ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Հայոց ցեղասպանության

100-րդ տարելից

Մուրադ Հասրաթյան – Հայկական ճարտարապետական հուշարձանների ավերումը թուրքերի կողմից (XI –XX դդ.) ……………3

Արարատ Աղասյան – Համիդյան ջարդերի և Մեծ եղեռնի արտացոլումը հայ կերպարվեստում (1894–1923 թթ.) ………….13

Վերժինե Սվազլյան – Արևմտահայոց ինքնապաշտպանական գոյամարտերը Հայոց ցեղասպանության ընթացքում (1915–1923 թթ.) ըստ ականատես վերապրողների վկայությունների..….30

Ռուբեն Մելքոնյան – Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչների և իրականացնողների հերոսացման գործընթացը Թուրքիայում (1920-ական թվականներ)..………………61

Սուսաննա Հովհաննիսյան – Արտավազդ Թումանյան. Ցեղասպանության կամավոր զոհը (ռուս.) ….72

Արուսյակ Աբրահամյան – «Դրոշակ» թերթի գրական բաժինը  (1899–1908 թթ.) ….…….…..96

Թովմաս Պողոսյան – Արևմտահայության ազատագրական պայքարի արտացոլումը Ջիվանու երգերում …….106

Հայրենական Մեծ պատերազմի

70-ամյակը

Կլիմենտ Հարությունյան – Հայ ժողովրդի մասնակցությունը Հայրենական մեծ պատերազմին (1941–1945 թթ.) ( ռուս.) ……………………………117

Զորավար Անդրանիկի ծննդյան

150-ամյակի առթիվ

Քնարիկ Ավագյան – Զորավար Անդրանիկ Օզանյանի գործունեությունը արտերկրում (1919–1927 թթ.) ………143

II

Համլետ Հարությունյան – Նոր Բայազետի գավառը Խորհրդային Հայաստանի վարչատարածքային բաժանումներում (1920–1930 թթ.) ……………….………………………166

Վլադիմիր Բարխուդարյան, Անահիտ Մուշեղյան – Հին մետաղադրամներն ու դրամական գանձերը հայոց պատմության կարևոր սկզբնաղբյուր (Խաչատուր Մուշեղյանի ծննդյան 95-ամյակի առթիվ)… 185

Լիլյա Վարդանյան – Ստեփան Լիսիցյանը և հայ ազգագրության  հիմնախնդիրները

(ծննդյան 150-ամյակի առթիվ) (ռուս.)……..…….208

Վրեժ Վարդանյան – Հայաստանի պետական համակարգը Օմայանների օրոք   (640–750 թթ.) ………..229

Արգիշտի Վարդանյան – Աղվանքը VII դարի կեսերին …………………………..……………..241

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Արմեն Կարապետյան – Արմեն Մարուքյան. Հայոց ցեղասպանության գործով միջազգային դատարան դիմելու հիմքերն ու հնարավորությունները ………………………………….…..252

Վալերի Թունյան – Անուշավան Զաքարյան. Արևմտահայ իրականությունը ռուս հրապարակախոս Տ. Օլգենինի գնահատմամբ  (ռուս.) ……………….….………….…..257

Մարգարիտա Քամալյան – Մերի Կիրակոսյան. Փանոս Թերլեմեզյանի կյանքը և ստեղծագործությունը .…….260

Օֆելյա Խաչատրյան – Սուսաննա Տիոյան. Բառակազմական բազմակի պատճառաբանվածությունը ժամանակակից հայերենում ……..……..….264

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Ռուբեն Կարապետյան – Պրոֆեսոր Նիկոլայ Հովհաննիսյանի 85-ամյակի

կապակցությամբ …………………..….268

Դավիթ Քերթմենջյան – Արգասաբեր գիտական կյանքով  (Մուրադ Հասրաթյանի ծննդյան 80-ամյակի առթիվ) …………………………………………….275

Անուշավան Զաքարյան – Հայրենական մեծ պատերազմին հայ ժողովրդի մասնակցության պատմության տարեգիրը (Կ. Ա. Հարությունյանի 75-ամյակի առթիվ) ..……………… …………281

Աննա Ասատրյան – Երաժշտական արևելագիտության նվիրյալը. Լիլիթ

Երնջակյան ………………………………..….…………287

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Անուշավան Տեր-Գաբրիելյան – «Գիտության աշխարհում» հանդեսը տասը

տարեկան է …………..……………….…………293

Ռոբերտ Ղազարյան – «Հիմնարար հայագիտություն» էլեկտրոնային հանդեսի

շնորհանդեսը……………………………………..…………295

ԼՐԱՏՈՒ

ՀՀ ԳԱԱ տարեկան հաշվետու ընդհանուր ժողովը …………..……………………297

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

100-летняя годовщина

Геноцида армян

Мурад Асратян – Уничтожение армянских архитектурных памятников турками

(XI–XX вв.) ……………………………………………………………….…………………3

Арарат Агасян – Отражение гамидовских погромов и Геноцида в армянском изобразительном искусстве (1894–1923 гг.) …………………………………………………………………..……..13

Вержине Свазлян – Самооборонительные бои западных армян за выживание

в годы Геноцида (1915–1923 гг.), по свидетельствам очевидцев …………….……………30

Рубен Мелконян – Процесс героизации организаторов и исполнителей Геноцида армян в Турции (1920-е годы) …………………………………………………………………………..…………….61

Сусанна Ованесян – Артавазд Туманян: добровольная жертва Геноцида

(на русском яз.).……………………………………………………………………………..72

Арусяк Абраамян – Литературный раздел газеты «Дрошак» (1899–1908 гг.) ..96

Товмас Погосян – Отражение освободительной борьбы западных армян в песнях

Дживани ……………………………………………………………………………………..106

70-летие победы

в Великой Отечественной войне

Климент Арутюнян – Участие армянского народа в Великой Отечественной войне (1941–1945 гг.) (на русском яз.) ……………………………………………………………………..……………….117

К 150-летию со дня рождения

полковoдца Андраника

Кнарик Авакян – Деятельность полководца Андраника Озаняна за границей (1919–1927 гг.)..143

II

Гамлет Арутюнян – Уезд Нового Баязета в административно - территориальном делении Советской Армении (1920–1930 гг.) …………………………………………………………..…166

Владимир Бархударян, Анаит Мушегян – Античные монеты и монетные

клады –важные первоисточники истории Армении (к 95-летию

со дня рождения Хачатура Мушегяна) …………………………………………………185

Лилия Варданян – Степан Лисициан и основные проблемы армянской этнографии (к 150-

летию со дня рождения) (на русском яз.)………………………………………………………………208

Вреж Варданян – Государственная система Армении при Омейядах

(640–750 гг.)…………………………………………………………..…………………………..229

Аргишти Варданян – Агванк в середине VII века ………………………………………..…………..241

РЕЦЕНЗИИ

Армен Карапетян – Армен Марукян. Основания и возможности для обращения в международный суд по делу о Геноциде армян ……………………………………………………………………..………..252

Валерий Тунян – Анушаван Закарян. Западноармянская действительность

в оценке русского публициста Т. Ольгенина (на русском яз.) …………………………..…..257

Маргарита Камалян – Мери Киракосян. Жизнь и творчество Фаноса Терлемезяна……………260

Офелия Хачатрян – Сусанна Тиоян. Словообразовательная полимотивированность в современном армянском языке ………………………………………………………………………………………….264

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Рубен Карапетян – К 85-летию профессора Николая Оганесяна …………………………………….268

Давид Кертменджян – Плодотворной научной жизнью (к 80-летию Мурада Асратяна)………275

Анушаван Закарян – Летописец истории участия армянского народа

в Великой Отечественной войне (к 75-летию К. А. Арутюняна) ………………………..…….281

Анна Асатрян – Преданность музыкальному востоковедению: Лилит Ернджакян..……………287

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Анушаван Тер-Габриелян – Журналу «В мире науки» десять лет …………………..………………….293

Роберт Казарян – Презентация электронного журнала «Фундаментальное арменоведение»…..295

ХРОНИКА

Общее годичное отчетное собрание НАН РА ……………………………………………..………….297

CONTENTS

ARTICLES , REPORTS

I

The Centenary of the Armenian

Genocide

Murad Hasratyan – The Demolition of Armenian Architectural Monuments by the Turks

(the 11th – 20th centuries)………………………3

Ararat Aghasyan – The Hamidian Pogroms and the Genocide as Reflected in Armenian Fine Arts

(1894 – 1923) …………………………………………………………………….…………………….13

Verzhine Svazlyan – The Self-Defensive Battles of the Western Armenians for Survival

during the Years of the Genocide (1915–1923) According to the Testimonies of the Eyewitness Survivors ……………………………………………………………………………………….30

Ruben Melkonyan – The Process of the Heroization of the Organizers and Executors of the Armenian Genocide in Turkey (the 1920s) ………………………………………………………          ………61

Susanna Hovhannisyan – Artavazd Tumanyan. The Voluntary Victim of the Genocide (in Russian) ………………………………………………………………………………………………………….72

Arusyak Abrahamyan – The Literary Section of the Newspaper “Droshak” (1899–1908) ………….…96

Tovmas Poghosyan – Reflection of the Liberation Movement of Western Armenians

in Jivani’s Songs …………………………………………………………………….………..…..106

The 70th Anniversary of the

Great Patriotic War

Kliment Harutyunyan – Participation of the Armenian People in the Great Patriotic War

(1941–1945) (in Russian) …………………………………………………………………….……117

To General Andranik’s 150th Birth

Anniversary

Knarik Avagyan –The Activities of General Andranik Ozanyan Abroad (1919–1927) …………………143

II

Hamlet Harutyunyan –  New Bayazet Province in Administrative-Territorial Divisions

of Soviet Armenia (1920 – 1930) ……………………………………………………………………166

Vladimir Barkhudaryan, Anahit Mousheghyan – Ancient Coins and Coin Hoards

as Important Sources of the Armenian History (to Khachatur Mousheghyan’s

95th birth anniversary) …………………………………………………………………………..….185

Lilia Vardanyan – Stepan Lisitsyan and Main Issues of the Armenian Ethnography

(to the 150th birth anniversary) (in Russian) ……………………………………………….……..208

Vrezh Vardanyan –  Armenian Government System During the Omayans (640 –750) ..…………….……229

Argishty Vardanyan – Aghvank in the Middle of the 7th Century ……..………………………….………241

BOOK REVIEWS

Armen Karapetyan – Armen Marukyan. Reasons and Possibilities for Reference

to International Court  on the Case of the Armenian Genocide …………………..………………252

Valery Tunyan – Anushavan Zakaryan. Western Armenian Reality in Russian Publicist T. Olgenin’s Estimation (in Russian)………………………….…………………………………………………………257

Margaret Kamalyan – Mary Kirakosyan. Panos Terlemezyan’s Life and Creative Work ……………………260

Ofelya Khachatryan – Susanna Tioyan. Multiple Motivation of the Word Formation

in Modern Armenian ……………………………………………………………..……………………264

OUR JUBILEES

Ruben Karapetyan – To Professor Nicolay Hovhannisyan’s  85th  Anniversary………….. ..…………….268

David Kertmenjyan –  With Fruitful Scientific Life (to Murad Hasratyan’s 80th birth anniversary)…..275

Anushavan Zakaryan – The Chronicler of the History of Participation of the Armenian

People in the Great Patriotic War (to K. A. Harutyunyan’s 75th anniversary) ………..…………281

Anna Asatryan – Devotee of Oriental Musicology: Lilit Yernjakyan …………………………….…………287

SCIENTIFIC LIFE

Anushavan Ter-Gabrielyan – Journal  “In the World of Science” is Ten Years Old ………………………293

Robert Ghazaryan – Presentation of  Electronic Journal “Fundamental Armenology”………….. ………295

CHRONICLE

Annual General Reporting Assembly of NAS RA ……………………………………………………………297