ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Ալբերտ Խառատյան – Կ. Պոլսի և Զմյուռնիայի հայ ազգաբնակչության տեղահանումների շուրջ (1915–1916 թթ.) ……..……………………………………3

Յուրի Սուվարյան, Արծվիկ Սուվարյան – Մարդու և առաջնորդի կերպարը Ն. Շնորհալու «Թուղթ ընդհանրականում» («Թուղթ ընդհանրականի»

850-ամյակի առթիվ) …………………………………………………………………..21

Էդուարդ Դանիելյան – Արցախ-Խաչենի իշխանության նշանակությունը Կիլիկիայի հայկական թագավորության արևելյան քաղաքականության մեջ (XIII դարի

40-ական թվականներ) ………………………………………………………………..33

Գոռ Երանյան – Հայերի բռնի իսլամացման և մահմեդականություն ընդունելու դեպքերը XIV–XV դդ. (Հայաստանի հարավային շրջանների օրինակով) ………43

Կարեն Հայրապետյան – Արևմտահայ փախստականների տունդարձի հարցը բրիտանական զորքերի հրամանատարության հետ բանակցություններում (1919 թ. մարտ-մայիս) ………………………………………………………………..60

II

Իրինա Դրամբյան – Լիդիա Ալեքսանդրի Դուռնովո (ծննդյան 130-ամյակի

առթիվ) (ռուս.) …………………………………………………………………………79

Թամար Հայրապետյան – Չխոսկանության սովորույթի վերապրուկները «Սաբրի Խրծիգ» (Համբերության տիկնիկ) հեքիաթախմբում ……………………………..91

Սվետլանա Վարդանյան – Գանձակի բանահյուսությունը Երվանդ Լալայանի գրառումներում ………………………………………………………………………104

Լյուբա Կիրակոսյան – Արցախի Տիգրանակերտի եկեղեցու ճարտարա-

պետությունը ………………………………………………………………………….115

Փառանձեմ Մեյթիխանյան – Աստծու անուններն ու անվանումները Սուրբ գրքում (Հայր Աստված) ………………………………………………………………………141

Անահիտ Խուդավերդյան –  Գանգերի ձևափոխումները կենցաղա-մշակութային ավանդույթների հետևանքով (ըստ Հայաստանի բրոնզեդարյան և երկաթի ժամանակաշրջանների հուշարձանների մարդաբանական

նյութերի) (ռուս.) …………………………………………………………………….159

Լևոն Մկրտչյան – Նորահայտ քարե գլուխ Կարմիր բլուր հնավայրից ……………….179

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Սամվել Խաչատրյան – Խոսրով Երրորդ Մեծ Արշակունի արքայի թագավորելու և զոհվելու ժամանակի հարցը ……………………………………………………….183

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Ե. ԼԱԼԱՅԱՆԻ ԲԱՆԱՀՅՈՒՍԱԿԱՆ ԱՐՇԱՎԱԽՄԲԻ

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ 100-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Ալվարդ Ղազիյան – Սենեքերիմ Շալջյան (1878–1943 թթ.) ………………………….….204

Սուրեն Ավետիսյան – Հայաստանի Կարմիր Խաչի ընկերության և Ամերկոմի փոխհարաբերությունները (1929–1931 թթ.) ………………………………….…..212

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Արմեն Կարապետյան – Աշոտ Ա. Մելքոնյան. Ցեղասպանություն և հայրենազրկում. ճանաչումից՝ հատուցում (հոդվածներ և հարցազրույցներ) ………….………..224

Աելիտա Դոլուխանյան – Անուշավան Զաքարյան. Սերգեյ Գորոդեցկին Արևմտյան

Հայաստանում և Անդրկովկասում (1916–1921 թթ.) ……………….……………228

Էդուարդ Պողոսյան – Էդիկ Մինասյան. Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության

պատմություն …………………………………………………………………………234

Արարատ Հակոբյան – Համլետ Հարությունյան. Նոր Բայազետի գավառը

1920–1930 թթ. …………………………………………………………….…………..238

Աննա Ասատրյան – Տաթևիկ Շախկուլյան. Կոմիտասի ստեղծագործության

վաղ շրջանը (1891–1899) ………………………………………………..…………..241

Թաթուլ Ասոյան – Վիկտոր Կատվալյան. Հայ բարբառագիտության հարցեր ………..245

Սարգիս Կազարով (Դոնի Ռոստով) – Ա. Ժ. Հարությունյան. Հայաստանը,

Արևելամիջերկրածովքի պետությունները և Իրանը

(Ք. ա. 189 – Ք. հ. 298 թթ.) (ռուս.) ……………………………………….……….….249

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Անուշավան Զաքարյան – Պատմաբանը, գիտության կազմակերպիչը,

քաղաքացին (ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս  Աշոտ Աղասու Մելքոնյանի ծննդյան

55-ամյակի առթիվ) …………………………………………………………….…….253

Ալեքսանդր Մանասյան – Ինքնության ակունքների պահպանության գործի

նվիրյալը (Բանագետ Ալվարդ Ղազիյանը 85 տարեկան է) ……………….…….260

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Լիլիթ Արտեմյան – Երիտասարդ հայ արվեստաբանների գիտական տասներորդ նստաշրջանը՝ նվիրված Փանոս Թերլեմեզյանի ծննդյան 150-ամյա

հոբելյանին ……………………………………………………………….…………..265

Համո Սուքիասյան, Լևոն Մուրադյան – Գիտաժողով՝ նվիրված անվանի

պատմաբան Վլադիմիր Ղազախեցյանի 90-ամյակին ………………..………….271

ՀՀ ԳԱԱ տարեկան ընդհանուր ժողովը ……………………………………………………274

ԼՐԱՏՈՒ

Հրաչիկ Սիմոնյան  …………………………………………………………………………..288

Պետրոս Հովհաննիսյան  ……………………………………………………………………291

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯџ

I

Альберт Харатян – О депортации армянского населения Константинополя и Смирны (1915–1916 гг.) ………………………………………………………………………….3

Юрий Суварян, Арцвик Суварян – Образы человека и лидера в произведении Нерсеса Шнорали «Соборное послание» (к 850-летию «Соборного послания»)..…………21

Эдуард Даниелян – Значение княжества Арцах-Хачена в восточной политике Армянского царства Киликии (40-е годы XIII века) ……………………………….33

Гор Еранян – Случаи насильственной исламизации армян и принятия ими магометанства в XIV–XV веках (на примере южных областей Армении)………..43

Карен Айрапетян – Вопрос возвращения на родину западноармянских беженцев в переговорах с командованием британских войск (март–май 1919 г.)….………….60

II

Ирина Дрампян – Лидия Александровна Дурново (к 130-летию со дня рождения)(на русском яз.) ……………….…………………………………………………………….79

Тамар Айрапетян – Пережитки традиции молчаливости в цикле сказок

«Сабри Хрцик» (Кукла терпения)…..……………………….…………………………91

Светлана Варданян – Фольклорное наследие Гандзака в записях Ерванда Лалаяна……104

Люба Киракосян – Архитектура Тигранакертской церкви в Арцахе……………….……115

Парандзем Мейтиханян – Имена и названия Бога в Священном писании (Отец Бог)……………………………………………………………………………………..141

Анаит Худавердян – Деформация черепов вследствие культурно-бытовых традиций (по антропологическим материалам памятников

Армении эпох бронзы и железа) (на русском яз.)….………………………………159

Левон Мкртчян – Новонайденная каменная голова из раскопок Кармир Блура……….179

ОБСУЖДЕНИЯ

Самвел Хачатрян – Вопрос о времени царствования и гибели

Хосрова Третьего Великого Аршакуни.…………………………………………….183

ПУБЛИКАЦИИ

К 100-ЛЕТИЮ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ФОЛЬКЛОРНОЙ

ЭКСПЕДИЦИИ Е. ЛАЛАЯНА

Алвард Газиян – Сенекерим Шалджян (1878–1943 гг.) ……..……………………………..204

Сурен Аветисян – Взаимоотношения общества Армянского Красного Креста

и Амеркома (1929–1931 гг.)…………………………………………………………..212

РЕЦЕНЗИИ

Армен Карапетян – Ашот А. Мелконян. Геноцид и патриоцид: от признания

к компенсации (статьи и интервью)………………………………………………..224

Аэлита Долуханян – Анушаван Закарян. Сергей Городецкий в Западной Армении и в Закавказье (1916–1921 гг.) ………………………..…………………………………228

Эдуард Погосян – Эдик Минасян. История Третьей Республики Армении ……….….234

Арарат Акопян – Гамлет Арутюнян. Уезд Нового Баязета в 1920–1930 гг…………. ….238

Анна Асатрян – Татевик Шахкулян. Ранний период творчества Комитаса (1891–1899)241

Татул Асоян – Виктор Катвалян. Вопросы армянской диалектологии ……..…………..245

Саркис Казаров (Ростов-на-Дону) – А. Ж. Арутюнян. Армения, государства Восточного Средиземноморья и Иран (189 г. до н. э. – 298 г. н. э.)(на русском яз.)…………249

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Анушаван Закарян – Историк, организатор науки, гражданин

(к 55-летию со дня рождения академика НАН РА Ашота Агасиевича Мелконяна)………………………………………………………………………………………………………253

Александр Манасян – Преданность делу сохранения истоков идентичности (фольклористу Алвард Газиян 85 лет)………………………………………………260

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Лилит Артемян – Десятая научная сессия молодых армянских искусствове-

дов, посвященная 150-летному юбилею Фаноса Терлемезяна ……….…………265

Амо Сукиасян, Левон Мурадян – Научная конференция, посвященная

90-летию именитого историка Владимира Казахецяна …..………..…………….271

Годичное общее собрание НАН РА ………………………………………………………..274

ХРОНИКА

Грачик Симонян ..……………………………………………………………………………288

Петрос Оганисян .……………………………………………………………………………291

CONTENTS

ARTICLES , REPORTS

I

Albert Kharatyan –About the Deportation of the Armenians of Constantinople and Smyrna (1915–1916)  ………………………………………………………………………………3

Yuri Suvaryan, Artsvik Suvaryan –The Images of a Human and a Leader in Nerses Shnor-hali’s “A Monastic Message” (on the 850th anniversary of  “ A Monastic Message”)…21

Eduard Danielyan –The Significance of Artsakh-Khachen Princedom in the Eastern Policy

of the Armenian Kingdom of Cilicia (the 40s of the 13th century) ……..….…………33

Gor Yeranyan – The Cases of Forcible Islamization and Conversion to Muslim of the Arme-

nians in the 14th–15th centuries (on the example of the Southern regions of

Armenia)…………………………………………………………………………………..43

Karen Hayrapetyan – The Issue of the Western Armenian Refugees’ Repatriation in the   Negotiations with the  Command of the  British Troops (March–May 1919).………..60

II

Irina Drampyan – Lidia A.Durnovo (on the 130th birth anniversary) (in Russian)….………79

Tamar Hayrapetyan –  The Survivals of the Tradition of Taciturnity in the “Sabri Khrdzik” (Doll of  Patience) Fairy Tale Cycle……………………………………………………..91

Svetlana Vardanyan – Folkloric Heritage of Gandzak in the Records of Yervand Lalayan…104

Lyuba Kirakosyan – The Architecture of Tigranakert Church in Artsakh…..………………115

Parandzem Meytikhanyan –The Names and the Titles Given to God in the Holy Book

( the Father)….………………………………………..………………………………..141

Anahit Khudaverdyan – Modifications of Skulls as a Result of the Cultural-Household Traditions (according to anthropological materials of the Bronze and Iron Ages’

monuments of Armenia) (in Russian)………………………..……………………….159

Levon Mkrtchyan – Newly-Discovered Stone Head from Karmir Blur..…………………….179

DISCUSSIONS

Samvel Khachatryan – The Issue of the Time of the Reign and Death of Khosrow

the Great Arshakuni ………………………………………………………………………………………….183

PUBLICATIONS

To the 100th Anniversary of the Activities of Ye.Lalayan’s Folkloric Expedition

Alvard Ghaziyan – Senekerim Shaljyan (1878 – 1943) ……………………………………….204

Suren Avetisyan – Interrelations of Armenian Red Cross and Amercom (1929 –1931)..……212

BOOK REVIEWS

Armen Karapetyan –  Ashot A. Melkonyan. Genocide and  Patriocide: From  Recognition

to Reparation (articles and interviews)…..…………………………………………..224

Aelita Dolukhanyan – Anushavan Zakaryan. Sergey Gorodetsky in Western Armenia and

Transcaucasia (1916–1921) …………………………………………………………….228

Edward Poghosyan – Edik Minasyan. History of the Third Republic of Armenia…..……..234

Ararat Hakobyan – Hamlet Harutyunyan. New Bayazet Province in 1920 –1930..………..238

Anna Asatryan – Tatevik Shakhkulyan. Early Period of Creation of Komitas (1891–1899)..241

Tatul Asoyan – Victor Katvalyan. Issues of Armenian Dialectology..……………………….245

Sargis Kazarov (Rostov-on-Don) – H.G.Harutyunyan. Armenia, Countries of  Ancient East

Mediterranean and Iran (189 B.C. – 298 A.D.) (in Russian)…………………….…..249

OUR JUBILEES

Anushavan Zakaryan – Historian, Organizer of Science, Citizen ( on the 55th  birth anniver-

sary of academician of NAS RA Ashot A. Melkonyan)………………………………253

Alexander Manasyan – Devotee of Preservation of Sources of  Identity (  folklorist Alvard Ghaziyan is 85 years old) ………………………………………………………………260

SCIENTIFIC LIFE

Lilit Artemyan – The Tenth Scientific Session of Young Armenian Art  Critics on Panos Terlemezyan’s 150th  Jubilee…………………………………………………………..265

Hamo Sukiasyan, Levon Muradyan –Scientific Conference Dedicated to the Eminent

Historian Vladimir Ghazakhetsyan’s 90th Anniversary….…………………………..271

Annual General Assembly of NAS RA ..………………………………………………………274

NEWS

Hrachik Simonyan  ……………………………………………………………………………288

Petros Hovhannisyan  …………………………………………………………………………291