Bovandakutyun
Author: Customer
Date: 0101-01-01 00:00:00+00:00
Publisher: Reanimator Extreme Edition

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի 75-ամյակին նվիրված հոբելյանական միջոցառումները……………..3

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

ՀՀ ԳԱԱ 75-ԱՄՅԱ ԵՎ ԱՐԱՄ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ

115-ԱՄՅԱ ՀՈԲԵԼՅԱՆՆԵՐԸ

Աննա Ասատրյան – Արամ Խաչատրյանը և Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիան ……………………..................................................................................................…………………...17

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՀԻՄՆԱԴՐՄԱՆ

2800-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Երվանդ Գրեկյան – Էրեբունի ամրոցը …………………………………...........................................………….…………38

Նինա Ստեփանյան-Ղանդիլյան – Էրեբունի պետական արգելոցի ստեղծման պատմությունից………………….69

“ԲԱԶՄԱՎԵՊ” ՀԱՆԴԵՍԻ

175-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Արարատ Աղասյան – Հովհաննես Այվազովսկին “Բազմավեպ” հանդեսի էջերում ...............................................…..78

“ՊԱՏՄԱԲԱՆԱՍԻՐԱԿԱՆ ՀԱՆԴԵՍ”-Ի

60-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Լիլիթ Հովհաննիսյան – Կոչմանը հավատարիմ ………………………………...............................................………...95

ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ

100-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Գայանե Մախմուրյան – Հայաստանն ու նրա տարածքային խնդիրը Փարիզի հաշտության կոնֆերանսում

(1919 թ. հունվարի 18 – հունիսի 28) (ռուս.) …..................................................................................................104

ՀՈՎՀ. ՔԱՋԱԶՆՈՒՆՈՒ

150-ԱՄՅԱ ՀՈԲԵԼՅԱՆԻ ԱՌԹԻՎ

Սուսաննա Հովհաննիսյան – Դրվագներ Հովհաննես Քաջազնունու և Հովհաննես Թումանյանի բարեկամությունից ………………........................................................................………………………………….125

ՀՈՎՀ. ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ԾՆՆԴՅԱՆ

150-ԱՄՅԱԿԻՆ ԸՆԴԱՌԱՋ

Աելիտա Դոլուխանյան – Քրիստոնեական վարդապետությունը Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության մեջ …………………………………..............................................................................................................…………136

ԿՈՄԻՏԱՍԻ ԾՆՆԴՅԱՆ

150-ԱՄՅԱԿԻՆ ԸՆԴԱՌԱՋ

Լիլիթ Երնջակյան – Ազգային երաժշտական ինքնության կոմիտասյան հարացույցը
և գուսանաաշուղական ավանդույթը ………...............................................................…………………………..148

II

Անուշավան Զաքարյան – Վ. Բրյուսովի “Հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի տարեգրությունը” (տպագրության 100-ամյակի առթիվ) (ռուս.) ……...............................................................................…………160

Վահե Սարգսյան – Ջավախքում հայերենին իրավական կարգավիճակ շնորհելու խնդիրը վրաց հասարակական-քաղաքական մտքի ընկալմամբ (2001–2009 թթ.) ………………………………………….171

Սեդա Պարսամյան – Հայկական պատմամշակութային արժեքների հանդեպ քեմալականների դիրքորոշման շուրջ (1919–1922 թթ.) ……………….............................................................................................................……..184

Մերի Սարգսյան – Գևորգ Ջահուկյանի կյանքը և գիտական գործունեությունը ............................................…….193

Արտակ Մաղալյան – Միրզա Ջամալ Ջևանշիրի “Ղարաբաղի պատմություն”-ը
որպես Արցախի XVIII դարի պատմության սկզբնաղբյուր ………...........................................……………..205

Աննա Արևշատյան – Անտիկ միթոսները և երաժշտական էթոսի մասին ուսմունքը Բարսեղ Կեսարացուն վերագրվող մեկնության մեջ ………………………….....................................................................................….222

Աստղիկ Իսրայելյան – Մետաղե զենքերը, գործիքներն ու սարքերը հմայությունում…………………………….234

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Աշոտ Սարգսյան – “Ղարաբաղ” տեղանվան առաջացման և ստուգաբանման նոր վարկած…………………….254

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Արմենուհի Ղամբարյան – Հայաստանի անկախության Էրզրումի հռչակագիրը …............................................…258

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Լիլիթ Հովսեփյան – Աելիտա Դոլուխանյան. Ֆրանսիացի հայագետներ (XIX–XX դարեր)………………………...264

Համո Սուքիասյան – Հայաստանի առաջին Հանրապետության խորհրդարանը …..............................................…270

Լիլիթ Զաքարյան – Հ. Սուքիասյան, Ն. Երանոսյան. Խորհրդային Հայաստանի երգիծական մամուլը

1920-ական թվականներին (“Շեշտ”, “Զուռնա”, “Կարմիր մոծակ”) ..………………….……………………...274

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Էդիկ Մինասյան – Նշանավոր պատմաբանը և հայրենասերը (ակադեմիկոս
Հրաչիկ Սիմոնյանի ծննդյան 90-ամյակի առթիվ) (ռուս.) ………...............................................……………….277

Աելիտա Դոլուխանյան – Գրաբարյան գանձերի եզակի մեկնիչը (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Աշոտ Աբրահամյանի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ) …………………...........................................................................280

Աղավնի Ժամկոչյան, Նյուրա Հակոբյան – Անվանի հայագետը (Հռիփսիմե Ջանփոլադյանի ծննդյան

100-ամյակի առթիվ) ……………………………................................................................................................…….286

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Վերժինե Սվազլյան – ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Սարգիս Հարությունյան (ծննդյան 90-ամյակի առթիվ)...……..291

Յուրի Սուվարյան, Արարատ Աղասյան – Աննա Ասատրյան. անվանի երաժշտագետը
և գիտության կազմակերպիչը ………………………………………………...............................................……...295

Ռոբերտ Բաղդասարյան – Անուշավան Զաքարյան (ծննդյան 65-ամյակի առթիվ) (ռուս.) .....……………………..304

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Քնարիկ Ավագյան – Միջազգային գիտաժողով՝ “Բալթիկայից մինչև Սև ծով. հայերը մշակութային,
տնտեսական և քաղաքական գործընթացներում” թեմայով ….............................................................................311

Մերի Սարգսյան – ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտը տոնում է հիմնադրման 75-ամյակը.….319

Հերիքնազ Որսկանյան – Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի 75-ամյա հոբելյանը......………….323

ԼՐԱՏՈՒ

Հովհաննես Այվազյան – Գառնիկ Շախկյան ……………............................................……....…………………………..327

СОДЕРЖАНИЕ

Юбилейные мероприятия, посвященные 75-летию Национальной академии наук РА..........………………..3

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

75-ЛЕТИЕ НАН РА И

115-ЛЕТИЕ АРАМА ХАЧАТУРЯНА

Анна Асатрян – Арам Хачатурян и Национальная академия наук Республики Армения...………………….17

К 2800-ЛЕТИЮ ОСНОВАНИЯ

ГОРОДА ЕРЕВАНА

Ерванд Грекян – Крепость Эребуни ………………...............................…………………………………………..38

Нина Степанян-Гандилян – Из истории создания Эребунийского государственного заповедника...………69

К 175-ЛЕТИЮ ЖУРНАЛА

«БАЗМАВЕП»

Арарат Агасян – Иван (Ованнес) Айвазовский на страницах журнала «Базмавеп»...........…………………….78

К 60-ЛЕТИЮ «ИСТОРИКО-

ФИЛОЛОГИЧЕСКОГО ЖУРНАЛА»

Лилит Оганисян – Преданный призванию …………………………….....................................…………………..95

К 100-ЛЕТИЮ ПЕРВОЙ

МИРОВОЙ ВОЙНЫ

Гаянэ Махмурян – Aрмения и ее территориальный вопрос на Парижской мирной конференции

(18 января – 28 июня 1919 г.) (на русск. яз.) …………………………………………………………………104

К 150-ЛЕТНЕМУ

ЮБИЛЕЮ ОВ. КАДЖАЗНУНИ

Сусанна Ованесян – Фрагменты дружбы Ованеса Каджазнуни и
Ованеса Туманяна ………………………………………….......................…………………………………125

К 150-ЛЕТИЮ СО ДНЯ

РОЖДЕНИЯ ОВ. ТУМАНЯНА

Аэлита Долуханян – Христианское учение в творчестве
Ованеса Туманяна ………………………………………….......................…………………………………136

К 150-ЛЕТИЮ СО ДНЯ

РОЖДЕНИЯ КОМИТАСА

Лилит Ернджакян – Комитасовская парадигма национальной музыкаль-ной идентичности и гусано-ашугская традиция ………………………….................................................................................................148

II

Анушаван Закарян –«Летопись исторических судеб армянского народа»
В. Брюсова (к 100-летию издания) (на русск. яз.) ……………….............................................…………..160

Ваэ Саркисян – Проблема предоставления правового статуса армянскому языку в Джавахке в понимании грузинской общественно-политической мысли (2001–2009 гг.) …………………………………………171

Седа Парсамян – Вокруг позиции кемалистов в отношении армянских историко-культурных ценностей (1919–1922 гг.) …………………….........................................................................................................……..184

Мери Саргсян – Жизнь и научная деятельность Геворка Джаукяна ….......................................................……193

Артак Магалян – «История Карабаха» Мирзы Джамала Джеваншира как первоисточник по истории Арцаха XVIII века ……………………………..........................................................................................................….205

Анна Аревшатян – Античные мифы и учение о музыкальном этосе в толковании, приписываемом

Василию Кесарийскому .………....................................................................................................................…222

Астхик Исраелян – Металлические инструменты, оружие и устройства в магии …........................................234

ОБСУЖДЕНИЯ

Ашот Саргисян – Новая версия происхождения и этимологии топонима «Карабах» …...........................……254

ПУБЛИКАЦИИ

Арменуи Гамбарян – Эрзрумская декларация о независимости Армении..........................................................258

РЕЦЕНЗИИ

Лилит Овсепян – Аэлита Долуханян. Французские арменоведы (XIX–XX века) ………………………………264

Амо Сукиасян – Парламент Первой Республики Армения ………….…………..................................................270

Лилит Закарян – А. Сукиасян, Н. Ераносян. Сатирическая печать Советской Армении в 1920-е годы («Шешт», «Зурна», «Кармир моцак») ......………………………...…………………………………………..274

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Эдик Минасян – Выдающийся историк и патриот (к 90-летию со дня рождения академика Грачика Симоняна) (на русск. яз.) ……………........................................................................................................….277

Аэлита Долуханян – Исключительный толкователь сокровищ грабара (к 100-летию со дня рождения
члена-корреспондента НАН РА Ашота Абраамяна)..………………………………………………………280

Агавни Жамкочян, Нюра Акопян – Признанный арменовед (к 100-летию со дня рождения Рипсиме Джанполадян) …………….......................................................................................................................……286

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Вержине Свазлян – Член-корреспондент НАН РА Саргис Арутюнян (к 90-летию со дня рождения)………291

Юрий Суварян, Арарат Агасян – Анна Асатрян: известный музыковед и организатор науки………………..295

Роберт Багдасарян – Анушаван Закарян (к 65-летию со дня рождения) (на русск. яз.).......…………………..304

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Кнарик Авакян – Международная научная конференция на тему «От Балтики до Черного моря: армяне в культурных, экономических и политических процессах» ………………………………………………..311

Мери Саргсян – Институт языка им. Р. Ачаряна НАН РА празднует 75-летие основания..…………………..319

Ерикназ Ворсканян – 75-летний юбилей Института литературы им. М. Абегяна НАН РА........……………..323

ХРОНИКА

Ованес Айвазян – Гарник Шахкян …………………………………………...................................………………..327

CONTENTS

Jubilee events dedicated to the 75th anniversary of the RA National Academy of Sciences ………………….3

ARTICLES, REPORTS

I

THE 75TH AND THE 115TH JUBILEES OF THE
NAS RA AND ARAM KHACHATRYAN

Anna Asatryan – Aram Khachaturian and the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia……………….17

TO THE 2800TH ANNIVERSARY OF THE
FOUNDATION OF YEREVAN CITY

Yervand Grekyan – The Fortress of Erebuni …………………………………….............................................……………….38

Nina Stepanyan-Gandilyan – From the history of the establishment of Erebuni State Reserve …………………………….69

TO THE 175TH ANNIVERSARY OF
“BAZMAVEP” JOURNAL

Ararat Aghasyan – Ivan (Hovhannes) Aivazovsky on the pages of “Bazmavep” journal …..............................................…..78

TO THE 60TH ANNIVERSARY OF THE
“HISTORICAL-PHILOLOGICAL JOURNAL”

Lilit Hovhannisyan – Faithful to its vocation ……………………………….............................................…………………..95

TO THE 100TH ANNIVERSARY
OF THE FIRST WORLD WAR

Gayane Makhmourian – Armenia and its territorial issue at the Paris Peace Conference
(1919 January 18 – June 28) .……………………………………….............................................…………………...104

TO THE 150TH BIRTH ANNIVERSARY
OF HOVH. KAJAZNUNI

Susanna Hovhannisyan – Fragments from the history of the friendship between Hovhannes Kajaznuni and Hovhannes Tumanyan …………………………………………….........................................................................................…….125

TOWARDS THE 150TH BIRTH ANNIVERSARY
OF HOVH. TUMANYAN

Aelita Dolukhanyan – The Christian doctrine in the works of Hovhannes Tumanyan ..........................................……….136

TOWARDS THE 150TH BIRTH

ANNIVERSARY OF KOMITAS

Lilit Yernjakyan – Komitas’s national musical identity paradigm and Armenian gusan-ashugh tradition ……………….148

II

Anushavan Zakaryan – V. Brusov’s “Chronicle of the historical fate of the Armenian people” (to the Centennial of the publication) ……………………………......................................................................................……………………..160

Vahe Sarkisyan – The issue of delivering legal status to the Armenian language in Javakhk according to the perception
of the Georgian social-political thought (2001–2009) ...................................................................................................171

Seda Parsamyan – On the attitude of the Kemalists towards the Armenian historical-cultural heritage (1919–1922) ...184

Meri Sargsyan – The life and scientific activity of Gevorg Jahukan ……….................................................................……193

Artak Maghalyan – The “History of Karabakh” by Mirza Jamal Jevanshir as a primary
source for the 18th century history of Artsakh …………………………...........................................………………205

Anna Arevshatyan – The Antique myths and the doctrine of musical ethos in the
interpretation attributed to Basil of Caesarea ……………………………............................................……………..222

Astghik Israelyan – Metal weapons, tools and devices in magic ………………….............................................…………...234

DISCUSSIONS

Ashot Sargsyan – A new theory on the origin and etymology of the toponym “Karabakh” ..........................................….254

PUBLICATIONS

Armenuhi Ghambaryan – The Erzrum declaration of the independence of Armenia ……...........................................…..258

BOOK REVIEWS

Lilit Hovsepyan – Aelita Dolukhanyan: French Armenologists (XIX–XX centuries) …...........................................……...264

Hamo Sukiasyan – The Parliament of the First Republic of Armenia ……………….............................................………...270

Lilit Zakaryan – H. Sukiasyan, N. Yeranosyan: The satyrical press of Soviet Armenia in the 1920's (“Shesht”, “Zurna”, “Karmir motsak”) …………………………………...........................................................................................………274

OUR HONOURED SCHOLARS

Edik Minasyan – Prominent historian and patriot (to the 90th birth anniversary of
Academician Hrachik Simonyan) (in Russ.) ………………………............................................…………………...277

Aelita Dolukhanyan – The unique interpreter of Grabar treasures (to the 100th birth
anniversary of the NAS RA corresponding member Ashot Abrahamyan) …...........................................…………280

Aghavni Zhamkochyan, Nyura Hakobyan – Prominent Armenologist (to the 100th birth anniversary of Hripsime Janpoladyan) ……………………………………….....................................................................................…………286

OUR JUBILEES

Verzhine Svazlyan – The NAS RA corresponding member Sargis Harutyunyan (to the 90th
birth anniversary) ……………………………………….............................................……………………………….291

Yuri Suvaryan, Ararat Aghasyan – Anna Asatryan: Prominent musicologist and scientific organizer......……....………..295

Robert Baghdasaryan – Anushavan Zakaryan (to the 65th birth anniversary) (in Russ.) .............................................……304

SCIENTIFIC LIFE

Knarik Avagyan – International Scientific Conference “From the Baltic to the Black Sea”: Armenians in Cultural, Economic and Political Processes” ……………………...................................................................................………311

Meri Sargsyan – The Institute of Language after H. Acharyan celebrates the 75th anniversary of its foundation .……...319

Heriknaz Vorskanyan – The 75th jubilee of Institute of Literature after M. Abeghyan …...........................................…...323

NEWS

Hovhannes Aivazyan – Garnik Shakhkyan ………………………………………..............................................………….327