ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ, ՀԱՂՈՐԴՈՒՄՆԵՐ

I

Վլադիմիր Բարխուդարյան – Կրթությունը միջնադարյան Հայաստանում. X–XIV

դարեր (համառոտ ուրվագիծ)……….3

Ալբերտ Խառատյան – Ամիրաների դասը Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքում

(XVIII դ. II կես – 1860-ական թվականներ)………….22

Անահիտ Աստոյան – Հայերի ունեզրկումը Օսմանյան կայսրությունում (1914–1923 թթ.) ………………29

Մարի Ռոզ Աբուսեֆյան (ԱՄՆ) – Հայոց ցեղասպանության արտացոլումը Հակոբ Օշականի գործերում……….35

Սամվել Պողոսյան – Մուսալեռցիներին զինվորագրելու ֆրանս-բրիտանական ծրագրերը (1916 թ.) ………..44

Վլադիմիր Մաղալյան – Հայկական գրատպությունը Թիֆլիսում (XIX դար – XX դարասկիզբ) ……..62

II

Սիլվա Գևորգյան – Ամերիկյան միսիոներները Խարբերդի նահանգում (1895–1914 թթ.)……84

Թովմաս Պողոսյան – Ժողովրդական առակների ջիվանիական մեկնաբանությունները……..94

Ալվարդ Ղազիյան – Սարգիս Կուկունյանը ժողովրդական երգերում (մահվան 100-ամյա տարելիցի առթիվ) ….103

Արամ Թոփչյան – Շեքսպիրի <<Համլետ>>-ը հայերեն (պատմական համառոտ ակնարկ և թարգմանական խնդիրներ) …….111

Արմեն Հայրապետյան – 1829–1831 թթ. Արևելյան Շիրակում հաստատված կարսեցի վերաբնակների թվաքանակի շուրջ ……………….125

Կարինե Մելիքյան – Կեսարիայի հայրապետական աթոռի հետ հայոց եկեղեցու հարաբերությունների հարցի շուրջ ……………..141

Զոհրաբ Գևորգյան – Տեքստիլ արտադրանքը Կիլիկյան Հայաստանի միջազգային առևտրում (XIII–XIV դդ.)……..153

Արսեն Հարությունյան – Հայրապետական աթոռի` Վաղարշապատից Դվին տեղափոխման հարցի շուրջ ……….161

Գրիգոր Ասատրյան – Հայ հումանիստական մտքի պատմությունից ………172

Ժորես Խաչատրյան – Արտաշատ մայրաքաղաքի վերջին տարիների պեղումների արդյունքները ……….179

Ինեսա Հովսեփյան – Թալինի դամբարանների վաղ բրոնզեդարյան խեցեղենի տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները (ռուս.) ………..199

Ռուբեն Գինի (Գասպարյան) (Չինաստան) – Չինական Սյուանդե բրոնզե թասը Գյումրիից (ռուս.) ……………..206

ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ

Խաչիկ Գրիգորյան – «Դեմք» հասկացությունը նախաքաղկեդոնյան հայրերի գործերում……..215

Արտաշես Ալայան –  Վանի թագավորության արձանագրություններում առկա հայկական «մի» թվականի մասին (ռուս.) …………..223

Սարգիս Ավետյան – Հնդեվրոպական և սեմական երկբարբառների տարաժամանակյա-տիպաբանական քննություն …………..228

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ

Էմմա Կոստանդյան –  Նորահայտ արխիվային փաստաթղթեր Մաղաքիա Օրմանյանի մասին (ռուս.) ……..239

ԳՐԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սերգեյ Սարինյան – Սուսաննա Հովհաննիսյան. Հովհաննես Թումանյանի կյանքի ու ստեղծագործության պատմությունը (1900–1912 թթ.)………247

Էդիկ Մինասյան – Հրաչիկ Սիմոնյան. Ազատագրական պայքարի ուղիներում ……….249

Վերժինե Սվազլյան – Կարս. Հայոց բանահյուսական մշակույթը …………254

Էդուարդ Մկրտչյան – Վազգեն Համբարձումյան. Հայերենի բառաքննական և ստուգաբանական ուսումնասիրություններ ……………..256

Գոհար Մելիքյան – Իռլանդիա և Հայաստան. լեզու, պատմություն, բանավոր ավանդություն (ռուս.) …………262

Թամար Հայրապետյան – Հայերը ……..266

Արման Մարտիրոսյան – Նելլի Մինասյան. Թուրքիայի քաղաքականությունը Կենտրոնական Ասիայում (1991–2007 թթ.) …..271

ՄԵՐ ՀՈԲԵԼՅԱՐՆԵՐԸ

Ակադեմիկոս Սեն Արևշատյանի հարցազրույցը «Պատմաբանասիրական հանդեսի» գլխավոր խմբագիր Սարգիս Հարությունյանի հետ` նրա ծննդյան 85 և գիտամանկավարժական գործունեության 60-ամյակների առիթով ……………273

ԳԻՏԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ

Աննա Պողոսյան – Գիտխորհրդի հոբելյանական նիստ` Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում ……………280

Քրիստինե Մելքոնյան – Հովհաննես Ինճիկյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված գիտաժողով …….283

Գարիկ Մկրտչյան – Հանդիսավոր նիստ` նվիրված Հր. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի 70-ամյակին ………..286

Հասմիկ Թադևոսյան – Երիտասարդ լեզվաբանների գիտաժողով` նվիրված ՀՀ ԳԱԱ հիմնադրման 70-ամյակին …………289

ԼՐԱՏՈՒ

ՀՀ Գիտությունների Ազգային ակադեմիան 70 տարեկան է ………….292

ՀՀ նախագահի հրամանագրերը …………….306

Հայագիտական միջազգային երկրորդ գիտաժողովը …………….308

СОДЕРЖАНИЕ

СТАТЬИ, СООБЩЕНИЯ

I

Владимир Бархударян – Образование в средневековой Армении: X–XIV века (краткий очерк)……….3

Альберт Харатян – Сословие амираи армянской общины Константинополя (II половина XVIII в. – 1860-е годы)………….22

Анаит Астоян – Экспроприация имущества армян в Османской империи (1914–1923 гг.)……29

Мари Роз Абусефян (США) – Отражение Геноцида армян в произведениях Акопа Ошакана……………..35

Самвел Погосян – Франко-британские планы по вовлечению в военную службу армян Муса-Дага (1916 г.)………44

Владимир Магалян – Армянское книгопечатание в Тифлисе (XIX  век –начало XX века)………62

II

Сильва Геворгян – Американские миссионеры в губернии Харберд (1895–1914 гг.) …………84

Товмас Погосян – Басенные обработки Дживани ……………..94

Алвард Газиян – Саркис Кукунян в народных песнях (к 100-летию со дня смерти)…………103

Арам Топчян – «Гамлет» Шекспира на армянском (краткий исторический очерк и вопросы перевода) ……………111

Армен Айрапетян – О численности карсских переселенцев, обосновавшихся в восточном Шираке в 1829–1831 гг. ………….125

Карине Меликян – К вопросу об отношениях Армянской церкви с метрополией Кесарии…….141

Зограб Геворгян – Текстильная продукция в международной торговле   Киликийской Армении (XIII–XIV вв.)………153

Арсен Арутюнян – О перенесении патриаршего престола из Вагаршапата в Двин ……………161

Григор Асатрян – Из истории армянской гуманистической мысли ……………………..172

Жорес Хачатрян – Результаты раскопок последних лет столицы Арташат …………….179

Инесса Овсепян – Технологические особенности раннебронзовой керамики талинских погребений (на русском языке)………………..199

Рубен Гини (Гаспарян) (Китай) – Китайская чаша Сюандэ из Гюмри (на русском языке)………..206

ОБСУЖДЕНИЯ

Хачик Григорян – Понятие «ипостась» в работах дохалкидонских отцов ……………………215

Арташес Алаян – Об армянском числительном «один» в эпиграфике Ванского царства (на русском языке)………………….223

Саркис Аветян – Диахроническо-типологическое рассмотрение индоевропейских и семитских дифтонгов………..228

ПУБЛИКАЦИИ

Эмма Костандян – Нововыявленные архивные документы о Магакии Орманяне (на русском языке)…239

РЕЦЕНЗИИ

Сергей Саринян – Сусанна Ованесян. История жизни и творчества Ованеса Туманяна (1900–1912 гг.) ……….247

Эдик Минасян – Грачик Симонян. На путях освободительной борьбы …………249

Вержине Свазлян – Карс. Фольклорная традиция армян ………..254

Эдуард Мкртчян – Вазген Амбарцумян. Лексикологические и этимологиче-ские исследования армянского языка ………………………………….256

Гоар Меликян – Ирландия и Армения: язык, история, повествование (на русском языке)……….262

Тамар Айрапетян – Армяне ……………….266

Арман Мартиросян – Нелли Минасян. Политика Турции в Центральной Азии (1991–2007 гг.)………271

НАШИ ЮБИЛЯРЫ

Беседа академика Сена Аревшатяна с главным редактором «Историко-филологического журнала» Саргисом Арутюняном в связи с его 85-летием и 60-летием научно-педагогической деятельности ……………273

НАУЧНАЯ ЖИЗНЬ

Анна Погосян – Юбилейное заседание ученого совета Института археологии и этнографии ……….280

Кристине Мелконян – Конференция, посвященная 100-летию со дня рождения Ованнеса Инджикяна ………..283

Гарик Мкртчян – Торжественное заседание, посвященное 70-летию Института языка им. Р. Ачаряна ………..286

Асмик Татевосян – Конференция молодых лингвистов, посвященная 70-летию основания НАН РА ….289

ХРОНИКА

Национальной академии наук РА 70 лет ………………………………..292

Указы Президента РА ………………………..306

Вторая международная арменоведческая конференция …………308

CONTENTS

ARTICLES , REPORTS

I

Vladimir Barkhudaryan – Education in the Middle Ages: the 10th –14th centuries (a brief essay)………..3

Albert Kharatyan –The Amira Class in the Armenian Community of Constantinople (the 2nd half of the 18th century – the 1860s) ………………22

Anahit Astoyan – Expropriation of Armenians’ Properties in the Ottoman Empire (1914–1923)……………..29

Marie Rose Abousefian (USA) – Reflection of the Armenian Genocide in Hagop Oshagan’s Works……35

Samvel Poghosyan –The French-British Plans of Recruitment of Armenians of Musa Dagh (1916) ……44

Vladimir Maghalyan – Armenian Typography in Tiflis (the 19th century – the beginning of the 20th century)…….62

II

Silva Gevorgyan – The American Missionaries in the State of Kharberd (1895–1914) …………..84

Tovmas Poghosyan – Elaborations of Proverbs by Jivani ……………….94

Alvard Ghaziyan – Sargis Kukunyan in Folk Songs (to the 100th death anniversary) …………..103

Aram Topchyan – Shakespeare’s “Hamlet” in Armenian (a brief historical review and translation issues)……….111

Armen Hayrapetyan – On the Amount of Kars Resettlers Confirmed in Eastern Shirak in 1829 – 1831……….125

Karine Melikyan – About the Question of Relations Between the Churches of Armenia and Caesarea…141

Zohrab Gevorgyan –Textiles in the International Trade of  Cilician Armenia (the 13th – 14th centuries)………….153

Arsen Harutyunyan – About Transfer of the Patriarchal Throne to Dvin from Vagharshapat .161

Grigor Asatryan – From the History of Armenian Humanistic Thought ………………………..172

Zhores Khachatryan – The Results of the Recent Years Excavations of the Capital Artashat .179

Inessa Hovsepyan –The Technological Specifics  of Early Bronze Age Ceramics of Talin Cemetery (in Russian) …………..199

Ruben Giney (Gasparyan) (China) – Chinese Xuande Bronze Bowl from Gyumri (in Russian)………..206

DISCUSSIONS

Khachik Grigoryan – The Notion “Hypostasis” in the Works of Some Pre-Chalcedonian Fathers …215

Artashes Alayan – The Armenian Numeral “Mi” in Van Kingdom Epigraphy (in Russian) ….223

Sargis Avetyan – Diachronic-Typological Examination of Indo-European and Semitic Diphthongs………228

PUBLICATIONS

Emma Kostandyan – Newly-Found Archival Documents about  Maghaqia Ormanyan

(in Russian) ………….239

BOOK REVIEWS

Sergey Sarinyan – Susanna Hovhannisyan. The History of Life and Work of Hovhannes Toumanyan (1900–1912) ……………247

Edik Minasyan – Hrachik Simonyan. On the Ways of Liberation Struggle …………………………249

Verzhine Svazlyan – Kars. The Folklore Traditions of Armenians ..254

Edward Mkrtchyan – Vazguen Hambardzumyan. Essays on Lexicology and Etymology of the Armenian Language ………….256

Gohar Melikyan – Ireland and Armenia: Studies in Language, History and Narrative (in Russian)………..262

Tamar Hayrapetyan –The Armenians …..266

Arman Martirosyan – Nelli Minasyan. The Policy of Turkey in Central Asia (1991 – 2007) .271

OUR JUBILEES

Academician Sen Arevshatyan’s Talk with Editor-in-Chief of “Historical-Philological Journal” Sargis Harutyunyan in Connection of his 85th Birth Anniversary and 60th Scientific-Pedagogical Activities …………………..273

SCIENTIFIC LIFE

Anna Poghosyan – Jubilee Meeting of the Academic Council of the Institute of Archaeology

and Ethnography ………………………..280

Christine Melkonyan – Conference Dedicated to the 100th Birth Anniversary of Hovhannes Injikyan..283

Garik Mkrtchyan – Grand Meeting Dedicated to the 70th Anniversary of Hr. Acharyan Institute of Language ………………….286

Hasmik Tadevosyan – Conference of Young Linguists on the 70th Anniversary of the Foundation of NAS RA ………………289

NEWS

National Academy of Sciences of RA is 70 ………………………292

The Decrees of the President of RA ………..306

The Second International Armenological Conference ……………………308