ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

ԿՈՄԻՏԱՍԻ ԾՆՆԴՅԱՆ

150-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Աննա Ասատրյան – Կոմիտասի ստեղծագործական ժառանգության  իմաստավորման

հարցերը <<Պատմաբանասիրական հանդես>>-ի էջերում………………………...3

Անուշավան Զաքարյան – Կոմիտասը Թոմաս Հարտմանի կյանքում և

գործունեության մեջ …………………………………………………………….…..23

Բուրաստան Զուլումյան (Մոսկվա) – Թումանյանից Տերյան և Չարենց

(համեմատական-վիճակագրական վերլուծություն) (ռուս.)……………………43

Վլադիմիր Կիրակոսյան – Հայկական սիմվոլիզմը և Միսաք Մեծարենցի

քնարերգությունը ……………………………………………………………………66

Գայանե Մախմուրյան – Սարդարապատից Բաթում. հայոց հերոսապատումն ու

Քառյակ դաշինքի կիսափլուզման շրջանը (1918 թ. ապրիլ– հուլիս) (ռուս.)..….83

Լիլիթ Կարապետյան – Ցղնայի Սբ. Աստվածածին եկեղեցու քանդակային

հարդարանքը………………………………………………………………………...96

II

Գայանե Ղազարյան – Խորհրդային Հայաստանում  հայրենադարձների

առօրյայի պատմությունից (1946–1948 թթ.)………………………………...…….120

Ավետիս Հարությունյան, Լևոն Սիմոնյան – Օսմանյան խորհրդարանի  1912 թ.

ընտրությունների նախընտրական պայքարը Վանի նահանգում և

հետընտրական զարգացումները………………………………………………...132

Նարինե Մարգարյան – Հայ տարագիրները  Սիրիայում Ֆեյսալ  իբն Հուսեյնի

իշխանության տարիներին (1918 թ. հոկտեմբեր – 1920 թ. հուլիս)……..…….146

Տարոն Դանիելյան – <<Մշակ>> լրագրի գովազդային գործունեությունը

(1872–1892 թթ.)……………………………………………………………….….......168

Թաթուլ Ասոյան – Արևմտահայերենի հարցերը <<Բազմավէպ>>-ում (XIX դար)...…..181

Արտակ Մաղալյան – Ղարաբաղի  Իբրահիմ խանի սպանության հարցի շուրջ……...197

Հասմիկ Աբրահամյան – Միջինքի և Սեբաստիայի Քառասնից մանկանց տոները

հայոց եկեղեցական և ժողովրդական տոնացույցերում……………….………212

Էսթեր Խեմչյան – Հարց–հանելուկները և այլաբանական երկխոսությունները հայ

բանահյուսության շահաբասյան սյուժեներում…………………………………..233

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Պետրոս Բեդիրյան – Աշխարհաբարի կազմավորման մասին ………….……………...246

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Արմենուհի Ղամբարյան – Հ. Քաջազնունու հաղորդումը ԱՄՆ սենատի արտաքին  հարաբերությունների հանձնաժողովի ենթահանձնաժողովում

(հոկտեմբեր, 1919 թ.)………………………………………………………….……..254

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սուսաննա Հովհաննիսյան – Անուշավան  Զաքարյան. Ռուս գրողները

և Հովհաննես Թումանյանը………………………………………………………….262

Զոհրաբ Գևորգյան  – Անի Ութուջյան. <<Միքայել Չամչյան. կյանքը, ործը>>..............267

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Աննա Ասատրյան – Վաստակաշատ արվեստաբանը. Իրինա Դրամբյան ……............271

Վարդան Դևրիկյան – Վարպետի անանց հմայքով օծուն

(Ավետիք Իսահակյանի ծննդյան 75-ամյակի առթիվ)………………….……….278

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Աննա Ասատրյան – <<Ազգային դասականները համաշխարհային գեղարվեստական

արժեքների համատեքստում: Նվիրվում է Կոմիտասի և Հովհաննես Թումանյանի  150-ամյա հոբելյաններին>> միջազգային գիտական կոնֆերանսը  (ռուս.)……………………………………………………………….283

Ուղեցույց հեղինակների համար …………………………………………………………...289

Ուղեցույց հեղինակների համար (ռուս.) …………………………………………………..291

Ուղեցույց հեղինակների համար (անգլ.) ………………………………………………….293

Հայերեն և ռուսերեն այբուբենների լատինատառ գրադարձային աղյուսակ….……...295

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

К 150-ЛЕТИЮ СО ДНЯ

РОЖДЕНИЯ КОМИТАСА

Анна Асатрян – Вопросы осмысления творческого наследия Комитаса на страницах

«Историко-филологического журнала»…………………………………………...3

Анушаван Закарян – Комитас в жизни и деятельности Фомы Гартмана……………….....23

Бурастан Зулумян (Москва) – От Туманяна к Терьяну и Чаренцу

(сравнительно-статистический анализ) (на русск. яз.)……………………………..43

Владимир Киракосян – Армянский символизм и лирика Мисака Мецаренца………..…66

Гаянэ Махмурян – От Сардарапата до Батума: армянская эпопея и период

полураспада Четверного союза (апрель – июль 1918 г.) (на русск. яз.)………......83

Лилит Карапетян – Скульптурное убранство церкви Св. Богоматери в Цгна…………....96

II

Гаяне Казарян – Из истории повседневной жизни репатриантов в Советской

Армении (1946–1948-е годы)………………………………………………….….….120

Аветис Арутюнян, Левон Симонян – Предвыборная  борьба на выборах в Османский

парламент 1912 г. в провинции Ван и поствыборные процессы……………………132

Нарине Маргарян  – Депортированные армяне в Сирии  в годы правления

Фейсала ибн Хусейна (октябрь 1918 г. – июль 1920 г.)……………………….…...146

Тарон Даниелян – Рекламная деятельность газеты «Мшак» (1872–1892 гг.)…………….168

Татул  Асоян – Вопросы западноармянского языка в  «Базмавеп»-е (XIX век)………….181

Артак Магалян – К вопросу об убийстве карабахского Ибрагим-хана………….…..…...197

Асмик Абраамян – Середина великого поста (Мичинк) и праздник Сорока

Севастийских мучеников в  армянском церковном и народном календарях…...212

Эстер Хемчян – Вопросы-загадки и иносказательные диалоги в шахаббаских сюжетах

армянского фольклора………………………………………………………….….…233

ОБСУЖДЕНИЯ

Петрос Бедирян – О формировании современного армянского языка (ашхарабара)..…246

ПУБЛИКАЦИИ

Арменуи Гамбарян – Заявление О. Качазнуни в подкомитете Комитета по

международным отношениям Сената Соединенных штатов Америки

(октябрь, 1919 г.)……………………………………………………………….….….254

РЕЦЕНЗИИ

Сусанна Ованесян – Анушаван Закарян. Русские писатели и Ованес Туманян………..262

Зограб Геворгян – Ани Утуджян. «Микаэл Чамчян: жизнь, деятельность»….…….…...267

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Анна Асатрян – Заслуженный искусствовед:  Ирина Дрампян…….…………………...271

Вардан Деврикян – Освященный непреходящим обаянием Мастера

(к 75-летию со дня рождения Аветика Исаакяна)....................................................278

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Анна Асатрян – Международная научная конференция «Национальная классика в

мировом художественном контексте. 150-летним юбилеям Комитаса и Ованеса Туманяна посвящается» (на русск. яз.)…………………………………………….…...283

Руководство для авторов………………………….……………………………………….…289

Руководство для авторов (на русск. яз.) ….………………………………………………...291

Руководство для авторов (на анг. яз.) ……………………………………………………...293

Таблица латинской транслитерации армянского и русского алфавитов ….……….…..295

CONTENTS

ARTICLES, REPORTS

I

TO THE 150TH BIRTH

ANNIVERSARY OF KOMITAS

Аnna Asatryan – Issues of comprehension of the creative legacy of Komitas in the

pages of the Historical-Philological Journal…………………...........................................3

Anushavan Zakaryan – Komitas in the life and activities of Thomas Hartmann………...……23

Burastan Zulumyan (Moscow) – From Tumanyan to Teryan and Charents

(comparative-statistical analysis) (in Russ.) …….………………………….………......43

Vladimir Kirakosyan – Armenian symbolism and lyrics of Misak Metsarents……………......66

Gayane Makhmourian – From Sardarapat to Batum: an Armenian epic and period

of the half-value for the Quadruple bloc of central powers (April – July 1918)……...83

Lilit Karapetyan – Sculptural decoration of the Church of Holy Mother of God in Tsghna…96

II

Gayane Ghazaryan – From the everyday life history of the repatriates in

Soviet Armenia (1946–1948) …………………...…………………...............................120

Avetis Harutyunyan, Levon Simonyan – Pre-election Campaign in the 1912 Ottoman

Parliament elections in the Province of Van ………………….......................................132

Narine Margaryan – The Armenian Deportees in Syria during the reign of

Feysal Ibn Huseyn (October 1918 – July 1920) …………………................................146

Taron Danielyan – The advertising activity of the newspaper “Mshak” (1872–1892)….…...168

Tatul Asoyan –  Issues of the Western Armenian language in “Bazmavep”

(The 19th century)……..………………………………………………………………181

Artak Maghalyan – On the killing of Ibrahim-Khan of Karabakh………………....................197

Hasmik Abrahamyan – Mid-Lent (Mijinq) and the feast of the Forty Martyrs of Sebaste

in the Armenian Church and folk calendars…………………...……………….........212

Esther Khemchyan – Riddle-questions and allegorical dialogues in the Shah Abbas

plots of the Armenian folklore……………..…………………………………………233

DISCUSSIONS

Petros Bediryan – On the formation of modern Armenian language (Ashkharhabar) .……246

PUBLICATIONS

Armenouhi Ghambarian – Statement of H. Kachaznouni in the Subcommittee of the

Committee on Foreign Relations of the United States Senate (October, 1919) ……..254

REVIEWS

Susanna Hovhannisyan – Anushavan Zakaryan. Russian writers and

Hovhannes Tumanyan…………………………………………….…………………..262

Zohrab Gevorgyan – Ani Utujyan. “Michael Chamchyan: life, activity”….…….…….........267

OUR JUBILEES

Аnna Asatryan – Celebrated art historian: Irina Drampian ….……………………………...271

Vardan Devrikyan – Annointed with eternal charm of the Master

(to the 75th birth anniversary of Avetik Isahakyan)……..…………………………278

SCIENTIFIC LIFE

Аnna Asatryan – International Scientific Conference “National Classics in the World Artistic

Context. Dedicated to the 150th Anniversaries of Komitas and

Hovhannes Tumanyan” (in Russ.)……………………………………………………283

A guidance for the authors ……………………………………….…………………………...289

A guidance for the authors (Russ.) …………………………….……………………………...291

A guidance for the authors (Eng.) ………….…………………………………………………293

Latin transliteration table of the Armenian and Russian alphabets………………………...295