Bovandakutyun PBH
Author: User
Date: 0101-01-01 00:00:00+00:00

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Աելիտա Դոլուխանյան – Վիկտոր Լանգլուայի գիրքը` նվիրված Վենետիկի
Մխիթարյան միաբանությանը (հիմնադրման 300-ամյակի առթիվ) ……….….…………...3

Վալերի Թունյան – Հայկական մարզի պատմության շուրջ (ստեղծման 200-ամյակի առթիվ) (ռուս.) ………………………………………………………………………………………………21

Աննա Ասատրյան – Տիգրան Չուխաճյանը և հայ երաժշտական արվեստի
զարգացման ուղիները (ծննդյան 180-ամյակի առթիվ) …………………………….………..41

Աշոտ Սարգսյան – Ղարաբաղյան շարժման սկիզբը. փետրվարյան հանրահավաք-
ները (Ղարաբաղյան շարժման 30-ամյակի առթիվ) ………………………………….………61

Գայանե Մախմուրյան – Հայկական մանդատի և նրա սահմանների հարցի քննար-կումը

ԱՄՆ սենատի 1920 թ. հունիսի 1-ի վերջին լսումներում (ռուս.)...…………………………..…74

II

Եվա Մնացականյան – Թումանյանի 50-ամյակի հոբելյանական հանդիսությունների արձագանքները մամուլում (ծննդյան 150-ամյակին ընդառաջ) ……………..……………..91

Անուշավան Զաքարյան – Անդրկովկասյան մամուլը Ա. Կուպրինի դասախոսությունների մասին (Թիֆլիս, Բաքու, 1916 թ.) (ռուս.) ...……………………………………………………104

Ռաֆիկ Նահապետյան – Հայաստանի ազգագրական գիտության զարգացման հիմնական ուղղությունները և գիտահետազոտական հաստատությունները (1950–1980-ական թվականներ) ……………………………………………………………………………………..111

Գեորգի Միրզաբեկյան – Տաշիր գավառը 1728 թ. օսմանյան հարկացուցակում …………….....134

Հենրիկ Խաչատրյան – Մարզպանական Հայաստանի կառավարման համակարգը ….………139

Արմեն Տեր-Գրիգորյան – Դվինի առաջին (506 թ.) և երկրորդ (554/555 թ.)
եկեղեցական ժողովներն ու դրանց ընդունած որոշումները ………………………..……..151

Գարեգին Թումանյան – Կիմերա–սկյութական մշակութային ընդհանրության դրսևորում-
ները հայկական լեռնաշխարհում (ըստ հնագիտական տվյալների)………………………162

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Համո Սուքիասյան – Փաստաթղթեր Խորհրդային Հայաստանի գլավլիտի կազմակերպման մասին ……………………………………………………………………………………………..180

Արտակ Վարդանյան – Ագուլիսի եղեռնի խոսուն վավերագիրը …………………...…………….190

Անուշավան Զաքարյան – Զապել Եսայանը Միջագետք աքսորված հայերի մասին…………...194

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Մելինե Անումյան – Հայկազուն Ալվրցյան. Համշենը և համշենահայությունը. արդի հիմնախնդիրները ………………………………………………………………..……………225

Վաչագան Ավագյան – Հենրիկ Բախչինեան. Գրիգոր Նարեկացու Գանձարանը.
վերծանութիւն եւ քննութիւն ………………………………………………………..….……..229

Լիլիթ Արտեմյան – Լիլիթ Երնջակյան. Ալան Հովհաննեսի երաժշտությունը Արևելք–Արև-
մուտք մշակութային խաչուղիներում ………………………………………………...……...236

Հրաչյա Բալոյան – Անուշավան Զաքարյան. Հայաստանը Վ. Բրյուսովի գրական- հասարակական գործունեության մեջ ……………………………………………………….241

Արաքս Փաշայան – Մկրտումյան Գայանե. Հրովարտակ-պայմանագրերը որպես
հայ-արաբական հարաբերությունների աղբյուր VII–XII դդ. ……………………………...247

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Աելիտա Դոլուխանյան – Աշխարհի հնագույն իմաստությունն իր մեջ ամբարած գիտնականն
ու պրոֆեսորը (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Մորուս Հասրաթյանի ծննդյան 115-ամյակի
առթիվ)……………………………………..…………………………………………..………..…....251

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Յուրի Սուվարյան, Գագիկ Սարգսյան, Արսեն Բոբոխյան – Պավել Սեդրակի
Ավետիսյան – 60 …………………………………………………………..................…………..256

Վազգեն Համբարձումյան – Գիտության արգասավոր ուղի (Արտեմ Սարգսյանի ծննդյան 75-ամյակի առթիվ) ……………………………………………………........................................….263

Վլադիմիր Կիրակոսյան – Հասմիկ Սուրենի Աբեղյան (ծննդյան 80-ամյակի առթիվ).................266

Անուշավան Զաքարյան – Ռոբերտ Բաղդասարյան (ծննդյան 70-ամյակի առթիվ) (ռուս.).........269

Նվարդ Վարդանյան – Բանագետ Էսթեր Խեմչյանի ծննդյան 70-ամյակի առթիվ ................……272

Գառնիկ Շախկյան – Բազմավաստակ հանրագիտակ-մշակութային գործիչը (Հովհաննես Այվազյանի ծննդյան 70-ամյակի առթիվ) ………………….........................................………275

Սուսաննա Հովհաննիսյան – Գրականությունը՝ որպես հավատամք (Մագդա Ջանփոլադ-
յանի ծննդյան 75 և գրական-մանկավարժական գործունեության 50-ամյակների
առթիվ)..............................................................................................................................................280

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Հասմիկ Ամիրջանյան – “Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի
թեմի 300-ամյակը (պատմական ուղի և արդիականություն)” խորագրով միջազգային գիտաժողով ………………..............................................................…………………..…………285

Էլիզաբեթ Թաջիրյան – Ակադեմիկոս Վ. Բարխուդարյանի 90-ամյակի առթիվ կազմակերպ-
ված միջոցառումները ………………………………............................................……………….291

Գայանե Մխիթարյան – Հայերենագիտական XI միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Ջոն Գրեպինի հիշատակին …………………………………….........................……………………295

Սերգո Հայրապետյան – Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի հիմնադրման 20-ամյակը …………………………………………..................………………...298

Թամար Զաքարյան, Լիանա Օհանյան – “Վենետիկի Մխիթարյան միաբանություն – 300”

խորագրով միջազգային գիտաժողով ………..............................……………………………...312

Աննա Ասատրյան, Անահիտ Սարգսյան – Գիտական նստաշրջան՝ նվիրված
Հովհաննես Այվազովսկու ծննդյան 200-ամյա հոբելյանին ………..................…………….317

ԼՐԱՏՈՒ

Էդուարդ Դանիելյան …………………………………………………………...............………………323

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

Аэлита Долуханян – Книга Виктора Ланглуа, посвященная Конгрегации Мхитаристов

Венеции (к 300-летию основания) ……………………….....................................………………3

Валерий Тунян – К истории Армянской области (к 200-летию создания)
(на русском яз.)..……………………………………………….…………………………………..21

Анна Асатрян – Тигран Чухаджян и пути развития армянского музыкального искусства

(к 180-летию со дня рождения)……………………………………….............................……….41

Ашот Саргсян – Начало Карабахского движения: февральские митинги
(к 30-летию Карабахского движения) ………………………………........……………………..61

Гаянэ Махмурян – Обсуждение вопроса об армянском мандате и его
границах на последних слушаниях в Сенате США 1 июня 1920 г.
(на русском яз.) ..…………………………………………………………………………………..74

II

Ева Мнацаканян – Отзвуки юбилейных торжеств, посвященных 50-летию Туманяна, в печати

(к 150-летию со дня рождения) ……….....................................................……………………….91

Анушаван Закарян – Закавказская печать о лекциях А. Куприна (Тифлис, Баку, 1916 г.) (на русском яз.) …………………………………...................................……………………………..104

Рафик Наапетян – Основные направления развития этнографической
науки и научно - исследовательские институты Армении (1950–1980-е годы)….……….111

Георгий Мирзабекян – Область Ташир в османском налоговом реестре 1728 г..............................134

Генрик Хачатрян – Система правления марзпанской Армении .......................…….………………139

Армен Тер-Григорян – Первый (506 г.) и второй (554/555 г.) церковные
соборы в Двине и принятые ими решения …………………………...........….………………151

Гарегин Туманян – Проявления киммерийско-скифской культурной
общности на Армянском нагорье (по археологическим данным) …...........................……..162

ПУБЛИКАЦИИ

Амо Сукиасян – Документы об организации главлита Советской Армении ..............................…180

Артак Варданян – Красноречивое свидельство резни в Агулисе……….......................……………190

Анушаван Закарян – Забел Есаян о высланных в Месопотамию армянах .................................…..194

.

РЕЦЕНЗИИ

Мелине Анумян – Айказун Алврцян. Амшен и амшенские армяне:
актуальные проблемы..…………………………………………………….…………………….225

Вачаган Авагян – Генрик Бахчинян. Сокровищница Григора Нарекаци: расшифровывание и исследование ……………............................................…………….…………………………….229

Лилит Артемян – Лилит Ернджакян. Музыка Алана Ованнеса на
перекрестке культур Востока и Запада. ………............……………………………………….236

Рачья Балоян – Анушаван Закарян. Армения в литературно-общественной деятельности В. Брюсова ……………………………………………………………..............................………….241

Аракс Пашаян – Мкртумян Гаяне. Грамоты-договоры как источники по армяно-арабским отношениям (VII–XII вв.) ………………………………...............................................………..247

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Аэлита Долуханян – Ученый и профессор, вобравший в себя древнейшую мудрость мира

(к 115-летию со дня рождения члена-корреспондента НАН РА Моруса Асратяна)………251

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Юрий Суварян, Гагик Саргсян, Арсен Бобохян – Павел Седракович
Аветисян – 60……………………………………………………………………………………..256

Вазген Амбарцумян – Плодотворный путь в науке (к 75-летию со дня рождения Артема Саргсяна) ………..................................…………………………………………………………..263

Владимир Киракосян – Асмик Суреновна Абегян (к 80-летию со дня рождения)....…………….266

Анушаван Закарян – Роберт Багдасарян (к 70-летию со дня рождения) (на русском яз.).………269

Нвард Варданян – К 70-летию со дня рождения фольклориста Эстер Хемчян..………………….272

Гарник Шахкян – Заслуженный энциклопедист-культурный деятель
(к 70-летию со дня рождения Ованнеса Айвазяна) …………..................……………………275

Сусанна Ованесян – Литература как кредо (к 75-летию со дня рождения и
50-летию литературно-преподавательской деятельности Магды Джанполадян)...………280

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Асмик Амирджанян – Международная научная конференция «300-летие Российской и Ново-Нахичеванской епархии Армянской апостольской церкви (исторический путь и современность)» ………….......................................................................................................…..285

Элизабет Таджирян – Мероприятия, приуроченные к 90-летию академика
В. Бархударяна .…………………………………………………………………………………..291

Гаянэ Мхитарян – XI Международная научная конференция по армянской лингвистике, посвященная памяти Джона Греппина ………………..........................................……………295

Серго Айрапетян – 20-летие основания Ширакского центра арменоведческих исследований ..298

Тамар Закарян, Лиана Оганян – Международная научная конференция «Конгрегация Мхитаристов Венеции – 300» ……………….........................................….…………………….312

Анна Асатрян, Анаит Саргсян – Научная сессия, посвященная 200-летию
со дня рождения Ованнеса Айвазовского …...........…………………………….……………..317

ХРОНИКА

Эдуард Даниелян………………………………………………………………………………………..323

CONTENTS

ARTICLES, REPORTS

I

Aelita Dolukhanyan – The Book of Victor Langlois about the Mkhitarists’ Congregation
of Venice (on the 300th anniversary of foundation) …………………………….......………....…3

Valery Tunyan – On the History of Armenian Province (on the 200th anniversary of creation)
(in Russian) ……………………………………………………………………………...............…21

Anna Asatryan –Dikran Tchouhadjyan and the Ways of Development of Armenian Musical

Art (on the 180th birth anniversary) ………………………………………………........…....…..41

Ashot Sargsyan – The Beginning of the Karabakh Movement: February Rallies ( on the 30th
anniversary of the Karabakh movement) ……………………………………………............…...61

Gayane Makhmourian – The Hearing on the Issue of the Armenian Mandate and its
Boundaries at the U.S. Senate Last Debates of June 1, 1920 (in Russian) ………….............……74

II

Eva Mnatsakanyan – The Reflections on the Jubilee Celebrations in the Press Devoted to

Tumanyan’s 50th Anniversary (on the 150th birth anniversary)........…….....................................91

Anushavan Zakaryan –The Transcaucasian Press on A. Kuprin’s Lectures (Tiflis, Baku,
1916) (in Russian) …………………………………………………………….............……..……104

Rafik Nahapetyan – Main Directions of Development of Ethnographic Science and Scientific-

Research Institutions in Armenia (the 1950s–1980s) ……………………………….............…..111

Georgi Mirzabekyan – The Tashir Province in the 1728 Ottoman Tax Register ………….............…..134

Henrik Khachatryan – The Governing System of Armenian Marzpanate ……………….............……139

Armen Ter-Grigoryan – The First (506) and the Second (554/555) Church Councils Held in Dvin
and Their Decisions …………………………………………………….........................…………151

Garegin Tumanyan – Manifestations of Cimmerian-Scythian Cultural Affinities in the Armenian Highland (on archaeological data) ……………………………………...............................……..162

PUBLICATIONS

Hamo Sukiasyan –Documents on the Organization of Glavlit in Soviet Armenia ……...........….……180

Artak Vardanyan – Eloquent Evidence of the Massacre in Agulis ………………...…..............………190

Anushavan Zakaryan – Zapel Yesayan on Armenians Deported to Mesopotamia ……............….…...194

BOOK REVIEWS

Meline Anumyan – Haykazun Alvrtsyan. Hamshen and Hamshen Armenians:
Urgent Problems ………………………………………………………………..............………..225

Vachagan Avagyan – Henrik Bakhchinyan. “Grigor Narekatsi’s Book of Litanies and Odes:

Deciphering and Examination” ………………………………………………….............………229

Lilit Artemyan – Lilit Yernjakyan . The Music of Alan Hovhannes at East-West Cultural

Crossroads …………………………………………………………………………...............……236

Hrachya Baloyan –Anushavan Zakaryan. Armenia in V. Bryusov’s Literary-Social Activity ..............241

Arax Pashayan – Mkrtumyan Gayane. The Covenant-Oaths as Sources of Armenian-Arab

Relations in the 7th – 12th Centuries ………………………………………..............…………...247

OUR HONOURED SCHOLARS

Aelita Dolukhanyan – Scholar and Professor, Having Collected in Himself Ancient Wisdom
of the World (on corresponding member of NAS RA Morus Hasratyan’s 115th
birth anniversary) ……………………………………………………………...............………….251

OUR JUBILEES

Yuri Suvaryan, Gagik Sargsyan, Arsen Bobokhyan – Pavel S. Avetisyan – 60 ………...................……256

Vazgen Hambardzumyan – A Fruitful Way in Science (on Artem Sargsyan’s 75th birth
anniversary) ……………………………………………………………………................……….263

Vladimir Kirakosyan – Hasmik S. Abeghyan (on the 80th birth anniversary) ……….............………..266

Anushavan Zakaryan – Robert Baghdasaryan (on the 70th birth anniversary) (in Russian) ............…269

Nvard Vardanyan – On Folklorist Esther Khemchyan’s 70th Birth Anniversary ……….............…….272

Garnik Shakhkyan – Deserved Person of Encyclopaedic Knowledge and Cultured Figure

(on Hovhannes Ayvazyan’s 70th birth anniversary) ……………………………..............……...275

Susanna Hovhannisyan – Literature as a Credo ( on Magda Janpoladyan’s 75th birth
anniversary and 50th anniversary of literary-teaching activity) ………………............………..280

SCIENTIFIC LIFE

Hasmik Amirjanyan –International Scientific Conference “The 300th Anniversary
of Russian-New Nakhichevan Eparchy of Armenian Apostolic Church (historical
way and modernity)” ..………………..............………………………………………………….285

Elizabeth Tajiryan – Arrangements on Academician V. Barkhudaryan’s 90th Anniversary.............…291

Gayane Mkhitaryan –The 11th International Scientific Conference on Armenian Linguistics
in Memory of John Greppin ……………………………………………….............……….....….295

Sergo Hayrapetyan – The 20th Anniversary of Foundation of Shirak Centre
of Armenological Researches ……………………………………………….............………..…..298

Tamar Zakaryan, Liana Ohanyan – International Scientific Conference “The Mkhitarists’

Congregation of Venice – 300” ………………………………………………..............……….....312

Anna Asatryan, Anahit Sargsyan – Scientific Session on Hovhannes Ayvazovsky’s 200th
Birth Anniversary …………………………………………………………..............…………..…317

NEWS

Eduard Danielyan …………………………………………………………………….................………..323