ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 100-ՐԴ ՏԱՐԵԼԻՑԻ ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀՌՉԱԿԱԳԻՐ ………….3

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Հայոց ցեղասպանության

100-րդ տարելից

Վալերի Թունյան – Երիտթուրքերի զեղծարարությունները Հայոց ցեղասպանության մասին (1915–1918 թթ.) ( ռուս.) ……7

Արմեն Մարուքյան – Հայոց ցեղասպանության ժխտման ու նենգափոխման թուրքական «հայեցակարգի» հիմնական  բաղադրիչները ……..24

Ռոբերտ Բաղդասարյան – Ռուսահայ մտավորականության հասարակական-հայրենասիրական գործունեությունը ցեղասպանության տարիներին (ռուս.) ………36

Ավետիս Հարությունյան – Վանի Շրջանային վարչության գործունեությունը

(1917թ. մարտ-նոյեմբեր) …..58

Զորավար Անդրանիկի ծննդյան

150-ամյակի առթիվ

Կարո Վարդանյան – Անդրանիկ. ծանոթ և անծանոթ հերոսապետը……81

II

Սարգիս Հարությունյան, Աննա Պողոսյան – Մանուկ Աբեղյան. կենսամատենագիտական ակնարկ և մատենագիտություն (ծննդյան 150-ամյակի առթիվ) …..92

Ստալ Սարդարյան – Սփյուռքի դերը Արցախյան հարցում……..128

Խաչատուր Ստեփանյան – 1921 թ. փետրվարյան ապստամբության պատճառները

և հետևանքները Սիմոն Վրացյանի գնահատմամբ……139

Սուրեն Սարգսյան –«Արմենիա» թերթ – Արմենական կուսակցություն

(130-ամյակների առթիվ) …..152

Վահե Սարգսյան – Գրիգոր Վանցյան. կյանքն ու ստեղծագործական ուղին ……..164

Տիգրան Սարգսյան – Սայաթ-Նովային ու սայաթնովագիտությանն առնչվող

մի քանի հարց …..183

Իրինա Հայուկ  (Լվով) – Աստվածամոր հրաշագործ սրբապատկերների պաշտա-մունքի ձևավորումը և առանձնահատկությունները Ուկրաինայի հայերի

մեջ (ռուս.) ….192

Ռաֆիկ Նահապետյան – Հույն աշխարհագիր Ստրաբոնի ազգագրական տեղեկությունները Հայաստանի և հայերի մասին ……208

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Վահագն Գրիգորյան – Աղձքի դամբարանի թվագրության և պատկանելության

խնդիրը …..231

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Աշոտ Սարգսյան, Ավետիս Ավագյան – Լևոն Տեր-Պետրոսյանի 70-ամյա հոբելյանը .246

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Թամար  Հայրապետյան – Հրաչյա Գևորգյան. Եթե լռենք, քարերը կաղաղակեն …..284

Անուշավան Զաքարյան – Ասատուր Փաշայան. Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան քառասուն օրը» ……292

Ալվարդ Ղազիյան – Հարություն Մինասյան. Օսմանյան կայսրությունում, Թուրքիայի Հանրապետությունում և հարակից տարածքներում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ: Համառոտ կենսագրական բառարան ……..295

Աշոտ Ներսիսյան – Գրիգոր Ասատրյան. Հումանիզմը նոր հազարամյակի հիմնախնդիրների համատեքստում ….297

Արմենուհի Ղամբարյան – «Հայկազյան հայագիտական հանդես» ……301

ՄԵՐ ԵՐԱԽՏԱՎՈՐՆԵՐԸ

Անուշավան Զաքարյան – Անհատը գիտության մեջ (ակադեմիկոս Վարդգես Միքայելյանի ծննդյան 90-ամյակի առթիվ) ……307

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Քնարիկ Ավագյան, Համո Սուքիասյան – Հանրապետական գիտաժողով՝ նվիրված զորավար Անդրանիկ Օզանյանի ծննդյան 150-ամյակին …311

Աննա Ասատրյան – Գիտական նստաշրջան՝ նվիրված Տիգրան Չուխաճյանի ստեղծագործությանը  …315

ԼՐԱՏՈՒ

Վլադիմիր Նահապետի Ղազախեցյան ……321

ՀՀ ԳԱԱ հիմնարար գիտական գրադարան – Ի գիտություն ընթերցողներին ….324

СОДЕРЖАНИЕ

ВСЕАРМЯНСКАЯ ДЕКЛАРАЦИЯ К 100-ЛЕТНЕЙ ГОДОВЩИНЕ ГЕНОЦИДА АРМЯН …………3

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

100-летие Геноцида армян

Валерий Тунян – Мифы младотуркизма о Геноциде армян (1915–1918 гг.)

(на русском яз.) …….7

Армен Марукян – Основные элементы турецкой «концепции» отрицания и фальсификации Геноцида армян.…..24

Роберт Багдасарян – Общественно-патриотическая деятельность армянской интеллигенции России в годы Геноцида (на русском яз.)……36

Аветис Арутюнян – Деятельность Районного управления Вана (март–ноябрь 1917 г.)…58

К 150-летию со дня рождения полководца Андраника

Каро Варданян – Андраник: знакомый и незнакомый герой героев ……81

II

Саргис Арутюнян, Анна Погосян – Манук Абегян: биобиблиографический очерк и библиография (к 150-летию со дня рождения) …….92

Стал Сардарян – Роль Диаспоры в Арцахском вопросе ……128

Хачатур Степанян – Причины и последствия февральского восстания 1921 г.

в оценке Симона Врацяна……139

Сурен Саргсян – Газета «Армения» – партия Арменакан (к 130-летнему юбилею)..…..152

Ваге Саркисян – Григор Ванцян: жизнь и творческий путь … …..164

Тигран Саркисян – Некоторые вопросы, касающиеся Саят-Новы и саятнововедения…..183

Ирина Гаюк (Львов) – Формирование и специфика культа чудотворных богородичных икон украинских армян (на русском яз.) ……192

Рафик Нагапетян – Этнографические сведения греческого географа Страбона об Армении и армянах …..208

ОБСУЖДЕНИЯ

Ваагн Григорян – Проблема датировки и принадлежности мавзолея в Ахцке .……231

ПУБЛИКАЦИИ

Ашот Саргсян, Аветис Авагян – 70-летний юбилей Левона Тер-Петросяна ….246

РЕЦЕНЗИИ

Тамар Айрапетян – Грачья Геворкян. Если мы замолчим, то камни возопиют……284

Анушаван Закарян – Асатур Пашаян. «Сорок дней Муса-дага» Франца Верфеля.. …..292

Алвард Газиян – Арутюн Минасян. Армяне-врачи, подвергшиеся репрессиям и геноциду в Османской империи, Республике Турция и прилегающих районах. Краткий биографический словарь ….295

Ашот Нерсисян – Григор Асатрян. Гуманизм в контексте проблем нового тысячелетия.. …….297

Арменуи Гамбарян – «Арменоведческий журнал Айказян» ………301

НАШИ ЗАСЛУЖЕННЫЕ ДЕЯТЕЛИ

Анушаван Закарян – Личность в науке (к 90-летию со дня рождения академика

Вардгеса Микаеляна)..…… …307

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Кнарик Авакян, Амо Сукиасян – Республиканская научная конференция, посвященная 150-летию со дня рождения полководца Андраника Озаняна……..311

Анна Асатрян – Научная сессия, посвященная творчеству Тиграна Чухаджяна ……315

ХРОНИКА

Владимир Нахапетович Казахецян …….321

Фундаментальная научная библиотека НАН РА – К сведению читателей … …324

CONTENTS

ALL-ARMENIAN DECLARATION TO THE CENTENARY OF THE ARMENIAN GENOCIDE ………3

ARTICLES , REPORTS

I

The Centenary of the Armenian Genocide

Valery Tunyan – The Myths of the Young Turks on the Armenian Genocide

(1915–1918) (in Russian) ……7

Armen Marukyan – Basic Elements of Turkish Denial “Conception” and Falsification of the

Armenian Genocide ……24

Robert Baghdasaryan –The Socio-Patriotic Activities of  Armenian Intelligentsia of  Russia

in the Years of the Genocide (in Russian) …….36

Avetis Harutyunyan –The Activities of the Regional Administration of Van

(March–November 1917) ……..58

To General Andranik’s 150th Birth Anniversary

Karo Vardanyan – Andranik. Known and Unknown Hero of Heroes ……….81

II

Sargis Harutyunyan, Anna Poghosyan – Manouk Abeghian. Bio-Bibliographical Essay and Bibliography (to the 150th birth anniversary) …………92

Stal Sardaryan –The Role of the Diaspora in the Artsakh Issue ………128

Khachatur Stepanyan – Reasons and Sequences of the 1921 February Rebellion in Simon Vratsyan’s Estimation ………..139

Suren Sargsyan – “The Armenia” Newspaper and the Armenakan Party (to the 130th  anniversaries) ………152

Vahe Sargsyan  – Grigor Vantsyan. Life and Creative Development ………164

Tigran Sargsyan – Some Issues Related to Sayat-Nova and the Study of His Works ………183

Irina Hayuk (Lviv) – The Formation and Specificity of the Cult of Wonder-Working Marian Icons of the Ukrainian Armenians (in Russian) ……..192

Rafik Nahapetyan – Ethnographical Information about Armenia and the Armenians by Greek Geographer Strabo…208

DISCUSSIONS

Vahagn Grigoryan – The Problem of Dating and Belonging of the Mausoleum in Aghtsk ….231

PUBLICATIONS

Ashot Sargsyan, Avetis Avagyan – Levon Ter-Petrosyan’s 70th Birth Anniversary …………246

BOOK REVIEWS

Tamar Hayrapetyan – Hrachya Gevorgyan. If These Become Silent, the Stones

will Cry Out …….284

Anushavan Zakaryan – Asatur Pashayan. “Forty Days of the Musa Dagh” by Franz Werfel …..292

Alvard Ghaziyan – Harutyun Minasyan. Armenian Workers of Medical  Fields to Genocide

and Persecutions in the Ottoman Empire, Turkey and Adjacent Territories. Brief Bibliographical Dictionary ……..295

Ashot Nersisyan – Grigor Asatryan. Humanism in the Context of Problems of the New Millennium ………..297

Armenouhi Ghambaryan – “Haigazian Armenological Review” …….301

OUR HONOURED SCHOLARS

Anushavan Zakaryan – Personality in the Scholarship (to academician Vardges Mikayelyan’s 90th birth anniversary) ……….307

SCIENTIFIC LIFE

Knarik Avagyan, Hamo Sukiasyan – Republican Scientific Conference on the 150th birth Anniversary of General Andranik Ozanyan ……………311

Anna Asatryan –Scientific Session on Tigran Chukhajyan’s Creative Work …… ……315

NEWS

Vladimir Nahapet Ghazakhetsyan  ………………..321

Fundamental Scientific Library of NAS RA – to Readers’ Notice ……………….324