ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

ՀՈՎՀ. ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ԾՆՆԴՅԱՆ

150-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Աելիտա Դոլուխանյան – Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ազգային ոգին է ….3

Եվա Մնացականյան – XX դարասկզբի գրական քննադատության մեթոդաբանա-

կան տարբերությունները և Հովհաննես Թումանյանը …………………………..30

Աննա Ասատրյան – Էջեր երաժշտական թումանյանապատումից ..…………………...51

ԱՐԱՄ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ԾՆՆԴՅԱՆ

140-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Արմեն Ասրյան – Արամ Մանուկյան. ազգային-պետական գործիչը…………………….76

ԿՈՄԻՏԱՍԻ ԾՆՆԴՅԱՆ

150-ԱՄՅԱԿԻՆ ԸՆԴԱՌԱՋ

Աշոտ Մանուկյան – Էթնոմանկավարժական գաղափարների արտացոլումը

Կոմիտաս վարդապետի մշակութային ժառանգության մեջ …………………….92

II

Արև Սամուելյան – Հայաստանի պատմական բնակավայրերի պահպանության և թանգարանացման խնդիրները ժամանակակից թանգարանագիտության համատեքստում ………………………………………………………………………99

Լիլիթ Հովհաննիսյան – Հայկական հարցի պատմության 1917–1918 թթ. հիմնախնդիրների լուսաբանումը Հայաստանի պատմագրության մեջ

(1991–2018 թթ.) ……………………………………………………………………...107

Լիլիթ Սաֆրաստյան – Լեոնարդո Ալիշանի արձակը …………………………………126

Սերգեյ Մանվելյան – Օսմանյան խորհրդարանի 1914 թ. ընտրությունները և

Կ. Պոլսի հայոց պատրիարքարանը ………………………………………………135

Սիրանուշ Ֆահրադյան – Կաթողիկոսական կնիքներն արխիվային

վավերագրերում ……………………………………………………………………..144

Գուրգեն Խաչատրյան, Տաթևիկ Ազիզբեկյան – Վերածման բայերը միջին գրական հայերենում …………………………………………………………………………...163

Ռոման Հովսեփյան, Իրենա Քալանթարյան –  Խաղողի գտածոներ Գետահովիտ - 2 քարայրի (Իջևան) պղնձիքարիդարյան շերտերից (մ. թ. ա. V հազար-

ամյակի կես) ………………………………………………………………………….171

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Լավրենտի Հովհաննիսյան – Ղարաբաղի (Արցախի) բարբառի մի քանի բառերի ստուգաբանություն  …………………………………………………………………177

Ռոբերտ Ղազարյան – Խեթական միջին թագավորության պատմության որոշ

հարցերի շուրջ ……………………………………………………………………….184

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Անուշավան Զաքարյան – Թիֆլիսում կայացած Հովհաննես Թումանյանի

50-ամյակի տոնակատարությունների մասին (ռուս.) …………………………..205

Համո Սուքիասյան – Հայ հայրենակցական միությունների միության հոբելյա-

նական միջոցառումները՝ նվիրված Հովհաննես Թումանյանի 50-ամյակին ...227

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ավագ Հարությունյան – Լիլիթ Մակարյան. Հայաստանի օգնության կոմիտեի գործունեությունը (1921–1937 թթ.) ……………………………………………….236

Ռուբեն Սահակյան – Վանիկ Վիրաբյան. Տիգրան Դևոյանցի հետախուզական գործունեությունը ……………………………………………………………………245

Արմեն Մարուքյան – Հայոց ցեղասպանության արտացոլումը 1915 թ. մամուլի

էջերում (հայալեզու և օտարալեզու թերթերի նյութերի ժողովածու),

հատոր առաջին ……………………………………………………………………...249

Հովհաննես Խորիկյան – Ռուսլան Ցականյան. Էթնոքաղաքական տեղաշարժերը Մերձավոր Արևելքում և Հայկական լեռնաշխարհում մ. թ. ա. VII–VI դդ. …….255

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Վանո Եղիազարյան – Պողոս Մկրտչի Խաչատրյան – 90 ……………………….………260

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Աշոտ Մելքոնյան, Համո Սուքիասյան – Կարեն Համլետի Խաչատրյան  (ծննդյան

50-ամյակի առթիվ) ………………………………………………….………………..265

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Քնարիկ Ավագյան, Համո Սուքիասյան – Հոբելյանական միջոցառումներ՝ նվիրված

ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի հիմնադրման 75-ամյակին..……………269

Համաժողով՝ նվիրված Հովհաննես Թումանյանի 150-ամյա հոբելյանին …………….274

ԼՐԱՏՈՒ

ՀՀ ԳԱԱ տարեկան ընդհանուր ժողովը ……………………………………………………275

Սարգիս Հարությունյան …………………………………………………………………….290

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

К 150-ЛЕТИЮ СО ДНЯ

РОЖДЕНИЯ ОВ. ТУМАНЯНА

Аэлита Долуханян – Ованес Туманян – национальный дух армянского народа………...3

Ева Мнацаканян – Методологические различия литературной критики начала XX века

и  Ов. Туманян…………………………………………………………………………..30

Анна Асатрян – Страницы музыкальной туманянианы…………………………………….51

К 140-ЛЕТИЮ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ

АРАМА МАНУКЯНА

Армен Асрян – Арам Манукян: национально-государственный деятель……………….76

К 150-ЛЕТИЮ СО ДНЯ

РОЖДЕНИЯ КОМИТАСА

Ашот Манукян – Отражение этнопедагогических идей в культурном наследии

Комитаса Вардапета…………………………………………………………………….92

II

Арев Самуэлян – Вопросы охраны и музеефикации исторических поселений Армении

в контексте современного музееведения……………………………………………..99

Лилит Оганесян – Освещение проблем 1917–1918 гг. истории Армянского вопроса в историографии Армении (1991–2018 гг.)……..……………………………………107

Лилит Сафрастян – Проза Леонардо Алишана …………………………………………….126

Сергей Манвелян – Выборы в османский парламент 1914 г. и Армянский патриархат Константинополя……..………………………………………………………………135

Сирануш Фаградян – Печати католикосов в архивных документах ……………………..144

Гурген Хачатрян, Татевик Азизбекян – Конверсионные глаголы в среднеармянском литературном языке…………………………………………………………………...163

Роман Овсепян, Ирена Калантарян – Находки винограда из энеолитических слоев пещеры Гетаовит - 2 (Иджеван) (середина V тысячелетия до н. э.).……………..171

ОБСУЖДЕНИЯ

Лаврентий Оганесян – Этимология некоторых слов карабахского (арцахского)

диалекта………………………………………………………………………………...177

Роберт Казарян – О некоторых вопросах истории Хеттского Среднего царства………..184

ПУБЛИКАЦИИ

Анушаван Закарян – О праздновании 50-летия Ованеса Туманяна в Тифлисе

(на русск. яз.) …………………………………………………………………………..205

Амо Сукиасян – Юбилейные мероприятия Союза армянских земляческих союзов, посвященные 50-летию Ованеса Туманяна……………………………………….227

РЕЦЕНЗИИ

Аваг Арутюнян – Лилит Макарян. Деятельность Комитета помощи Армении

(1921–1937 гг.) ………………………………………………………………………...236

Рубен Саакян – Ваник Вирабян. Разведывательная деятельность Тиграна Девоянца ..245

Армен Марукян – Отражение Геноцида армян на страницах прессы 1915 года

(сборник материалов армяноязычных и зарубежных газет), том первый……....249

Ованес Хорикян – Руслан Цаканян. Этнополитические сдвиги на Ближнем Востоке и Армянском нагорье VII–VI вв. до. н. э..…………………………………………....255

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Вано Егиазарян – Погос Мкртычевич Хачатрян – 90 ……………………………………..260

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Ашот Мелконян, Амо Сукиасян – Карен Гамлетович Хачатрян (к 50-летию со дня рождения)………………………………………………………………………………265

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Кнарик Авагян, Амо Сукиасян – Юбилейные мероприятия, посвященные 75-летию основания Института истории НАН РА…………………………………………….269

Конференция, посвященная 150-летию Ованеса Туманяна…...………………………….274

ХРОНИКА

Общее годичное собрание НАН РА..……………………………………………………….275

Саргис Арутюнян  …………………………………………………………………………..290

CONTENTS

ARTICLES, REPORTS

I

TO THE 150TH BIRTH ANNIVERSARY

OF HOVH. TUMANYAN

Aelita Dolukhanyan – Hovhannes Tumanyan – the national spirit of the Armenian

People…………………………………………………………………………………….3

Eva Mnatsakanyan – The methodological differences of literary criticism of the early 20th century and Hovh. Tumanyan…………………………………………………………30

Anna Asatryan – From the pages of musical Tumanyaniana..………………………………...51

TO THE 140TH BIRTH ANNIVERSARY

OF ARAM MANUKYAN

Armen Asryan – Aram Manukyan: a national-state figure…………………………………..76

TO THE 150TH BIRTH ANNIVERSARY

OF KOMITAS

Ashot Manukyan – Reflection of ethnopedagogical ideas in the cultural heritage of Komitas Vardapet ……………………………………………………………………………….92

II

Arev Samuelyan – Issues of protection and museification of historical settlements in Armenia

in the context of modern museology...………………………………………………….99

Lilit Hovhannisyan – The elucidation of the 1917-1918 main issues of the history of the Armenian Question in historiography of Armenia (1991-2018)…………………….107

Lilit Safrastyan – The prose of Leonardo Alishan …………………………………………….126

Sergey Manvelyan – The 1914 Ottoman parlaiment elections and the Armenian

Patriarchate of Constantinople………………………………………………………….135

Siranush Fahradyan – Catholicos seals in the archival documents…………………………...144

Gurgen Khachatryan, Tatevik Azizbekyan – Inchoative verbs in Middle Literary             Armenian……………………………………………………………………………….163

Roman Hovsepyan, Irena Kalantaryan – Findings of grape from the eneolithic layers

of the Getahovit-2 cave (Ijevan) (mid 5th millennium BC)..…………………………171

DISCUSSIONS

Lavrenti Hovhannisyan – The etymology of some words of Karabakh (Artsakh) dialect..…177

Robert Ghazaryan – On some issues of the history of the Hittite Middle Kingdom……….184

PUBLICATIONS

Anushavan Zakaryan – On the celebrations of the 50th anniversary of Hovhannes

Tumanyan in Tiflis (Russ.).……………………………………………………………205

Hamo Sukiasyan – The jubilee events of the Armenian compatriotic unions dedicated

to the   50th anniversary of Hovhannes Tumanyan………………………….……….227

BOOK REVIEWS

Avag Harutyunyan – Lilit Makaryan; Activities of Committee to Aid Armenia

(1921–1937) …………………………………………………………………………….236

Ruben Sahakyan – Vanik Virabyan; the intelligence activity of Tigran Devoyants..….…….245

Armen Marukyan – Reflection of the Armenian Genocide on the pages of the 1915 press (Collection of materials of Armenian and foreign neswpapers), Volume 1.…………249

Hovhannes Khorikyan – Ruslan Tsakanyan; “Ethnopolitical shifts in the Near East and the Armenian Highland in the VII-VI centuries BC”……….……………………………255

OUR HONOURED SCHOLARS

Vano Yeghiazaryan – Poghos Mkrtich Khachatryan – 90…………………………………….260

OUR JUBILEES

Ashot Melkonyan, Hamo Sukiasyan – Karen Hamlet Khachatryan (to the 50th birth anniversary) ..………………………………………………………………………….265

SCIENTIFIC LIFE

Knarik Avagyan, Hamo Sukiasyan – Jubilee events dedicated to the 75th anniversary

of the foundation of NAS RA Institute of History…………………………………….269

A conference dedicated to the 150th jubilee of Hovhannes Tumanyan……………………..274

NEWS

NAS RA annual general meeting……………………………………………………………….275

Sargis Harutyunyan …………………………………………………………………………...290