ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորել է Ռադիկ Մարտիրոսյանին՝ ծննդյան

80-ամյակի առթիվ ………………………………………………………………………3

ՀՀ ԳԱԱ նախագահություն – Ականավոր գիտնականը, գիտության տաղանդավոր կազմակերպիչը (ակադեմիկոս Ռադիկ Մարտիրոսյանի 80-ամյակի առթիվ)….4

Մեծարում …………………………………………………………………………………………8

ՀՀ ԳԱԱ-ում կայացան ԳԱԱ կառավարման մարմինների ընտրությունները. ՀՀ ԳԱԱ նախագահի պաշտոնում վերընտրվեց ակադեմիկոս Ռադիկ Մարտիրոսյանը.12

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Ալբերտ Խառատյան – Զմյուռնիայի տերունի թեմի առաջնորդները …………………14

Հրաչյա Բալոյան – Ականավոր հայագետը (Հրաչյա Աճառյանի ծննդյան

140-ամյակի առթիվ) …………………………………………………………………32

Վ. ԲՐՅՈՒՍՈՎԻ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊՈԵԶԻԱՆ»

ԺՈՂՈՎԱԾՈՒԻ ՏՊԱԳՐՈՒԹՅԱՆ 100-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Անուշավան Զաքարյան – Վ. Բրյուսովի դասախոսությունները հայ պոեզիայի մասին (ռուս.) ……………………………………………………………………………………48

II

Տիգրան Սարգսյան – Սպիրիդոն Մելիքյանի դերը հայ երաժշտական մշակույթում …74

Մանուկ Ֆելեքյան – Բառակազմական պատճառաբանվածության ուղղվածությունը

և տեսակները ժամանակակից հայերենի բաղադրյալ բառերում …………….…81

Գալյա Դավիդովա – Ասորական և հայկական հարսանեկան ծիսակարգերի համեմատական բնութագիրը (XIX դ. վերջ – XX դ. սկիզբ) ………………………90

Վահրամ Լալայան – Ապաշխարության խորհրդաբանությունը Գր. Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան» երկի մեջ՝ ըստ պատրիարք Հակոբ Նալյանի ……..104

Վազգեն Համբարձումյան – Օտունի «Հայերեն-լատիներեն բառացանկը» ……………..123

Արսեն Հարությունյան, Հարություն Խուդանյան – Բուդապեշտի Ս. Աստվածածին աղոթարան-եկեղեցու թանգարանային սպասքի մակագրությունները ………137

Աշոտ Մանուչարյան – Վանքերի առք ու վաճառքի դեպքեր Հայաստանում

XIII դարում ……………………………………………………………………………152

Արսեն Բոբոխյան – Կիրխու. ամրոց-բնակավայրի մի տեսակ Առաջավոր Ասիայի լեռնային շրջաններում և Հայկական լեռնաշխարհում …………………………166

Կարեն Թոխաթյան – Հայաստանի ժայռապատկերների բովանդակությունը ……….180

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Արարատ Հակոբյան – Ի. Թումանովի հուշերը Կարսի անկման մասին (ռուս.) ………199

Ռուբեն Սահակյան – Գեներալ Թ. Նազարբեկյանի դերը 1915 թ. Դիլմանի ճակատամարտում (ըստ արխիվային նյութերի) (ռուս.) ………………………..209

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Արամ Սաֆարյան – Նիկոլայ Հովհաննիսյան. Քրդերի մասնակցությունը հայերի ցեղասպանությանը: Քրդական գործոնը Արևմտյան Հայաստանի հարցի լուծման հայկական հայեցակարգում (ռուս.) …………………………………….230

Աելիտա Դոլուխանյան – Վարդան Դևրիկյան. Հայ գիրքը աշխարհի խաչմերուկ-

ներում. Վենետիկից Հռոմ (16-րդ դար), մասն Ա: Հայ գիրքը աշխարհի

խաչմերուկներում. Լվովից Ամստերդամ (17-րդ դար), մասն Բ ………………..234

Վերժինե Սվազլյան – Սոնա Հարությունյան. Հայոց ցեղասպանության թեման

իտալական գրականության մեջ …………………………………………………..240

Մագդալինա Զատիկյան – Սերգեյ Վարդանյան. Արյունոտված սերմերը (ռուս.) ……244

Աննա Ասատրյան – Լիլիթ Արտեմյան. XX դարի նոր կոմպոզիցիոն տեխնոլոգիա-

ներով գրված հայկական դաշնամուրային երաժշտության կատարողական խնդիրները ……………………………………………………………………………248

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Գարեգին Թումանյան, Ռուբեն Վարդանյան – Հայ հնագիտության մեծ

երախտավորը (Գևորգ Տիրացյանի ծննդյան 90-ամյակի առթիվ) ……………..252

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Արա Խզմալյան – Թատրոնի պատմաբանն ու գեղագետը (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Հենրիկ Հովհաննիսյանի ծննդյան 80-ամյակի առթիվ) …………………………256

Զավեն Հարությունյան – Հետադարձ հայացք (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Սեդա Գասպարյանը 70 տարեկան է) ……………………………………………………..263

Աննա Ասատրյան – Վաստակաշատ արվեստաբանն ու գիտության հմուտ կազմակերպիչը (ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Արարատ Աղասյանի ծննդյան

60-ամյակի առթիվ) ………………………………………………………………….267

Աշոտ Մելքոնյան, Հովիկ Գրիգորյան, Վահագն Հակոբյան – Էդիկ Գարեգինի Մինասյանի ծննդյան 60-ամյակի առթիվ …………………………………………279

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Միջազգային գիտաժողով՝ «Արշալույս քրիստոնեության հայոց» …………………….282

Հերիքնազ Որսկանյան – Գիտական նստաշրջան՝ նվիրված Խաչատուր

Էրզրումեցու ծննդյան 350-ամյակին ………………………………………………283

Համո Սուքիասյան – ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի երիտասարդ գիտաշխատողների XXXVII գիտական նստաշրջանը՝ նվիրված ՀՀ անկախության 25-ամյակին ………………………………………………………..287

Գիտաժողով՝ «Հայոց նորագույն պետականության քառորդ դարը»………………….290

ԼՐԱՏՈՒ

Յո ււրիկ Վարդանի Հարությո նյան…………………………………………………………………………291

Ջոն Գրեպին  ………………………………………………………………………………. 294

СОДЕРЖАНИЕ

Президент Серж Саргсян поздравил Радика Мартиросяна в связи

с 80-летием со дня рождени.…………………………………………………………….3

Президиум НАН РА – Выдающийся ученый, талантливый организатор

науки (к 80-летию академика Радика Мартиросяна)………………………………….4

Чествование………………………………………………………………………………………8

В НАН РА состоялись выборы органов правления НАН: на пост президента НАН РА переизбран академик Радик Мартиросян ………………..……………………………….12

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

Альберт Харатян – Главы Смирнинской епархии тэруни …………………………………14

Рачья Балоян – Выдающийся арменовед (к 140-летию со дня рождения

Рачья Ачаряна)..…………………………………………………………………………32

К 100-ЛЕТИЮ ИЗДАНИЯ СБОРНИКА

В. БРЮСОВА «ПОЭЗИЯ АРМЕНИИ»

Анушаван Закарян – Лекции В. Брюсова об армянской поэзии (на русском яз.)………….48

II

Тигран Саркисян – Роль Спиридона Меликяна в армянской музыкальной культуре…74

Манук Фелекян – Направление и виды словообразовательной мотивации

в составных словах современного армянского языка ………………….………….…81

Галя Давидова – Сравнительная характеристика ритуала ассирийской и армянской свадьбы (конец XIX – начало XX вв.) ……………………………………………..………90

Ваграм Лалаян – Мистика покаяния в «Книге скорбных песнопений» Гр. Нарекаци, в комментариях патриарха Акоба Наляна ………………………………………………….104

Вазген Амбарцумян – «Армяно-латинский глоссарий» Отуна ……….………………….123

Арсен Арутюнян, Арутюн Худанян – Надписи на предметах музейной

утвари в церкви-молельне св. Богородицы в Будапеште …………………………..137

Ашот Манучарян – Случаи купли и продажи монастырей в Армении в XIII веке……152

Арсен Бобохян – Кирху: разновидность крепости - поселения в горных регионах Передней Азии и Армянском нагорье …………………………………………..…….166

Карен Тохатян – Содержание наскальных изображений Армении ………………………180

ПУБЛИКАЦИИ

Арарат Акопян – Воспоминания И. Туманова о падении Карса (на русском яз.)………..199

Рубен Саакян – Роль генерала Т. Назарбекяна в битве под Дильманом 1915 года (по архивным материалам) (на русском яз.) …………………..……………………………..209

РЕЦЕНЗИИ

Арам Сафарян – Николай Оганесян. Участие курдов в Геноциде армян. Курдский фактор в армянской доктрине решения проблемы Западной Армении (на

русском яз.)……………………………………………………………………………………230

Аэлита Долуханян – Вардан Деврикян. Армянское книгоиздательство на перекрестках мира. От Венеции до Рима (XVI век). Первая часть. Армянское книгоиздательство на перекрестках мира. От Львова до Амстердама (XVII век). Вторая часть..…….234

Вержине Свазлян – Сона Арутюнян. Тема Геноцида армян в итальянской литературе.240

Магдалина Затикян – Сергей Варданян. Окровавленные семена (на русском яз.)……..244

Анна Асатрян – Лилит Артемян. Исполнительские проблемы армянской фортепианной музыки XX века, сочиненной в новых композиционных технологиях……………….248

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Гарегин Туманян, Рубен Варданян – Заслуженный деятель армянской археологии (к 90-летию со дня рождения Геворга Тирацяна) ………………………………………..………..252

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Ара Хзмалян – Историк театра и искусствовед (к 80-летию со дня рождения члена-корреспондента НАН РА Генрика Иоаннисяна) ……………………………….………256

Завен Арутюнян – Ретроспективный взгляд (члену-корреспонденту НАН РА Седе Гаспарян 70 лет)………………………………………………………………………….…….263

Анна Асатрян – Заслуженный искусствовед и умелый организатор науки (к 60-летию

со дня рождения члена-корреспондента НАН РА Арарата Агасяна)……………..267

Ашот Мелконян, Овик Григорян, Ваагн Акопян – К 60-летию со дня

рождения Эдика Гарегиновича Минасяна……………………………………….…279

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Международная конференция «На заре армянского христианства» …………….…….….282

Ерикназ Ворсканян – Научная сессия, посвященная 350-летию со дня рождения Хачатура Эрзрумеци …………………………………..…………………………..……283

Амо Сукиасян – XXXVII научная сессия молодых ученых Института истории НАН РА, посвященная 25-летию независимости РА ………………………………….…….……287

Научная конференция «Четверть века новейшей армянской государственности»…….290

ХРОНИКА

Юрик Варданович Арутюнян.….……………………………………………………………291

Джон Греппин…………………………………………………………………………………294

CONTENTS

President Serzh Sargsyan Congratulated Radik Martirosyan on the 80th Birth Anniversary….3

Presidium of NAS RA – The Prominent Scientist, Talented Organizer of Science (on

academician Radik Martirosyan’s 80th anniversary)…………………..……………….4

Celebration…………………………………………………………………………………………8

The Elections of Government Bodies of NAS Took Place in NAS RA: the Post of the President

of NAS RA was Re-elected by Academician Radik Martirosyan……………………….12

ARTICLES, REPORTS

I

Albert Kharatyan – Heads of Teruni Diocese  of Smyrna ………………………………………14

Hrachya Baloyan – The Eminent Armenologist (on the 140th birth anniversary of Hrachya

Acharyan)…………………………………………………………………………………32

To the 100th Anniversary of Publication of

V. Bryusov’s Collection “The Poetry of Armenia”

Anushavan Zakaryan –V. Bryusov’s Lectures on Armenian Poetry (in Russian)……………..48

II

Tigran Sargsyan –  Spiridon Melikyan’s Role in the Armenian Musical Culture………………74

Manuk Felekyan – The Direction and Types of Derivational Motivation in Modern Armenian Compound Words….……………………………………………………………………..81

Galya Davidova – Comparative Characteristics of Assyrian and Armenian Wedding Rites

(the late 19th – early 20th centuries)…………………………………………………….90

Vahram Lalayan – Mysticism of Confession in the “Book of Lamentation” of Gr. Narekatsi

in Hakob Patriarch Nalian’s Commentaries…………………………………………..104

Vazgen Hambardzumyan – “The Armenian-Latin Glossary” of Autun ………………………..123

Arsen Harutyunyan, Harutyun Khudanyan –The Inscriptions of the Museum Utensils of

St. Astvatsatsin Church in Budapest…………………………………………………137

Ashot Manucharyan – Cases of  Selling and Buying of Monasteries in Armenia in the 13th

Century …………………………………………………………………………………152

Arsen Bobokhyan – Kirhu: a Type of Fortress-Settlement in Mountainous Regions of the

Near East and the Armenian Highland………………………………………………..166

Karen Tokhatyan – The Content of Rock Carvings of Armenia …………………………….180

PUBLICATIONS

Ararat Hakobyan – I.Tumanov’s Memoirs on Kars Fall (in Russian) ……………………….199

Ruben Sahakyan – The Role of General T. Nazarbekyan in the Battle of Dilman in 1915

(according to archival materials) (in Russian)..………………………………………209

BOOK REVIEWS

Aram Safaryan – Nicolay Hovhannisyan. The Kurds Participation in the Armenian Genocide

The Kurd Factor in the Armenian Doctrine of Solving the Problem of Western

Armenia (in Russian)..…………………………………………………………………230

Aelita Dolukhanyan –Vardan Devrikyan. Armenian Book Publishing at the Crossroads

of the World – from Venice to Rome, XVI Century, Part I. Armenian Book Publishing

at the Crossroads of the World – from Lviv to Amsterdam, XVII Century, Part 2….234

Verzhine Svazlyan – Sona Harutyunyan. The Theme of the Armenian Genocide in Italian

Literature………………………………………………………………………………..240

Magdalina Zatikyan – Sergey Vardanyan. The Blood-Stained Seeds (in Russian) …………..244

Anna Asatryan – Lilit Artemyan. Performing Problems of the XX Century Armenian Piano

Music Written in New Compositional Technologies……….…………………………..248

OUR HONOURED SCHOLARS

Garegin Tumanyan, Ruben Vardanyan – Deserved Figure of Armenian Archaeology (on Gevorg Tiratsyan’s 90th birth anniversary)…………………………….…………….252

OUR JUBILEES

Ara Khzmalyan – Historian of Theatre and Art Critic (on corresponding member of NAS RA

Henrik Hovhannisyan’s 80th birth anniversary)……………………………………..256

Zaven Harutyunyan – Retrospective Look (corresponding member of NAS RA Seda

Gasparyan       is 70 years old) ……………………………………………………………..263

Anna Asatryan –Celebrated Art Historian  and  Skilful Organizer of Science (on

corresponding member of NAS RA Ararat Aghasyan’s 60th birth anniversary)……267

Ashot Melkonyan, Hovik Grigoryan, Vahagn Hakobyan – On Edik G. Minasyan’s

60th Birth Anniversary…………………………………………………………………279

SCIENTIFIC LIFE

International Conference “At the Bawn of Armenian Christianity”…………………………282

Heriknaz Vorskanyan –Scientific Session on Khachatur Erzrumetsi’s 350th Birth

Anniversary……………………………………………………………………………..283

Hamo Sukiasyan –The 37th Scientific Session of Young Scholars of the Institute of History

of NAS RA on the 25th Anniversary of Independence of RA………………..……..287

Scientific Conference “A Quarter of a Century of the Newest Armenian Statehood”………290

NEWS

Yurik V. Harutyunyan   ……………………………………………………………………………………………..291

John Greppin   ………………………………………………………………………………..294

ÊÙµ³·ñáõÃÛ³Ý Ñ³ëó»Ýª 375019, ºñ¨³Ý-19, Ø³ñß³É ´³Õñ³ÙÛ³Ý åáÕ. 24-·, Ñ»é. 581872

Адрес редакции: 375019, Ереван-19, пр. Маршала Баграмяна, 24 г, тел. 581872

Address: 24G Marshal Baghramian av., 375019, Yerevan, Armenia, tel. 581872

E-MAIL: patmhandes@rambler.ru, patmhandes@yahoo.com

Ðñ³ï. å³ïí»ñ 713

êïáñ³·ñí³Í ¿ ïå³·ñáõÃÛ³Ý 02.08.2016 Ã.:

îå³·ñ³Ï³Ý 19 Ù³ÙáõÉ: ÂáõÕÃ 1, 70х100:

ÐÐ ¶²² ïå³ñ³Ý, 375019, ºñ¨³Ý, Ø³ñß³É ´³Õñ³ÙÛ³Ý åáÕ. 24:

Изд. заказ № 713

Подписано к печати  02.08.2016 г.

Печ. 19 л. Бумага № 1, 70х100.

Типография НАН РА, 375019, Ереван, пр. Маршала Баграмяна, 24.