիրքի  մարդու  համար,  և այն  կարող  է  հանգեցնել  լուրջ  հետևանքների, ընդհուպ մինչև կործանում: Սյուժեի զարգացման ընթացքում  համոզվում ենք, որ  Կայսրն  իրավացի  է, սակայն  Մամիլիասը չափազանց  երիտասարդ է (տասնութ տարեկան) և չի կարող հասկանալ հերոսական ապագայի մասին իր  երազանքի  ողջ լրջությունն ու  վտանգը: Նա  կարիք չունի  կյանքում ճանապարհ հարթելու, քանի որ հարստությունը և պապի սերն իրեն ազատում են ամենօրյա ծանր աշխատանքից: Բայց բոլորովին չի պատկերաց-նում, թե ինչով կարող է զբաղվել և ինչով լցնել ազատ  ժամանակի  դատարկությունը: Նրան տանջում է ձանձրույթը: «Ես  փորձել եմ մարդկային երջանկության  բոլոր  ձևերը[2]», - հայտարարում է նա իր ծերունի  պապին, իսկ վերջինս  ջանում է նրա  ուշադրությունը շեղել ապագայի  մասին  վտանգ պարունակող  զրույցից:

Վիպակի էջերում  Ֆանոկլեսի հայտնվելը ինչ-որ բանով հիշեցնում է դիկենսյան տարօրինակ  հերոսներին: «Բաց  գույնի  պարեգոտի  վրայից տղամարդը  հագել  էր  երկար, կանաչ  թիկնոց: Նրա  մուգ  մազերը և մորուքը  գզգզված  էին, նա  քայլում  էր  այնքան  արագ,  որ  անշարժ օդը  քամու նման  պարուրում  էր  նրան. երևի ինչ-որ մի  տեղ՝ ճանապարհին, նա տուժել էր եղանակի  քմահաճություններից. Կայսրի  անձնական  սենյակներում  բնությունը  չէր կարող  դրսևորել իր վատ բնավորությունը: Ներս մտնողի թիկնոցը  մաշված էր, տեղ-տեղ  կարկատած և  փոշեծածկ,  ձեռքերը  և  ոտքերը  վաղուց  ջրի երես չէին տեսել, եղունգները  մաքուր  չէին: Մսոտ և տձև դեմքը արտահայտիչ էր նույնքան, որքան ծոծրակը[3]»: Սակայն, ի տարբերություն Դիկենսի միշտ բարի ու կարեկցող  հերոսների, Գոլդինգի Ֆանոկլեսը հանդես է գալիս որպես տիպիկ  տեխնոկրատ - ռացիոնալիստ, որն իր  բանականության ուժով  ներթափանցել է բնության գաղտնիքների մեջ, բայց  ոչ մի  ուշադրություն չի  դարձնում  շրջապատի  մարդկանց վրա: «Մի՞թե  մարդկանց  անձնական կյանքն  ունի որևէ նշանակություն,  երբ  շուրջն  անխախտ փոխկապակցությունների մի ամբողջ  օվկիանոս  է, որոնք անհրաժեշտ  է ուսումնասիրել[4]» - բացականչում  է  Ֆանոկլեսը՝ Կայսրի հետ վիճելիս: Այդ վեճր  դառնում  է  վիպակի    առանցքային  գծերից  մեկը: Ոգևորված հույնը  երազում է  փոխել աշխարհր,  իսկ զառամյալ հռոմեացին, ելնելով իր տարիքից և փորձից, վստահ  պնդում է, որ «փոփոխությունները  համարյա միշտ դեպի վատն են տանում[5]»: Հին աշխարհին սիրահարված Կայսրը գիտակցում է, որ ինքն ի վիճակի չէ կանգնեցնելու առաջընթացը, մինչդեռ Ֆանոկլեսը  Կայսրի  ուշադրությանն  է  ներկայացնում  իր  հայտնա-գործություններից մի քանիսը՝ պայթուցիկ, մարտական նավի  մանրակերտ,  «հապճեպ  եփող կաթսա»  և տպագրական  հաստոց: Նա երազում է դրանց օգնությամբ հեղաշրջում  կատարել  պատմության մեջ և քաղաքակրթությունը շեշտակի առաջընթացով  բարձրացնել նոր մակարդակի: Սակայն  այդպիսի  հայտնագործությունները կյանքում կիրառելու պարագայում  ավելի  շատ  դըժ-բախտություններ են բերում, քան օգուտ: Գոլդինգն  իր կարծիքը  չի  պարտադրում  ընթերցողին,  նա  միայն  ցույց  է  տալիս,  թե  ինչ  անկանխատեսելի հետևանքների կարող է  հանգեցնել  տեխնիկական առաջընթացը, եթե հիմնված չէ մարդու ինքնակատարելագործման  վրա: Այդ իմաստով առավել  չարագուշակ խորհրդանիշ է դառնում  պայթուցիկ  արկը, որը դեռևս  այնքան  անկատար  է, որ առանց  ապահովիչի կարող  է  պայթել  և  կործանել  շրջապատում ամեն ինչ, նաև  բոլոր կենդանի արարածներին:

Ֆանոկլեսին դժբախտությունից պիտի  փրկի  մի այլ անհուսալի ու անհեթեթ սարք` պղնձե թիթեռը: Ֆանոկլեսը իր հայտնագործություններն անվանում է «աշխարհի տասներորդ հրաշալիք», սակայն  իրական հրաշքը նա չի տեսնում,  իսկական  անարատ  գեղեցկությունը, խելքը և գործուն բարությունը խորհրդանշում է նրա քույր Էֆրոսինեն, որին տարօրինակ գիտնականը սովոր է ուշադրություն չդարձնել: Հույնը, իրեն իմաստուն համարելով և վերևից  նայելով բոլոր մարդկանց, ոչինչ չի հասկանում. ո’չ կյանքը, ո’չ մարդկանց, ո’չ էլ պատմական բարդ գործընթացները: Իսկ ֆիզիկական արատը` վատ տեսողությունը, միայն շեշտում է նրա կարճատե-սությունը կյանքի բոլոր ոլորտներում, բացի գիտությունից:

Թիթեռը՝ որպես չքացող գեղեցկություն և մարդու հոգու  մարմ-նավորում, մեզ  մղում  է դեպի  հունական  դիցաբանություն  և Պսիքեի[6] կերպարը: Պսիքեն ներկայանում էր թիթեռի տեսքով, որը  դուրս է թռչում  թաղման  խարույկից և գնում  դեպի  Հադես: Այն, որ  վիպակում  թիթեռը մետաղյա է,  խոսում  է  Ֆանոկլեսի  մտածողության  սառնության  և  չոր  դատողականության  մասին:

Վիպակի մյուս կարևոր խորհրդանիշն է նավը: Վերջինս հնում համարվում էր  երկրագնդի  խորհրդանիշ, որը լողում է անսահման տիեզերքում: Առագաստանավերը հաճախ համարվում էին Միջերկրական ծովի նավաստիների հովանավորներ: Հորացիոսի «Ներբողներում»  Ֆորտունան  անվանվում  է  «ջրերի տիրուհի»  և  այդ պատճառով էլ կարող  էր  ունենալ ղեկ,  առագաստ  կամ  ձեռքում  պահած նավի մանրակերտ: Իսկ որպես ծովային առևտրի  խորհրդանշան՝ նավը պատկերում էին ոչ թե  առագաստանավի, այլ՝ շոգենավի տեսքով, որի վերևում տեղադրում էին կադուցեյ[7]: Այն  կարող էր  հանդես գալ  որպես ուղեկից  դեպի  անդրշիրիմյան  աշխարհ: Հունական  դիցաբանության  մեջ ծերունի Քարոնը տեղափոխում  էր մահացածների  հոգիները  Աքերոնի` հանգուցյալների աշխարհում հոսող գետի վրայով[8]: Միջագետքի ժողովուրդները գերեզմանի մեջ դնում էին մակույկի կամ նավի մանրակերտ, որպեսզի  այն թեթևացնի մահացածի ճանապարհը դեպի անդրշիրիմյան աշխարհ: Սկանդինավցիները մահացածներին այրում կամ թաղում  էին  մակույկներում: Ֆանոկլեսի ռազմանավը, որն անցյալում հաց փոխադրող խաղաղ լաստանավ է եղել, խորհրդանշում  է, մի  կողմից,  ատոմային  և  այլ  զենքերով գերբեռնված, աղետի եզրին հավասարակշռությունը հազիվ պահպանող Երկրագունդը, մյուս կողմից, վտանգավոր խարդավանքների  և հարյուրավոր մարդկանց մահվան  պատճառ է դառնում:  Ֆանոկլեսին  թվում է, թե կատարյալ զենք ստեղծելով՝ խաղաղություն, սեր և ազատություն կբերի: Դժբախտաբար, Կայսրի և նրա օրինական ժառանգի` Պոստումիասի միջև դա միայն նոր լարվածություն է ստեղծում: Գրողը մեզ զգուշացնում է, որ դեռ ուշ չէ կանգ առնելու, զինաթափվելու և մոլորակը իր բնականոն, խաղաղ վիճակին վերադարձնելու համար:

Պոստումիասը հանդես է գալիս վիպակի երկրորդ գլխում.  «Նա-վասանդուղքով  արագ, մեծ-մեծ  քայլերով  իջավ  վստահ, թխահեր  մի մարդ. նա  ամրակազմ  էր, զինված  և  վճռականորեն  տրամադրված[9]»: Նրա զենք ու զրահը  փայլում էին մաքրությունից, զինվորական  համազգեստը  ապշեցնում՝ վառ կարմիր  և  ոսկեդեղին՝  կայսերական գույներով: Միջնադարում  այդպիսի  գեղեցիկ  տղամարդուն  պիտի որ անվանեին  իսկական  ասպետ: Նա ղեկավարում  էր  իր նման ուժեղ և  առնական  զինվորների,  որոնք  նման  չէին  բարակոտն  ու բարձրահասակ,  կերկերուն  ձայն ունեցող  Մամիլիասին:  Սակայն,  ի  տարբերություն  միջնադարյան  ասպետների,  այդ զինվորները մտածում էին միայն անձնական շահի մասին. «Հակերով  բեռնված` նրանք,  թվում  էր, գնում  էին  հսկայական  հնոտիաշուկա … Սպիտակ պատմուճանի վրա  ծիրանագույն  երիզը  տեսնելով`  նրանք անգամ «զգաստ» դիրքում  քարացան  կողոպտված ավարի ծանր բեռի տակ[10]»: Իր խանդավառված  թոռներին,  որոնք  ոգևորված էին նոր զենքը  կիրառելու հեռանկարով, Կայսրը  սթափեցնում  է  հեգնանքով. «Ենթադրում  եմ,  որ  նման  զինվորական համազգեստ դուք չեք էլ կրի: Ապագա պատերազմերին դուք կսողաք: Եվ ձեր համազգեստը կունենա ցեխի կամ  կովի թրիքի գույն[11]»: Ծեր պալատականի դիտողականությունը և  ճկուն խելքը, նաև Էֆրոսինեի հեռատեսությունը Կայսրին օգնում են  փրկելու իր  և  իր  մերձավորների  կյանքը՝ խորամանկությամբ    գերազանցելով  օրինական  ժառանգին:

Նշենք, որ կայսերական պալատը  գտնվում  էր  քաղաքում: Իսկ  քաղաքը  միշտ  եղել  է  քաղաքակրթական  կենտրոնի  խորհրդանիշ: Այն հին աշխարհում դիտվում  էր  որպես  տիեզերքի  մանրակերտ: Քաղաքի  կենտրոնը, իբրև  կանոն, լեռան  կամ  բլրի  վրա էր, որտեղ  գտնվում  էր նաև գլխավոր  տաճարը: Քաղաքները  կառուցվում էին ճանապարհների  խաչմերուկներում (հիշենք  հայտնի  առածը. «Բոլոր ճանապարհները  Հռոմ  են  տանում»): Իսկ խաչմերուկը  համարվում  էր  ընտրության, նաև  վտանգի  նշան: Հռոմեացիների կարծիքով, քաղաքի մարմնավորումը Յանուսն[12] էր: «Փողոցները, քաղաքի  գլխավոր  զարկերակների  նման, ծառայում  էին որպես տարածական կողմնորոշման նշան: Հրապարակները խոր-հըրդանշում  էին  քաղաքային  կիսաոլորտի  հասարակական  տեսանկյունը: Փակուղիները  բացահայտում էին  բավիղի  նախատիպը: Կամուրջները մարմնավորում էին մարդկային ոգու ստեղծագործական էներգիան»[13]: Նախապատմական դարաշրջանում աղբյուրը, բավիղը և ջրհորը (կամ ծիսական հորանը) պիտի գտնվեին սրբազան տեղում, իսկ որպես բավիղի բնական տարբերակներ,  կարող են դիտարկվել քաղաքը  շրջապատող բլուրների  շղթան  կամ  անտառակը: Կայսերական  պալատը  շրջապատված  էր  գեղեցիկ  այգով,  որն ուներ  միայն մեկ  ելք` թունելի միջով, սա նույնպես  կարող  է  դիտվել  որպես  բավիղի  տարբերակ: Բավիղը  երկակի  խորհրդա-նիշ  է: Մի  կողմից,  նշանակում  է  տիեզերական  խոչընդոտ, որն  իմաստաբանորեն  կապված է ստորերկրյա աշխարհի և երկնքի հետ ու պատկերվում է սկավառակի տեսքով: Կենդանի մարդկանց և հանգուցյալների հոգիները չեն կարող դուրս գալ անելանելի բավիղից: Մյուս կողմից, այն խորհրդանշում է ճանապարհորդությունը  մահից  դեպի ծնունդ: Բավիղում  գլխավորը  ոչ  միայն մինչև նրա միջուկը հասնելն է, այլև այնտեղից դուրս  գալը, դեպի  իր  վերածնունդը  գնալը[14]:

«Արտակարգ  դեսպանի» հերոսներից  յուրաքանչյուրն  անց-նում  է  բավիղի փորձությունը, սակայն  դրան  ոչ  բոլորն  են  դիմանում: Հեղինակի կարծիքով,  դա տրված  է  միայն  կանանց  կամ  իմաստուններին: Կայսրը, փոքր թոռան նկատմամբ  սիրո  զգացումից  դրդված, զոհաբերում է մեծ  թոռանը, իսկ Էֆրոսինեն ոչնչացնում է եղբոր հայտնագործությունը, որպեսզի փրկի վերջինիս:

Էֆրոսինեն վիպակի  միակ  կերպարն  է,  որը  ներկայացված  է  միայն  արտաքին նկարագրով: Դա բացատրվում է  նրա  ֆիզիկական կարծեցյալ թերությամբ` նապաստակի շուրթի առկայությամբ:  Նազանքով  և  հմայքով ոչ ոք չի  կարող  համեմատվել Էֆրոսինեի հետ. նա և՛ խելացի է, և՛ գեղանի  և   իր  վրա  է սևեռում  պալատի բոլոր տղամարդկանց ուշադրությունը՝ թիկնապահից մինչև Կայսրը, որը լուրջ տոնով ասում է. «Բայց մենք գիտենք, որ ցան-կացած կին կնախանձեր նրա խելքին և տրամաբանությանը[15]»: Եթե Կայսրն ու Էֆրոսինեն անձնավորում են այն ուժերը, որոնք ձգտում են կանխել քաղաքակրթության և մոլորակի կործանումը, ապա  Ֆանոկլեսը, Պոստումիասը և Մամիլիասը այն ուժերի մարմնացումն են, որոնք իրենց անհեռատեսության, ռազմատենչության ու      սնապարծության պատճառով կարող են առաջընթացը հասցնել փակուղու՝ կործանելով քաղաքակրթությունը և մոլորակը:

Փիլիսոփայական, համաշխարհային  բնույթի  հարցերի  նկատմամբ  Գոլդինգի,  անշուշտ, սևեռուն  հետաքրքրությունը պայմանավորված էր այն խնդիրների բարդությամբ,  որոնք  ծառացել  էին  հետպատերազմյան  սերնդի  գրողների առաջ, այն է՝ աշխարհի  ճակատագրի վերաբերյալ նրանց  անհանգստությունը,  մարդու և նրա  գործած  չարիքների  հիմնահարցը քննելու և հասկանալու  անհրաժեշտությունը: Գոլդինգի առակաբանությունները դառը և  անողոք  բարոյական դասեր են, որոնք կոչված են անհանգստացնելու ընթերցողին, ցույց  տալու, թե որքան անհիմն է նրա հավատը բանականության ամենազորության և պատմական զարգացման առաջընթաց համարվող շարժման նկատմամբ: Միաժամանակ, նրա ստեղծագործությունները մարդու մեջ առաջացնում են տագնապ, ան-հանգստություն, չարին հակադրվելու պահանջ, բարոյապես ցնցում են նրան և ստիպում  մտածել՝ չհարուցելով  խոր հոռետեսություն:

КОНЦЕПЦИЯ ПРОГРЕССА В ХУДОЖЕСТВЕННОЙ СИСТЕМЕ ПОВЕСТИ ВИЛЬЯМА ГОЛДИНГА

“ЧРЕЗВЫЧАЙНЫЙ ПОСОЛ”

ЕГИАЗАРЯН Р. В.

Резюме

Герои повести  В. Голдинга  напоминают  героев  ателланы, римской комедии нравов, и каждый из них символизирует определенную прослойку общества.

Если герои повести Император и Евфросиния олицетворяют жизнеутверждающее начало и прогресс, то Фанокл, Постумий и Маммилий являются воплощением  сил, препятствующих прогрессу и способствующих гибели цивилизации.

Повесть В. Голдинга «Чрезвычайный посол» можно отнести к жанру исторического романа. Писатель затрагивает одну из самых актуальных проблем современности–проблему прогресса человеческой цивилизации.

THE CONCEPT OF PROGRESS IN THE FICTION SYSTEM O F WILLIAM GOLDING’S NOVEL “ENVOY EXTRAORDINARY”

R. YEGHIAZARYAN

Abstract

This short novella involves only five characters. They remind the reader of the heroes of AtellanaeFabulae (a sort of popular Roman comedy) and each of them symbolizes a certain kind of humanity.

The Emperor and Euphrosyne embody the forces that attempt to prevent the destruction of human civilization and the Earth, meanwhile improvidence, belligerence, and conceit characterizing Phanocles, Posthumus and Mamillius can lead the progress to a deadlock and destroy the world.

The present novella by W. Golding can be considered a novel, as it shares many similarities with a parable. In this work, the author looks into the most important problem of our days: the problem of the progress of human civilization.

Заметки

[←1]

Чамеев А. Два мастера английской интеллектуальной прозы, М., 2003, с. 12.

[←2]

Голдинг У. Повелитель мух. Чрезвычайный  посол; Мердок А. Черный  принц (նույն տեղում, էջ 205):

[←3]

Նույն  տեղում, էջ 209:

[←4]

Նույն  տեղում, էջ 210:

[←5]

Նույն  տեղում:

[←6]

Պսիքե - հունարեն՝  «հոգի»,  «թիթեռ»:

[←7]

Թևավոր գավազանին փաթաթված երկու օձի պատկեր, որը խորհրդանշել է իմաստություն:

[←8]

Лисовый И. А., Ревяко К. А. Античный мир в терминах, именах и названиях, Минск, 1997, с. 220.

[←9]

Чамеев А., նշվ աշխ., էջ 237:

[←10]

Նույն  տեղում:

[←11]

Նույն  տեղում, էջ 255:

[←12]

Հին հռոմեական դիցաբանության մեջ Յանուսը մուտք ու ելքի, դռների և բոլոր սկիզբների աստվածն է: Համարվել է ճանապարհների, ինչպես նաև ուղևորների հովանավորը:

[←13]

Символы, знаки, эмблемы /Энциклопедия/, М., 2003, с. 117.

[←14]

Նույն տեղում, էջ 257: Հնում  ձեռակերտ  կամ  բնական բավիղներում  կատարվում  էին  ձեռնադրման ծեսեր: Բյուզանդական վանքերը, որոնք շրջապատված  էին  պարսպով,  կոչվում  էին   «լաբրա», որից  էլ  առաջացել  է  սլավոնական  «լավրա» բառը: «Լաբրա» հունարեն նշանակում է «քաղաքային փողոց, բազամամարդ մենաստան»:

[←15]

Чамеев  А., նշվ աշխ., էջ 255: